Instytut Pamięci Narodowej
-
26 i 27 listopada 2025 roku obchodziliśmy 30. rocznicę śmierci ppłk Grażyny Lipińskiej (1902–1995) – jednej z najbardziej niezwykłych Polek XX wieku: żołnierza Armii Krajowej, uczestniczki konspiracji wileńskiej, więźniarki sowieckich łagrów, pedagoga i harcmistrzyni. 30. rocznica śmierci Grażyny Lipińskiej – niezłomnej patriotki, bohaterki najnowszej historii Polski
-
11 maja 2025 roku, w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie, uczczono pamięć kpt. Gracjana Klaudiusza Fróga – dowódcy 3. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej, a obecnie patrona 4. Warmińsko-Mazurskiej Brygady Obrony Terytorialnej. W uroczystości wziął udział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. 74. rocznica śmierci kpt. Gracjana Klaudiusza Fróga ps. „Szczerbiec”
-
7 stycznia 2026 r., na dziedzińcu Ministerstwa Sprawiedliwości w Warszawie odbyły się uroczystości upamiętniające Jana Rodowicza „Anodę” – legendę Szarych Szeregów oraz batalionu „Zośka”, uczestnika słynnej akcji pod Arsenałem, ofiarę komunistycznego aparatu bezpieczeństwa. 77. rocznica śmierci Jana Rodowicza „Anody”
-
W 2024 roku mija 80 lat od przeprowadzenia akcji „Burza” – operacji polityczno-wojskowej Armii Krajowej wymierzonej przeciwko Niemcom, trwającej od 4 stycznia 1944 r., kiedy Armia Czerwona przekroczyła przedwojenną granicę Polski, do stycznia 1945 r. Dwa lata wcześniej – 14 lutego 1942 roku – Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski przekształcił Związek Walki Zbrojnej w Armię Krajową i mianował jej dowódcą generała Stefana Roweckiego. 80. rocznica akcji „Burza”
-
Podpisanie aktu kapitulacji przez Niemcy 8 maja 1945 r. nie zakończyło wysiłku zbrojnego Polaków. W wyniku trwających sześć lat represji obydwu reżimów totalitarnych: niemieckiego i sowieckiego Polska straciła blisko 6 milionów obywateli. Po wojnie znalazła się pod nową okupacją z rządem narzuconym przez Moskwę. Koniec II wojny światowej nie oznaczał wolności dla Polski i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Niemiecki reżim totalitarny został zastąpiony sowieckim. W kolejną rocznicę zakończenia II wojny światowej pamięci o kapitulacji Niemiec powinna towarzyszyć pamięć o zbrodniach sowieckich i o żelaznej kurtynie, która podzieliła świat na dwa przeciwstawne obozy: wolny świat zachodnich demokracji i państwa zniewolone przez sowiecki system totalitarny. 80. rocznica zakończenia II wojny światowej – materiały IPN
-
Instytut Pamięci Narodowej oddaje hołd Powstańcom Warszawskim, uczestnicząc w uroczystościach państwowych i organizując wydarzenia w całej Polsce. 81. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego – 1 sierpnia: materiały IPN
-
W 2026 roku mijają 82 lata od przeprowadzenia akcji „Burza” – operacji polityczno-wojskowej Armii Krajowej wymierzonej przeciwko Niemcom, trwającej od 4 stycznia 1944 r., kiedy Armia Czerwona przekroczyła przedwojenną granicę Polski, do stycznia 1945 r. Dwa lata wcześniej – 14 lutego 1942 roku – Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski przekształcił Związek Walki Zbrojnej w Armię Krajową i mianował jej dowódcą generała Stefana Roweckiego. 82. rocznica Akcji „Burza” oraz 84. rocznica przemianowania Związku Walki Zbrojnej na Armię Krajową
-
90 sekund, które wstrząsnęło okupowaną Warszawą. Spacer edukacyjny w 82. rocznicę akcji „Kutschera” – Warszawa, 31 stycznia 2026
-
90 sekund, które wstrząsnęło okupowaną Warszawą. Spacer edukacyjny w 82. rocznicę akcji „Kutschera” – Warszawa, 31 stycznia 2026
-
25 maja 1916 r. urodził się kpt. Henryk Żuk „Onufry”, „Barański”, „Andrzej”, „Jasiński” – szef wywiadu wschodniego Armii Krajowej, Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i 2. Korpusu Polskiego. Agnieszka Chrzanowska-Pietrzak: Kapitan Henryk Żuk. Szef największej ekspozytury wywiadowczej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj
-
13 marca 1946 r. aresztowana została kpt. Barbara Sadowska „Robert”, szef ekspozytury wywiadowczej 2. Korpusu Polskiego we Włoszech pod kryptonimem „Liceum”, kobieta niezłomna. Agnieszka Chrzanowska: Kapitan Barbara Sadowska
-
18 lipca 1947 r. zapadł wyrok w głośnym procesie pokazowym Warszawy w sprawie osób z siatki wywiadowczej o kryptonimie „Liceum”. Pokazowy proces członków wywiadu AK był pokłosiem aresztowania jego dowódców – Henryka Żuka i Barbary Sadowskiej. Agnieszka Chrzanowska: „Liceum” przed sądem. Proces polskiej siatki wywiadowczej
-
W centrum Warszawy, po trwającym zaledwie dwie i pół minuty ataku na samochód bankowy, Armia Krajowa zdobyła ponad 105 milionów okupacyjnych złotych. Akcja „Góral” jest powszechnie uznawana ją za jedną z najlepiej przeprowadzonych w dziejach ruchu oporu w okupowanej Europie. Akcja „Góral”
-
Polski pedagog, wychowawca, profesor nauk humanistycznych, współtwórca metodyki zuchowej, instruktor harcerski, harcmistrz, żołnierz Armii Krajowej oraz jeden z ideowych przywódców Szarych Szeregów, przewodniczący Prezydium Rady Naczelnej Związku Harcerstwa Polskiego. Autor najsłynniejszej książki czasu okupacji „Kamienie na szaniec” zmarł 15 marca 1978 roku. Aleksander Kamiński – Komendant główny Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”
-
18 lutego 1895 r. w Briańsku w Rosji urodził się Aleksander Krzyżanowski ps. „Wilk”, Komendant Okręgu Wileńskiego AK i dowódca oddziałów AK w operacji „Ostra Brama”. Aleksander Krzyżanowski „Wilk”
-
28 listopada 1952 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie zapadł kolejny – trzeci już – wyrok w sprawie Elżbiety Zawackiej. Najwyższy Sąd Wojskowy, rozpatrując skargę rewizyjną prokurator ppłk Heleny Wolińskiej, niezadowolonej ze zbyt niskiego wymiaru kary orzeczonej na wcześniejszych rozprawach, skazał oskarżoną „za działania na szkodę Państwa Polskiego” na dziesięć lat więzienia. Aleksandra Pietrowicz: „Na szkodę Państwa Polskiego”. Emisariuszka i kurierka Elżbieta Zawacka (1909–2009)
-
Dnia 14 lutego 1942 r. prezes Rady Ministrów i Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski przekazał komendantowi głównemu Związku Walki Zbrojnej gen. Stefanowi Roweckiemu rozkaz o zmianie nazwy organizacji tajnej w kraju i tytułu jej komendanta. Andrzej Chmielarz: Armia Krajowa
-
Jej życie to gotowy scenariusz na doskonały film wojenny. Pedagog, matematyk i profesor nauk humanistycznych, żołnierz AK, powstaniec warszawski, więzień okresu stalinowskiego. Przede wszystkim jednak legendarna kurierka, emisariuszka Komendanta Głównego ZWZ do Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie. Jedyna kobieta w gronie cichociemnych oraz druga w historii polskich sił zbrojnych generał brygady. Anna Lasek: W konspiracji była postacią legendarną. Niesamowity życiorys Elżbiety Zawackiej
-
Mając 24 lata stanął przed plutonem egzekucyjnym w warszawskim więzieniu „Toledo”. Był kapralem podchorążym AK i powstańcem warszawskim ps. „Młody”, „Arne”, a także członkiem WiN ps. „Henryk” i „F-25”. W chwili wybuchu II wojny światowej miał niespełna 17 lat. Anna Lasek: Waldemar Baczak. Tragiczny wariant losów
-
10 stycznia 2009 r. zmarła Elżbieta Zawacka ps. „Zelma”, „Sulica”, „Zo” – kurierka Komendy Głównej AK, profesor nauk humanistycznych, druga kobieta awansowana na stopień generała brygady Wojska Polskiego. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: Elżbieta Zawacka. Jedyna cichociemna
-
Kobiety, które służyły w Armii Krajowej, zajmowały się nie tylko łącznością, pracą propagandową czy administracyjną, ale także sabotażem i dywersją. Tego rodzaju działalność prowadził oddział Dywersji i Sabotażu Kobiet „Dysk”, który został powołany w kwietniu 1942 r. i podlegał dowództwu Związku Odwetu, a później Kedywu. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: Oddział Dywersji i Sabotażu Kobiet „Dysk”
-
Komendant Główny Związku Walki Zbrojnej i Dowódca Armii Krajowej Stefan Rowecki jak nikt inny łączył w sobie skłonność do brawury, umiejętność chłodnej analizy, poczucie odpowiedzialności za życie tysięcy żołnierzy i stanowczość. Anna Zechenter: Stefan Rowecki
-
Żołnierz Armii Krajowej i Ruchu Oporu Armii Krajowej. Niezwykle skromny, oddany sprawie i ideałom człowiek, którego życiorys może być kanwą ciekawej książki, filmu lub inspiracją dla młodzieży poszukującej swojej drogi życiowej. Anna Łokietek-Stelmach: Mieczysław Chojnacki „Młodzik” (1924-2020)
-
Oficer Armii Krajowej, jeden z najsłynniejszych dowódców ruchu oporu okresu II wojny światowej, który po jej zakończeniu wsławił się odbiciem kilkuset żołnierzy AK więzionych przez władze komunistyczne. Antoni Heda „Szary” urodził się 11 października 1916 r. w Małomierzycach k. Iłży. Antoni Heda „Szary”
-
Aleksander Krzyżanowski ps. „Wilk”, Komendant Okręgu Wileńskiego AK i dowódca oddziałów AK w operacji „Ostra Brama” został aresztowany przez funkcjonariuszy NKWD 17 lipca 1944 r. Aresztowanie generała Aleksandra Krzyżanowskiego „Wilka” przez Sowietów
-
Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945. Maj 1943 – lipiec 1944, tom III, część 1
-
Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945. Maj 1943 – lipiec 1944, tom III, część 2
-
Urodził się 14 września 1915 r. w Warszawie w wielodzietnej rodzinie. Tajemnicą pozostaje, dlaczego w dorosłym życiu posługiwał się datą 20 stycznia 1917 r. jako dniem urodzenia. Artur Podgórski: Ppor. Teodor Fabian Pajewski, żołnierz ZWZ-AK, Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata
-
Atak na więzienie w Pińsku, 18 stycznia 1943 r.
-
Barbara Sadowska
-
W okresie dwudziestolecia międzywojennego jednym z najlepszych polskich jeźdźców był tragicznie zamordowany w czasie II wojny światowej mjr Kazimierz Szosland – dwukrotny olimpijczyk i srebrny medalista z 1928 roku. Bartosz Janczak: Major Kazimierz Szosland – kawalerzysta-olimpijczyk
-
21 sierpnia 1944 roku we wsi Surkonty ok. 80 żołnierzy AK stawiło bohaterski opór znacznie liczniejszym oddziałom NKWD. W boju poległ m.in. ppłk Maciej Kalenkiewicz „Kotwicz” – współtwórca koncepcji cichociemnych i polskich wojsk spadochronowych, legendarny oficer Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych. Była to pierwsza bitwa AK z oddziałami sowieckimi. Bitwa pod Surkontami – pierwsze starcie AK z Sowietami
-
Wydarzenia na froncie wschodnim, wybuch Powstania Warszawskiego i jego upadek spowodowały, że w Komendzie Okręgu Pomorskiego Armii Krajowej zdawano sobie sprawę, że na Pomorze wkroczy armia sowiecka. Bogdan Chrzanowski: Akcja „Burza” na terenach Pomorza i Wielkopolski
-
Urodził się 2 marca 1928 roku w Wilnie. Miał 11 lat, kiedy wybuchła II wojna światowa. Bogusław Nizieński – prawnik, sędzia, działacz społeczny
-
Świadectwem autorytetu społecznego i pozycji politycznej, jaką posiadał profesor Chmaj było jego wejście w skład działającego oficjalnie Komitetu Polskiego. Możliwości tego gremium były niewielkie. Niemniej przez cały czas istnienia Komitet prowadził systematyczną walkę w obronie interesów Wilnian. Bogusław Wójcik: Ludwik Chmaj – profesor i patriota
-
W nocy z 6 na 7 grudnia 1944 r. oddział Armii Krajowej pod dowództwem por. Jana Borysewicza „Krysi” odbił po raz drugi, tym razem z rąk sowieckich, miasto Ejszyszki (woj. nowogródzkie II RP). Brawurowe rozbicie aresztu NKWD
-
Brygada „Juranda”. Zarys historii 1. Brygady Wileńskiej Armii Krajowej
-
Brygada „Szczerbca”. Historia 3. Brygady Wileńskiej Armii Krajowej dowodzonej przez kpt. Gracjana Froga, tom 1: Organizacja i struktura
-
Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi zaprasza do udziału w ogólnopolskiej konferencji naukowej „»Ja do niewoli nie pójdę. Wojna jeszcze nie skończona. Będę walczyć dalej« – w 130. rocznicę urodzin gen. dyw. Stefana „Grota” Roweckiego (1895–1944)”, która odbędzie się w dniach 25–26 listopada 2025 r. w Łodzi. CALL FOR PAPERS: Ogólnopolska konferencja naukowa „»Ja do niewoli nie pójdę. Wojna jeszcze nie skończona. Będę walczyć dalej« – w 130. rocznicę urodzin gen. dyw. Stefana „Grota” Roweckiego (1895–1944)” – Łódź, 25–26 listopada 2025 r.
-
16 marca 2026 r. w Warszawie odbył się uroczysty pogrzeb o charakterze państwowym ppor. Jerzego Jętkiewicza ps. Żegota – żołnierza AK, uczestnika powstania warszawskiego, aresztowanego przez UB, który po ciężkim śledztwie został stracony w 1953 r. w więzieniu mokotowskim przy ulicy Rakowieckiej. W ceremonii pogrzebowej wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Krzysztof Szwagrzyk. Ceremonia pogrzebowa ppor. Jerzego Jętkiewicza ps. Żegota
-
W sierpniu 1914 r. Thun wstąpił do powstałych właśnie Legionów, rozpoczynając piękną kartę wieloletniej kariery wojskowej. Podczas II wojny światowej był jedynym szefem pionu w Komendzie Głównej ZWZ/AK, który kierował nim nieprzerwanie od października 1939 r. aż do swojej śmierci, poniesionej w Powstaniu Warszawskim. Daniel Koreś: Stanisław Marian Thun (1894-1944). Podpułkownik WP, legionista, peowiak i oficer Komendy Głównej AK
-
Los setek aresztowanych w lipcu 1945 r. w ramach Obławy Augustowskiej do dnia dzisiejszego pozostaje zagadką nie do końca rozwikłaną. Do grupy niewyjaśnionych spraw należy też dopisać zagadnienie nieznanej liczby osób, które, także w tajemniczych okolicznościach, po zakończeniu wojny wywiezione zostały w Sowiety i nierzadko przepadły jak kamień w wodę. Diana Maksimiuk: Powojenne wywózki żołnierzy AK – studia przypadków
-
12 marca 2026 r. w Przystanku Historia IPN im. Janusza Kurtyki odbyła się dyskusja panelowa poświęcona postaci Grażyny Lipińskiej – żołnierza Armii Krajowej, działaczki niepodległościowej oraz wieloletniej popularyzatorki historii. Dyskusja panelowa poświęcona ppłk Grażynie Lipińskiej w Przystanku Historia IPN
-
7 września 1943 r. w Warszawie w wyniku akcji oddziału specjalnego Kedywu Komendy Głównej AK „Agat” zastrzelony został SS-Oberscharführer Franz Bürkl, jeden z najbardziej bestialskich oprawców z Pawiaka. Został zabity na rogu ulic Marszałkowskiej i Litewskiej, cała operacja trwała 90 sekund. Ekspresowy wyrok na bestii z Pawiaka
-
Lucyna Janikowa ps. „Bogna”, żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych i Armii Krajowej na północnym Mazowszu, zasłużony wieloletni pedagog, pisarka, społeczniczka. Odeszła 2 stycznia 2022 r. Elżbieta Strzeszewska: W służbie Polsce. Lucyna Janikowa
-
Eugeniusz Stasiecki 1913–1944
-
26 czerwca 1944 r. w więzieniu „Roter Ochse” w Halle/Saale wykonany został wyrok śmierci na 24-letniej Krystynie Urszuli Wituskiej ps. „Kasia”. Ewa Wójcicka: Listy z Moabitu. Egzekucja Krystyny Wituskiej
-
W maju 1943 r. 45 członków Armii Krajowej przeprowadziło akcję zatrzymania pociągu, który przewoził więźniów z Lublina do obozu Auschwitz. Sprawnie przeprowadzona akcja, pomimo niespodziewanych trudności, pozwoliła na uratowanie kilkudziesięciu osób. Ewa Wójcicka: Zatrzymać pociąg do Auschwitz
-
Siostra Izabela, jak brzmiało jej imię zakonne, niemal całe swoje dorosłe życie poświęciła służbie Bogu. Okazała również swój głęboki patriotyzm, angażując się w walkę z niemieckim okupantem w okresie II wojny światowej, a po jej zakończeniu w działalność niepodległościową. Ewa Wójcicka: Zofia Łuszczkiewicz. W służbie Bogu, ludziom i Polsce
-
„Historia toczy się dziś” – premiera 14 lutego 2025 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. Fenomen żołnierzy Armii Krajowej. Marcin Łaszczyński gościem cyklu „Historia toczy się dziś”
English version