Instytut Pamięci Narodowej
-
18 grudnia 1921 r. piłkarska reprezentacja Polski rozegrała pierwszy mecz. 36 godzin w pociągu i porażka, która ujmy nie przynosi
-
5 czerwca 1938 r. reprezentacja Polski w piłce nożnej zadebiutowała na turnieju Mistrzostw Świata, który rozgrywany był wówczas we Francji. Rywalem drużyny polskiej była potężna Brazylia, a ich pojedynkowi przyglądało się około 25 tys. widzów zgromadzonych na Stade de la Meinau w Strasburgu. Anna Płońska: Mecz otwarcia. Pierwszy występ polskiej reprezentacji na Mundialu
-
W 1895 r. pojawiło się pierwsze polskie pismo skierowane do miłośników rowerów. W II RP, na łamach ówczesnych gazet, Polacy mogli śledzić samotną rowerową podróż Kazimierza Nowaka przez kontynent afrykański. Międzynarodowe wojaże polskich cyklistów nie zostały przerwane nawet przez horror II wojny światowej – w Indiach powstała wówczas nawet polska wypożyczalnia tych pojazdów. Anna Płońska: Rowerem przez świat. Z Polski do Indii i Afryki
-
28 marca 1940 r. aresztowany został przez Niemców Janusz Kusociński, jeden z najpopularniejszych sportowców II Rzeczypospolitej, laureat licznych zawodów biegowych, mistrz olimpijski w biegu na 10 km, żołnierz kampanii wrześniowej oraz działacz konspiracyjny. Aresztowanie mistrza olimpijskiego
-
W okresie dwudziestolecia międzywojennego jednym z najlepszych polskich jeźdźców był tragicznie zamordowany w czasie II wojny światowej mjr Kazimierz Szosland – dwukrotny olimpijczyk i srebrny medalista z 1928 roku. Bartosz Janczak: Major Kazimierz Szosland – kawalerzysta-olimpijczyk
-
Ponad czterdziestu polskich olimpijczyków straciło życie podczas II wojny światowej. 25 września 1944 r. ich los podzielił Eugeniusz Lokajski, wszechstronnie utalentowany lekkoatleta, uczestnik Igrzysk w Berlinie. Miał 35 lat. Bartłomiej Jaworski: Eugeniusz Lokajski
-
Ponad czterdziestu polskich olimpijczyków straciło życie podczas II wojny światowej. 25 września 1944 r. ich los podzielił Eugeniusz Lokajski, powstaniec warszawski, żołnierz kompanii ochrony Sztabu Obszaru Warszawskiego AK, ps. Brok, uczestnik Igrzysk w Berlinie. Miał 35 lat. Bartłomiej Jaworski: Olimpijczyk z aparatem. Eugeniusz Lokajski „Brok”
-
Adam Królikiewicz – odważny żołnierz i świetny jeździec, który na stałe zapisał się w historii polskiego sportu zmarł 4 maja 1966 r. Bohater, który dał Polsce upragniony medal
-
Występował w najważniejszych meczach reprezentacji Polski na olimpiadzie w Berlinie w 1936 r. oraz w słynnym meczu z Brazylią na mundialu we Francji w 1938 r. Taką kartę Antoni Gałecki – jeden z najwybitniejszych piłkarzy Łódzkiego Klubu Sportowego w okresie międzywojennym – zapisał na boisku. Oprócz tego walczył podczas II wojny światowej, docierając pod Tobruk i Monte Cassino. Bohaterowie z boiska: Antoni Gałecki – z igrzysk pod Tobruk i Monte Cassino
-
Dziś niektórzy powiedzieliby o nim: pierwszy „farbowany lis” w polskiej reprezentacji. Miał kilkanaście lat, gdy wraz z rodziną – uciekając przed bolszewikami – opuścił Moskwę i przyjechał do Polski. Pozostał jej wierny przez całe życie, stając się pierwszym w historii rodzimego futbolu naturalizowanym kadrowiczem. Oto Jerzy (właśc. Jurij) Bułanow – Rosjanin, który został kapitanem biało-czerwonych. Bohaterowie z boiska: Jerzy Bułanow – Rosjanin, który pokochał Polskę
-
Pasję, z jaką leczył ludzi z powodzeniem łączył z zamiłowaniem do piłki nożnej. Gdy światem wstrząsnęła wieść o wybuchu wojny, wstąpił do Legionów, aby mieć swój udział w walce o niepodległość. A gdy nastała ciemna noc okupacji niemieckiej, wykazał – wcale nie tak oczywiste wówczas – człowieczeństwo. Oto Józef Garbień – żołnierz, piłkarz, chirurg. Bohaterowie z boiska: Józef Garbień – piłkarz, który „wykiwał” Gestapo
-
Był żywą legendą Cracovii, niezwykle bramkostrzelnym zawodnikiem, królem pola karnego. Jako kapitan reprezentacji prowadził Polskę do gry na wielkich imprezach. Na boisku czuł się jak przysłowiowa ryba w wodzie, ale prawdziwy egzamin z życia zdał podczas okupacji. Mógł robić karierę, ale pozostał nieugięty, odrzucając niemiecką propozycję współpracy. Bohaterowie z boiska: Józef Kałuża – artysta futbolu z Krakowa
-
Prawdziwa legenda Wisły Kraków – był jej współzałożycielem, pierwszym kapitanem, a następnie prezesem. Przeszedł do historii także jako pierwszy selekcjoner polskiej kadry, człowiek, który przygotowywał reprezentację do debiutanckiego meczu z Węgrami sprzed ponad 100 lat. Ale Józef Szkolnikowski – bo o nim mowa – to też bohater z krwi i kości, który walczył o niepodległość na wielu frontach. Bohaterowie z boiska: Józef Szkolnikowski – ku chwale Ojczyzny i polskiego futbolu
-
Jeden z najbardziej błyskotliwych napastników w polskiej lidze piłkarskiej przed wojną, gwiazdor Cracovii i reprezentacji Polski, olimpijczyk z Paryża. Człowiek niewielkiego wzrostu, ale talentem i sprawnością przewyższający wielu. Do końca wierny swoim korzeniom, stał się jedną z ofiar Holokaustu. Oto Leon Sperling – Żyd, który z dumą grał w koszulce z białym orłem na piersi. Bohaterowie z boiska: Leon Sperling – mały wielki czarodziej futbolu
-
Wiosną 1943 roku, podczas niemieckich ekshumacji w Lesie Katyńskim, w masowym grobie polskich oficerów odnaleziono setki dokumentów, fotografii i drobnych rzeczy osobistych. W jednym z dołów śmierci, przy zwłokach oznaczonych numerem 3624, natrafiono na legitymację klubu sportowego – Warty Poznań. Należała do świetnego piłkarza, reprezentanta Polski i olimpijczyka Mariana Spoidy. Bohaterowie z boiska: Marian Spoida – piłkarski mistrz zamordowany w Katyniu
-
Uchodził za najwszechstronniejszego sportowca przedwojennej Polski – z sukcesami rywalizował na taflach lodowisk i bieżniach, choć najlepiej czuł się na boiskach piłkarskich, szczególnie pod bramką przeciwnika. Był przy tym gorącym patriotą, który nie wahał się chwycić za broń, gdy Ojczyzna znalazła się w potrzebie. Poznajcie Wacława Kuchara – człowieka, który już za życia stał się legendą polskiego futbolu. Bohaterowie z boiska: Wacław Kuchar – człowiek-orkiestra ze Lwowa
-
Najwybitniejszy, obok Stanisława Marusarza, narciarz międzywojennej Polski, trzykrotny olimpijczyk, multimedalista mistrzostwa kraju. Po wybuchu II wojny światowej – kurier tatrzański, który zapłacił najwyższą cenę za odmowę służby Niemcom. Bronisław Czech urodził się 25 lipca 1908 roku w Zakopanem. Bronisław Czech (1908–1944)
-
Jej talent sportowy odkrył Ludwik Szumlewski, nauczyciel wychowania fizycznego (późniejszy trener Łódzkiego Klubu Sportowego, spiker radiowy). Stało się to przypadkiem, kiedy jako nastoletnia dziewczyna, ubrana w szkolny mundurek, obserwowała starsze koleżanki skaczące w dal. Postanowiła sama spróbować. Efekt zadziwił Szumlewskiego. Tym bardziej, że nie miała sportowego obuwia. Ewa Wójcicka: Maria Kwaśniewska (1913–2007)
-
Szczególnie brutalna natura II wojny światowej przerwała wiele obiecujących karier i wyrządziła niepowetowane straty nie tylko rodzimemu sportowi, ale i samym sportowcom. Tym bardziej budująca wydaje się historia Ignacego Tłoczyńskiego – tenisisty, konspiratora i powstańca – który szczęśliwie przebrnął przez wojenną zawieruchę i powrócił po wojnie na korty Wimbledonu. Ewelina Ślązak: Ignacy Tłoczyński. Z kortu tenisowego do 2. Korpusu gen. Władysława Andersa
-
Wybuch II wojny światowej zmusił polskich sportowców do odłożenia własnych marzeń. Wielu zamieniło areny sportowe na działalność konspiracyjną, barykadę czy obóz koncentracyjny. Walka, jaką musieli podjąć nie toczyła się już na zasadach fair play, a stawką zmagań były wartości najwyższe: wolność i życie. Ewelina Ślązak: „Wyścig Kusego z tacą do gościa”, czyli historia Gospody pod Kogutem
-
W lipcu 1982 r. po wygranym 3:2 meczu z Francją reprezentacja Polski w piłce nożnej zdobyła drugi medal mistrzostw świata. Ten ostatni duży sukces naszego futbolu rodził się w bólach. Tym bardziej że sport i polityka przeplatały się w tym przypadku wyjątkowo mocno. Grzegorz Majchrzak: España ’82. Emocje nie tylko piłkarskie
-
Halina Konopacka urodziła się 26 lutego 1900 r. w Rawie Mazowieckiej jako trzecie dziecko Jakuba Konopackiego i Marii Florentyny Raszkiewicz. Dzieciństwo i młodość spędziła w Warszawie. Karierę sportową rozpoczęła od narciarstwa. Wiosną 1924 r. spróbowała swoich sił w konkurencjach lekkoatletycznych – spośród nich wszystkich największy talent wykazywała do rzutów. Halina Konopacka – kobieta renesansu swoich czasów
-
Sport, poezja, automobilizm, to tylko niektóre z jej pasji. Życiu Haliny Konopackiej towarzyszył kolor złoty – od historycznego medalu na olimpiadzie w Amsterdamie, do brawurowej ewakuacji rezerw Banku Polskiego. Halina Konopacka – złota dama „królowej sportu”
-
„Historia toczy się dziś” – 20 lutego 2026 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. Historia Polaków na zimowych igrzyskach olimpijskich. Tomasz Zapert dla „Historia toczy się dziś”
-
Przeszedł wszystkie szczeble tenisowego wtajemniczenia – od chłopca do podawania piłek, przez sparingpartnera, po multimedalistę mistrzostw Polski i 14-krotnego uczestnika Wimbledonu. 14 lipca 1911 r. w Poznaniu urodził się Ignacy Tłoczyński – sportowiec, którego karierę przerwała, ale nie zakończyła wojna, uczestnik Powstania Warszawskiego, żołnierz Armii Andersa. Ignacy Tłoczyński – z Wimbledonu do Armii Andersa
-
22 maja 1986 r. zakończył się XXXIX Wyścig Pokoju – wieloetapowy wyścig kolarski organizowany od 1948 r. w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. W roku 1986 rozgrywany był on wkrótce po katastrofie w elektrowni jądrowej pod Czarnobylem na terenie ZSRS, w pobliżu granicy między ówczesnymi republikami ukraińską i białoruską. Irena Siwińska: Wyścig Pokoju po katastrofie
-
Życiorys Wandy Modlibowskiej to przykład historii niezwykłej kobiety zarówno w sferze zawodowej, jak i patriotycznej. Z wykształcenia chemiczka, jej powołaniem było pilotowanie szybowców, z miłości do ojczyzny stała się działaczką konspiracyjną. Izabella Kopczyńska: Wanda Modlibowska – niesamowita pilotka szybowców i działaczka konspiracyjna
-
Janusz Kusociński, urodzony 15 stycznia 1907, był wielokrotnym mistrzem i rekordzistą Polski w biegach średnio- i długodystansowych. Największy sukces osiągnął na igrzyskach olimpijskich w Los Angeles (1932 r.) – zdobył wówczas złoty medal w biegu na 10 tys. metrów. Janusz Kusociński – ten, który nie potrafił kapitulować
-
4 marca 1899 r. urodził się Józef Baran-Bilewski. 19-krotny medalista mistrzostw i 13-krotny rekordzista Polski w rzucie dyskiem i pchnięciu kulą. Józef Baran-Bilewski – olimpijczyk, kapitan artylerii, obrońca Lwowa, zamordowany przez Sowietów w Katyniu
-
Sokolstwo Polskie w Ameryce (Polish Falcons of America) jest jedną z najważniejszych organizacji polonijnych w Stanach Zjednoczonych. W latach 1894–1926 towarzystwo działało pod nazwą „Związek Sokołów Polskich w Ameryce”. Jego członkowie mieli wielkie zasługi w propagowaniu polskiej kultury, nie tylko wśród emigrantów, ale także w całym społeczeństwie amerykańskim. Justyna Staroń: Historia polskiego sokolstwa w Stanach Zjednoczonych
-
Choć dziś amerykańskie Sokolstwo kojarzone jest głównie z działalnością patriotyczną i akcjami na rzecz wojska, to pamiętać trzeba, że jego zaangażowanie w krzewienie kultury fizycznej wśród Polonii również miało niebagatelne znaczenie. Justyna Staroń: „Stan the Man”. Baseballista z Polską w sercu
-
Od wielkich sukcesów sportowych przez alkoholizm i ciężką chorobę aż do odnalezienia samego siebie w działalności opozycyjnej – tak w kilku słowach można by streścić biografię Marka Petrusewicza. Ta pełna wzlotów i upadków historia to przykład zmagania się z przeciwnościami losu w ponurej peerelowskiej rzeczywistości. Petrusewicz urodził się 22 stycznia 1934 r. w Wilnie. Kamil Dworaczek: Rekordzista z Solidarności
-
Jeden z najwybitniejszych polskich pięściarzy – Jerzy Kulej. Imponował walecznością i niespożytą energią w ringu. Preferował ofensywny styl walki. Statystycy podają, że stoczył około 348 walk, przegrał 25, ale nigdy nie został znokautowany. Katarzyna Adamów: Człowiek, który nigdy nie upadł… na deski
-
Urodzony w Kownie, jeden z najznakomitszych polskich kulomiotów. Był postacią niezwykle barwną i rozpoznawalną. Zapisał się w historii nie tylko jako wybitny sportowiec, lecz także jako komik i aktor. Mówi się, że znał tylu ludzi ilu zawierała książka telefoniczna… Katarzyna Adamów: Władysław Komar
-
Uznawany jest za jedną z najbardziej znaczących postaci w historii Sokolstwa Polskiego w Ameryce. Ten zasłużony żołnierz I wojny światowej oraz wojny polsko-bolszewickiej przez kilka dekad decydował o obliczu sportowym i wychowawczym tej organizacji. Krzysztof Pawluczuk: Gustaw Pieprzny. Naczelnik Sokolstwa Polskiego w Ameryce
-
Maria Korpanty wniosła niezwykle istotny wkład w działalność Sokolstwa Polskiego w Ameryce i tamtejszej Polonii. Posiadany przez nią autorytet, zdolności organizacyjne oraz charyzma odcisnęły trwały ślad w dziejach tej organizacji. Krzysztof Pawluczuk: Maria Korpanty. Wiceprezes Sokolstwa Polskiego
-
Kazimierz Górski urodził się 2 marca 1921 roku we Lwowie. Miał cztery siostry i jednego brata. Mieszkali w kolejarskiej dzielnicy Bogdanówka. Przyszły trener chodził do szkoły powszechnej na ul. Sienkiewicza, a później do IX gimnazjum. Pieszo miał do dworca głównego 15 minut, a 5 minut na boisko Robotniczego Klubu Sportowego. Lwowiak na Wembley
-
Tadeusz Dionizy Pietrzykowski, znany również jako Teddy, to wyjątkowa postać, która zapisała się w najnowszej historii Polski. Mistrz boksu, więzień obozów koncentracyjnych, żołnierz, bohater. Przeżył piekło obozów koncentracyjnych, stając się jednym z najbardziej znanych więźniów, którzy odnaleźli nadzieję i siłę w sporcie. Jego życie to niezwykła historia odwagi, determinacji i niezłomnej woli walki. Stanowi także przykład potęgi ludzkiego ducha w obliczu największych trudności. Marcin Marczak: Bohater z ringu Auschwitz: Tadeusz Pietrzykowski
-
Centralny Przystanek Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego zaprasza do oglądania nowego cyklu „Historia pisana sportem”. W każdym odcinku prezentować będziemy sylwetki wybitnych sportowców, którzy swoimi dokonaniami i niezwykłymi życiorysami zapisali się na kartach historii. Mistrzyni olimpijska Justyna Święty-Ersetic gościem cyklu „Historia pisana sportem”
-
Zapraszamy do obejrzenia kolejnego odcinka cyklu „Historia pisana sportem”. W programie prezentujemy sylwetki wybitnych sportowców, którzy swoimi dokonaniami i niezwykłymi życiorysami zapisali się na kartach historii, a w studiu gościmy współczesnych mistrzów - znane i lubiane osoby ze świata sportu, które wciąż walczą w swoich dyscyplinach. Multimedalistka Marta Walczykiewicz gościem programu „Historia pisana sportem”
-
31 lipca to wyjątkowa data w dziejach polskiego olimpizmu. Równo 4 lata po historycznym sukcesie Haliny Konopackiej pierwsze złoto wśród mężczyzn zdobył dla Biało-Czerwonych Janusz Kusociński. W Los Angeles zwyciężył w biegu na 10000 m. Niepokonany na bieżni, niezłomny w boju
-
Najlepszy polski piłkarz XX wieku według tygodnika „Piłka Nożna”, przez analityków sportu uważany za jednego z najlepszych polskich piłkarzy w historii. Tragicznie zmarły zawodnik długo pozostawał w kręgu osób inwigilowanych przez Służbę Bezpieczeństwa. Przez pewien czas rozważano nawet jego aresztowanie. Paweł Popiel: Kazimierz Deyna
-
Na przełomie lat 60. i 70. polska piłka nożna zagościła na europejskich salonach. Początek temu dały sukcesy drużyn klubowych. Robert Szcześniak: Srebrna drużyna Mistrzostw Świata w 1974 r.
-
Sport i kultura fizyczna w Samodzielnej Brygadzie Strzelców Karpackich oraz 2 Korpusie Polskim (1940–1946)
-
Projektował samoloty sportowe, na których wraz z pilotem Franciszkiem Żwirką w zawodach Challenge wygrywał z najlepszymi wówczas pilotami Europy. Stanisław Wigura – inżynier mechanik, konstruktor lotniczy, pilot sportowy
-
Bohater niniejszego szkicu Wojciech Kołaczkowski (urodzony 16 kwietnia 1908 r.) pochodził z ziemiańskiej rodziny związanej od przełomu wieków XVIII i XIX z Lubelszczyzną. Kolejne pokolenia Kołaczkowskich aktywnie uczestniczyły w zrywach powstańczych i wojnach. Tomasz Osiński: Rajdowe sukcesy dowódcy Dywizjonu 303 Wojciecha Kołaczkowskiego
-
Polski himalaista, pionier himalaizmu zimowego. Z wykształcenia sejsmolog, zapamiętany został jako kierownik i uczestnik wielu najważniejszych wypraw wysokogórskich w historii polskiego himalaizmu – w tym tej, która dokonała pierwszego zimowego wejścia na Mount Everest. Wojciech Kujawa: Andrzej Zawada
-
W lutym 1980 r. prezydent USA Jimmy Carter zaapelował o bojkot nadchodzących igrzysk olimpijskich w Moskwie. Powodem była inwazja Związku Radzieckiego na Afganistan, dokonana w 1979 r. Apel spotkał się z szerokim odzewem społeczności międzynarodowej, dzięki czemu Polacy przywieźli z tych igrzysk rekordową liczbę medali. Wojciech Kujawa: Moskwa’80. Zbojkotowana Olimpiada
-
11 września 1932 r. w katastrofie lotniczej zginęli Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura. Katastrofa miała miejsce w okolicach Cierlicka Górnego niedaleko Cieszyna. Kilkanaście dni wcześniej Żwirko i Wigura odnieśli zwycięstwo w Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge 1932 w Berlinie. Lecieli do Pragi na zlot lotniczy samolotem typu RWD-6. Łukasz Kasza: Żwirko i Wigura. Legendy polskiego lotnictwa
-
Centralny Przystanek Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego zaprasza do oglądania nowego cyklu „Historia pisana sportem”. W każdym odcinku prezentować będziemy sylwetki wybitnych sportowców, którzy swoimi dokonaniami i niezwykłymi życiorysami zapisali się na kartach historii. „Historia pisana sportem” – nowy cykl Instytutu Pamięci Narodowej
English version