Instytut Pamięci Narodowej

Bitwa o Monte Cassino – materiały IPN

W styczniu 1944 roku alianci rozpoczęli walki o Monte Cassino – kluczowy punkt na mapie niemieckich umocnień, tzw. Linii Gustawa. Przez cztery miesiące krwawych starć nie udało się zdobyć wzgórza. Nocą z 11 na 12 maja do boju weszli żołnierze 2 Korpusu Polskiego generała Władysława Andersa. 18 maja nad gruzami klasztoru zawisła polska flaga i zabrzmiał hejnał mariacki grany przez Emila Czecha. Monte Cassino zostało zdobyte.

Karol Wojtyła – Jan Paweł II: fotografie z zasobu Archiwum IPN [do pobrania]

Karol Wojtyła – Jan Paweł II (18 maja 1920 – 2 kwietnia 2005)

Lista publikacji IPN, materiałów naukowych, popularnonaukowych, multimedialnych

14 czerwca: Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady - rocznica pierwszego masowego transportu Polaków do KL Auschwitz (14 czerwca 1940) – materiały IPN

W rocznicę pierwszego masowego transportu Polaków do KL Auschwitz obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady.

81. rocznica zakończenia II wojny światowej – materiały IPN

Podpisanie aktu kapitulacji przez Niemcy 8 maja 1945 r. nie zakończyło wysiłku zbrojnego Polaków. W wyniku trwających sześć lat represji obydwu reżimów totalitarnych: niemieckiego i sowieckiego Polska straciła blisko 6 milionów obywateli. Po wojnie znalazła się pod nową okupacją z rządem narzuconym przez Moskwę. Koniec II wojny światowej nie oznaczał wolności dla Polski i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Niemiecki reżim totalitarny został zastąpiony sowieckim. W kolejną rocznicę zakończenia II wojny światowej pamięci o kapitulacji Niemiec powinna towarzyszyć pamięć o zbrodniach sowieckich i o żelaznej kurtynie, która podzieliła świat na dwa przeciwstawne obozy: wolny świat zachodnich demokracji i państwa zniewolone przez sowiecki system totalitarny.

2 maja – Dzień Polonii i Polaków za Granicą oraz Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej

2 maja 2002 roku po raz pierwszy obchodzony był Dzień Polonii i Polaków za Granicą. Święto ma podkreślać „wielowiekowy dorobek i wkład Polonii i Polaków za granicą w odzyskanie przez Polskę niepodległości, wierność i przywiązanie do polskości oraz pomoc Krajowi w najtrudniejszych momentach, w celu potwierdzenia więzi z Macierzą i jedności wszystkich Polaków, tak mieszkających w Kraju, jak i żyjących poza nim”. 2 maja to także Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, który został ustanowiony na mocy ustawy z 20 lutego 2004 r. To święto polskiej państwowości i polskiej historii, które wyraża się w szacunku do polskiej flagi.

30 kwietnia – 81. rocznica oswobodzenia więźniów KL Ravensbrück – materiały IPN

KL Ravensbrück powstał pod koniec 1938 r. w pobliżu miasta Fürstenberg, w pobliżu Berlina. Od kwietnia 1940 r. z więzień Generalnego Gubernatorstwa do KL Ravensbrück zaczęły docierać liczne transporty Polek. Były to głównie działaczki organizacji konspiracyjnych, a po upadku powstania warszawskiego również kobiety ze zniszczonej stolicy (ok. 12 tysięcy). Szacuje się, że przez obóz przeszło ok. 40 tysięcy Polek. W FKL Ravensbrück były również osadzone Rosjanki, Francuzki, Holenderki, Żydówki. Od kwietnia 1941 r. funkcjonował tam również obóz męski, zaś od czerwca 1942 r. do stycznia 1945 r. – Jugendschutzlager Uckermark, podobóz dla młodzieży. Obozowe piekło przeszło ok. 130 tysięcy osób różnych narodowości. Kiedy 30 kwietnia 1945 r. obóz został oswobodzony, w FKL Ravensbrück znajdowało się ok. 3500 chorych więźniarek, skrajnie wykończonych głodem i pracą ponad siły. W miejscu kaźni w wyniku bestialstwa i nieludzkich warunków zostało zamordowanych lub zmarło 92 000 tysiące więźniów. We wrześniu 1959 r. powstało tam Narodowe Miejsce Pamięci Ravensbrück, obecnie Miejsce Pamięci i Przestrogi Ravensbrück.

Sergiusz Piasecki - agent wywiadu, więzień, żołnierz, pisarz-antykomunista

Rok 2026 został ustanowiony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem Sergiusza Piaseckiego, jednego z najbardziej niezwykłych twórców polskiej literatury XX wieku. Decyzja ta jest wyrazem uznania dla jego dorobku pisarskiego, patriotycznej postawy oraz walki o wolność Polski. Piasecki był pisarzem, agentem polskiego wywiadu i żołnierzem podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej. (Uchwała Sejmu RP z 26 września 2025; M.P. 2025 poz.1099).

Ignacy Daszyński – premier, marszałek Sejmu, jeden z Ojców Niepodległości

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w uznaniu wybitnych zasług Ignacego Daszyńskiego i w związku ze 160. rocznicą jego urodzin oraz 90. rocznicą jego śmierci, ustanawia rok 2026 Rokiem Ignacego Daszyńskiego (Uchwała Sejmu RP z 26 września 2025; M.P. 2025 poz.1073).

Poznański Czerwiec ’56 – materiały IPN

W czwartek 28 czerwca 1956 roku o godz. 6.30 uruchomiono główną syrenę w Zakładach im. Józefa Stalina Poznań (ZISPO – ówczesna nazwa Zakładów Przemysłu Metalowego Hipolita Cegielskiego). Dla zgromadzonych w nich robotników – niezadowolonych ze swojej sytuacji bytowej, rozczarowanych pogarszającymi się warunkami pracy i ignorowaniem ich żądań przez władze – był to sygnał do rozpoczęcia manifestacji.