Instytut Pamięci Narodowej
-
18 października 1928 roku zmarł gen. Tadeusz Jordan – Rozwadowski
-
Generał brygady WP, dowódca obrony Warszawy we wrześniu 1939 r. 7 kwietnia 1962 r. w Walii zmarł Walerian Czuma
-
Pytanie postawione w tytule dotyczy okresu przed wkroczeniem i zajęciem przez Sowietów ziem wschodnich II Rzeczypospolitej, a potem działań wojennych na terenach, które po Jałcie znalazły się w nowych granicach Polski. Adam Hlebowicz: Kto nie chciał iść z Armią Czerwoną w 1944 roku?
-
Harcerz, legionista Józefa Piłsudskiego, oficer Wojska Polskiego. Wybitny historyk. Podczas walki o Warszawę w 1939 r. szef propagandy przy dowództwie obrony stolicy. Walki o niepodległość Polski nie zaprzestał do chwili aresztowania przez komunistów w 1947 r. Dwa lata później został zamordowany... Adam Stefan Lewandowski: Wyklęty piłsudczyk. Historia ppłk. Wacława Lipińskiego
-
Pierwsza bitwa o Monte Cassino rozpoczęła się 17 stycznia 1944 r. Gen. John P. Lucas nie zdołał przełamać oporu niemieckiego. Od 15 lutego 1944 r. wznowiono atak. Naloty amerykańskich bombowców spowodowały zniszczenie klasztoru. Góra Cassino stała się pustynią – spalone drzewa oraz ruiny straszyły wyglądem i wydawały się jeszcze bardziej niedostępne niż przed rozpoczęciem natarcia. Agnieszka Szajewska: Czerwone maki. Legenda bitwy o Monte Cassino
-
Polski Biały Krzyż jest stowarzyszeniem zapomnianym. Większość osób zapytanych o organizację społeczną, która w II RP zajmowała się udzielaniem pomocy humanitarnej w czasie klęsk i wojen, wskazuje na Polski Czerwony Krzyż… Aleksandra Rybińska-Bielecka: Polski Biały Krzyż
-
Alianse z wyboru i przymusu. Polskie sojusze militarne w XX i XXI w. Studia przypadków
-
Wbrew powszechnemu i utrwalonemu przekonaniu, powstańczą walką w Warszawie kierował dowódca Okręgu AK Warszawa gen. Antoni Chruściel „Monter”, a nie gen. Tadeusz Komorowski „Bór”. Andrzej Chmielarz: Antoni Chruściel „Monter”
-
Rozwiązanie pińskiej flotylli rzecznej w wyniku ofensywy bolszewickiej w 1920 roku nie trwało długo. Zwrot w działaniach wojennych w sierpniu 1920 r. i przesunięcie frontu daleko na wschód spowodował ponowną konieczność odbudowy sił rzecznych na Polesiu. Andrzej Olejniczak: Na straży wschodniej granicy. Flotylla Pińska i monitor rzeczny ORP „Warszawa” w latach 1921-1939
-
19 lutego 1921 r. w Paryżu podpisana została polsko-francuska umowa sojusznicza, której sygnatariuszami zostali ministrowie spraw zagranicznych Eustachy Sapieha i Aristide Briand. Aneta Nisiobęcka: Polsko-francuskie porozumienie sojusznicze z 1921 r.
-
W 1917 r. w rządowych kołach francuskich zaczęła zarysowywać się myśl o powołaniu nad Sekwaną autonomicznych polskich jednostek wojskowych. 4 czerwca 1917 r. podpisano dekret sankcjonujący tworzenie we Francji polskiej armii pod naczelnym dowództwem francuskim. Stanowić miała „autonomiczną armię sojuszniczą (…) walczącą pod wyłącznym polskim dowództwem”. Aneta Nisiobęcka: „Pod wyłącznie polskim dowództwem”. Dekret powołujący Polską Armię we Francji
-
10 stycznia 2009 r. zmarła Elżbieta Zawacka ps. „Zelma”, „Sulica”, „Zo” – kurierka Komendy Głównej AK, profesor nauk humanistycznych, druga kobieta awansowana na stopień generała brygady Wojska Polskiego. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: Elżbieta Zawacka. Jedyna cichociemna
-
Pomocnicza Służba Kobiet powstała w 1941 r. w Związku Sowieckim i została włączona do powstających tam Polskich Sił Zbrojnych. W 1942 r. ochotniczki, wraz z armią, zostały ewakuowane na Wschód. Część z nich znalazła się w Iraku, gdzie panowały zupełnie odmienne obyczaje niż w Europie – kobietom irackim nie wolno było samotnie przebywać w miejscach publicznych, odkrywać twarzy itp. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: Nie nosić przesadnej ilości biżuterii, nie upiększać się zbytnio szminką… Pomocnicza Służba Kobiet w Bagdadzie
-
Pierwsze oddziały Pomocniczej Służby Kobiet przy Polskich Siłach Zbrojnych w Związku Sowieckim powstały na jesieni 1941 r. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: Rekrutacja do Pomocniczej Służby Kobiet
-
Jednym z najważniejszych celów generała Władysława Andersa było ocalenie polskiej armii i ludności cywilnej, w tym tysięcy dzieci, sierot i półsierot, które straciły bliskich w sowieckiej Rosji. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: Szkoły Młodszych Ochotniczek (1942–1948)
-
Oficer Armii Polskiej w ZSRS, dowódca ochrony Sztabu Generalnego 2. Korpusu Polskiego oraz oficer do specjalnych zleceń gen. Władysława Andersa. Anna Wardzińska: Józef Tadeusz Tumiel (1915 – 1995)
-
Komendant Główny Związku Walki Zbrojnej i Dowódca Armii Krajowej Stefan Rowecki jak nikt inny łączył w sobie skłonność do brawury, umiejętność chłodnej analizy, poczucie odpowiedzialności za życie tysięcy żołnierzy i stanowczość. Anna Zechenter: Stefan Rowecki
-
Żołnierz Armii Krajowej i Ruchu Oporu Armii Krajowej. Niezwykle skromny, oddany sprawie i ideałom człowiek, którego życiorys może być kanwą ciekawej książki, filmu lub inspiracją dla młodzieży poszukującej swojej drogi życiowej. Anna Łokietek-Stelmach: Mieczysław Chojnacki „Młodzik” (1924-2020)
-
Oficer Armii Krajowej, jeden z najsłynniejszych dowódców ruchu oporu okresu II wojny światowej, który po jej zakończeniu wsławił się odbiciem kilkuset żołnierzy AK więzionych przez władze komunistyczne. Antoni Heda „Szary” urodził się 11 października 1916 r. w Małomierzycach k. Iłży. Antoni Heda „Szary”
-
Wyzwolenie Bredy nie było najważniejszym wydarzeniem w trakcie walk aliantów z Niemcami na froncie zachodnim, jednak zasługuje na specjalną uwagę jako doskonały przykład taktycznego kunsztu gen. Stanisława Maczka, dowódcy 1. Dywizji Pancernej. Artur Cieślik: Breda. Najbardziej polskie miasto w historii Holandii
-
Na mapach świata nie było Polski, ale było miejsce, gdzie polski żołnierz, walcząc pod polskim dowództwem, dał dowód, że: „Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy My żyjemy”. Artur Cieślik: Polski front
-
Kiedy w 1951 r. Informacja Wojskowa torturowała i przesłuchiwała Józefa Wilocha, zupełnie nie liczyło się, że w trakcie Powstania Warszawskiego z narażeniem życia ratował zdrowie żołnierzy i cywilów. Artur Kuprianis: Lekarze Powstania Warszawskiego. Józef Ignacy Wiloch (1897–1962)
-
Konflikt polsko-ukraiński o Galicję Wschodnią rozpoczął się w mglisty poranek 1 listopada 1918 r., gdy polskich mieszkańców Lwowa zaskoczył widok błękitno-żółtej flagi zatkniętej na wieży ratusza oraz ukraińskich patroli wojskowych przemierzających ulice miasta. Artur Ochał: Walki o Lwów i w Galicji Wschodniej
-
W trakcie bitwy nad Bzurą miał miejsce bój pod Walewicami, do którego doszło w nocy z 9–10 września 1939 r. Walki z żołnierzami niemieckimi stoczył 17. Pułk Ułanów Wielkopolskich im. Króla Bolesława Chrobrego. W historii tego starcia szczególnie zapisał się 1. szwadron pułku dowodzony przez rtm. Michała Gutowskiego. Bartosz Janczak: Bój o Walewice 9–10 września 1939 r. Przebieg i pamięć
-
Dywizja ta, sformowana na podstawie rozkazu z grudnia 1941 r., nie wzięła ostatecznie udziału w żadnych działaniach zbrojnych. Po ewakuacji na Bliski Wschód jej żołnierze zasilili szeregi 3. Dywizji Strzelców Karpackich. Jednak niewątpliwą zasługą tej krótko istniejącej jednostki jest to, że stanowiła dla tysięcy Polaków drogę ucieczki z sowieckiego piekła. Bartosz Janczak: Dywizja ratująca życie. 10. Dywizja Piechoty PSZ w ZSRS
-
Na początku grudnia 1941 r. gen. bryg. Józef Zając dotarł na Środkowy Wschód, by objąć dowództwo nad polskim wojskiem w rejonie świata, gdzie wielu obywateli polskich znalazło się już jesienią 1939 r. Jego zadaniem było zapewnienie im odpowiednich warunków funkcjonowania oraz przygotowanie do działań wojennych. Bartosz Janczak: Generał Józef Zając – dowódca Wojsk Polskich na Środkowym Wschodzie
-
W okresie dwudziestolecia międzywojennego jednym z najlepszych polskich jeźdźców był tragicznie zamordowany w czasie II wojny światowej mjr Kazimierz Szosland – dwukrotny olimpijczyk i srebrny medalista z 1928 roku. Bartosz Janczak: Major Kazimierz Szosland – kawalerzysta-olimpijczyk
-
Jedną z jednostek Polskich Sił Zbrojnych, które chwalebnie zapisały się na kartach dziejów polskiego oręża, była 6. Lwowska Brygada Piechoty. Bartosz Janczak: „Lwowskie Orły” 6. Lwowska Brygada Piechoty (1943–1947)
-
Po klęsce Września ’39 Polaków ogarnęła trauma. Z czasem zaczęła jednak mijać; wierzono, że upragniona wolność przyjdzie wiosną 1940 r. – wraz z ofensywą, którą Brytyjczycy i Francuzi rozpoczną na zachodzie Europy. Bartłomiej Noszczak: Byle do wiosny
-
5 września 2018 roku w Kosowie, w gminie Moszczenica, powiecie piotrkowskim odbyła się uroczystość związana z zakończeniem remontu pomnika, poświęconego plutonowemu Stefanowi Karaszewskiemu – żołnierzowi 85. Pułku Strzelców Wileńskich, uczestnikowi wojny obronnej 1939 roku. Bartłomiej Nowak: Bohater samotnej walki. Sylwetka plutonowego Stefana Karaszewskiego
-
Biograficzna wystawa elementarna IPN „Józef Haller”
-
Biograficzna wystawa elementarna „Michał Tokarzewski-Karaszewicz”
-
Był jedną z ważniejszych postaci w historii polskiej wojskowości i w życiu politycznym II Rzeczypospolitej. Pułkownik piechoty w Armii Imperium Rosyjskiego, generał broni Wojska Polskiego, minister spraw wojskowych, poseł na Sejm RP, a po 1939 r., przewodniczący Komisji Wojskowej Rady Narodowej RP – zmarł 9 lipca 1947 r. na emigracji w Wielkiej Brytanii. Bożena Witowicz: Żeligowski – nie tylko „bunt”
-
Po zakończeniu I wojny światowej wyjechał do Wiednia. W początkach grudnia 1918 r. zgłosił się do Polskiej Misji Likwidacyjnej i został przyjęty do WP. Należał, obok gen. Kutrzeby, do niezwykle szczupłej grupy oficerów sztabowych, których odznaczono Virtuti Militari za wojnę z Rosją bolszewicką w uznaniu ich działalności na stanowisku szefa sztabu. Daniel Koreś: Eugeniusz Aleksander Tinz (1877-1943)
-
Legionista, żołnierz POW, uczestnik wojny z Rosją bolszewicką w latach 1919-1920, kampanii polskiej 1939 r. oraz kampanii włoskiej 2. Korpusu w latach 1943-1944. Daniel Koreś: Podpułkownik Henryk Kazimierz Świetlicki (1898-1973) „Zięba”
-
W sierpniu 1914 r. Thun wstąpił do powstałych właśnie Legionów, rozpoczynając piękną kartę wieloletniej kariery wojskowej. Podczas II wojny światowej był jedynym szefem pionu w Komendzie Głównej ZWZ/AK, który kierował nim nieprzerwanie od października 1939 r. aż do swojej śmierci, poniesionej w Powstaniu Warszawskim. Daniel Koreś: Stanisław Marian Thun (1894-1944). Podpułkownik WP, legionista, peowiak i oficer Komendy Głównej AK
-
Podczas spotkania z Janem Pawłem II w Watykanie usłyszał od Papieża: „A, generał Maczek, kawał naszej historii”. Dariusz Iwaneczko: Oddany świętej sprawie Ojczyzny. Generał Stanisław Maczek (1892–1994)
-
Nazwisko Kossak kojarzy się z wybitnym rodem malarzy i należącą do niego słynną powieściopisarką Zofią Kossak-Szatkowską (primo voto Szczucką). Dobrze stałoby się, gdyby wiązane było też z inną postacią z tego rodu – a mianowicie z majorem Tadeuszem Kossakiem. Ten brat bliźniak wybitnego artysty Wojciecha odegrał bowiem istotną rolę w odzyskaniu wyzwoleniu Białegostoku w lutym 1919 roku. Diana Maksymiuk: Niepodległy Białystok Tadeusza Kossaka
-
Czytając listy i kartki wysłane z obozów lub odnalezione przy szczątkach ofiar, trzeba się zastanowić, czy zachowana korespondencja obozowa nie zawiera głębszego przesłania. Jej ujawnienie po latach, a następnie opublikowanie, sprawia, że „nieme groby przemawiają” do nas. Ewa Kowalska: „Tu i teraz”. Przekaz z dołów śmierci w Katyniu
-
Szczególnie brutalna natura II wojny światowej przerwała wiele obiecujących karier i wyrządziła niepowetowane straty nie tylko rodzimemu sportowi, ale i samym sportowcom. Tym bardziej budująca wydaje się historia Ignacego Tłoczyńskiego – tenisisty, konspiratora i powstańca – który szczęśliwie przebrnął przez wojenną zawieruchę i powrócił po wojnie na korty Wimbledonu. Ewelina Ślązak: Ignacy Tłoczyński. Z kortu tenisowego do 2. Korpusu gen. Władysława Andersa
-
13 maja 1901 r. w Ołońcu (północno-zachodnia Rosja) urodził się Witold Pilecki, rotmistrz WP, żołnierz AK, organizator ruchu oporu w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz, uczestnik powstania warszawskiego. Filip Musiał: Choćby przyszło postradać życie...
-
„Jego zdaniem legenda AK istnieje, rośnie i będzie rosła. Nie potrafią temu zapobiec czynniki rządowe bez względu na stosowane środki. […] Obecnie wielką polityką dla AK-owców w kraju jest zachować swoją godność żołnierską i nie pozwalać wszelkimi sposobami na pomniejszanie dorobku AK i jej legendy. Powinna ona jak sztandar być przekazana młodzieży”. Filip Musiał: Drogą honoru Polaka prawdziwego. Pułkownik Franciszek Niepokólczycki
-
3 stycznia 1985 r. zmarł gen. Tadeusz Pełczyński, przedwojenny szef Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego, w latach 1941-1944 szef sztabu Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej, następnie Armii Krajowej, od 1943 r. zastępca dowódcy AK. Gen. Tadeusz Pełczyński (1892–1985)
-
Gen. Józef Olszyna-Wilczyński walczył o niepodległość w Legionach Polskich, bronił polskości Lwowa. W czasie wojny obronnej dowodził Grupą Operacyjną „Grodno”. Ten fakt zaważył na jego dalszych losach. Zginął tylko dlatego, że był generałem Wojska Polskiego. Generał brygady Józef Olszyna-Wilczyński
-
Generał Józef Haller 1873–1960
-
O sile wojska, także konspiracyjnego, decyduje wiele elementów. Do najważniejszych należą kompetencje i umiejętności dowódców. Wyjątkowe zdolności, ale też doświadczenie, a nadto szaleńczą odwagę i zmysł do konspiracji posiadał Józef Lutak, oficer rezerwy Wojska Polskiego i armii podziemnej. Grzegorz Ostasz: Legendarny oficer dywersji AK Rzeszów. Kapitan Józef Lutak „Dyzma” (1909–1944)
-
Roman Abraham konspirował długo przed 1918 r. Następnie walczył z Ukraińcami o rodzinny Lwów, a w 1939 r. oglądał z bliska klęskę polskiej armii w wojnie obronnej. Zmarł 26 sierpnia 1976 r. w Warszawie. Grzegorz Wołk: Abraham z Góry Straceńców
-
Przeszedł wszystkie szczeble tenisowego wtajemniczenia – od chłopca do podawania piłek, przez sparingpartnera, po multimedalistę mistrzostw Polski i 14-krotnego uczestnika Wimbledonu. 14 lipca 1911 r. w Poznaniu urodził się Ignacy Tłoczyński – sportowiec, którego karierę przerwała, ale nie zakończyła wojna, uczestnik Powstania Warszawskiego, żołnierz Armii Andersa. Ignacy Tłoczyński – z Wimbledonu do Armii Andersa
-
18 lipca 1944 r. wojska 2. Korpusu Polskiego odbiły z rąk Niemców Ankonę, portowe miasto nad Adriatykiem – ważny strategicznie punkt na froncie włoskim. Irena Siwińska: Wyzwolenie Ankony
-
8 sierpnia 1944 r. zginął kpr. Antoni Szczęsny Godlewski (1923–1944), pseudonim „Antek Rozpylacz” – legendarny pogromca „gołębiarzy”, czyli niemieckich snajperów, w Powstaniu Warszawskim. Irena Siwińska: „Antek Rozpylacz”. Antoni Szczęsny Godlewski
English version