Instytut Pamięci Narodowej
-
Materiały IPN: 13 grudnia – rocznica wprowadzenia w Polsce stanu wojennego. 13 grudnia – Dzień Pamięci Ofiar Stanu Wojennego
-
Materiały IPN 19 października - Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych
-
17 sierpnia 1980 roku w Stoczni Gdańskiej Międzyzakładowy Komitet Strajkowy przedstawił swoje 21 postulatów. 21 postulatów – jeden z najważniejszych dokumentów świata
-
„Historia toczy się dziś” – 9 stycznia 2026 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. 40 lat od aresztowania Bogdana Borusewicza. Dr Grzegorz Wołk dla „Historia toczy się dziś”
-
16 marca 2026 r. w Bydgoszczy odbyły się uroczystości upamiętniające 45. rocznicę wydarzeń Bydgoskiego Marca '81. W wydarzeniu uczestniczył zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski. 45. rocznica Bydgoskiego Marca
-
8 lipca 1980 r. rozpoczął się strajk w świdnickich zakładach WSK PZL. Protesty w tym i kolejnych zakładach Lubelszczyzny okazały się ważnym krokiem na drodze do przemian politycznych w Polsce. 45. rocznica Lubelskiego Lipca
-
45. rocznica pierwszego strajku na Górnym Śląsku w tarnogórskim „Fazosie“ – Tarnowskie Góry, 21 sierpnia 2025
-
Materiały IPN do pobrania. 45. rocznica powstania „NSZZ »Solidarność«. 45. rocznica podpisania Porozumień Sierpniowych” – Dzień Solidarności i Wolności
-
W 45. rocznicę podpisania porozumień strajkowych oraz rejestracji NSZZ „Solidarność” w Muzeum Monet i Medali Jana Pawła II w Częstochowie odbyło się uroczyste spotkanie Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności. W wydarzeniu udział wziął zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma. 45. rocznica rejestracji NSZZ „Solidarność”. „Solidarni, nasz jest ten dzień” – spotkanie Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności – Częstochowa, 10 marca 2026
-
Pożar w Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Górnej Grupie zainspirował Jacka Kaczmarskiego do napisania piosenki „A my nie chcemy uciekać stąd!”. Piosenka stała się później metaforą Polski okresu stanu wojennego. Muzykę skomponował Przemysław Gintrowski. Agata Grzywacz: „Stanął w ogniu nasz wielki dom”. Pożar szpitala psychiatrycznego w Górnej Grupie
-
W niedzielę 17 marca 1985 r. w kościele pw. św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej rozpoczęła się tygodniowa głodówka w obronie Marka Adamkiewicza. Ten działacz Studenckiego Komitetu Solidarności i Niezależnego Zrzeszenia Studentów został skazany 18 grudnia 1984 r. wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Szczecinie na karę 2,5 roku pozbawienia wolności za odmowę złożenia przysięgi wojskowej. Agnieszka Chrzanowska-Pietrzak: „Osią całej sprawy jest wolność”. Protest głodowy w Podkowie Leśnej
-
Dla papieża Jana Pawła II powstanie NSZZ „Solidarność” było nie tylko czynnikiem zmieniającym sytuację w Polsce i całym bloku wschodnim, lecz także inspiracją do refleksji o roli związków zawodowych we współczesnym świecie i o relacjach między kapitałem a pracą. Andrzej Grajewski: Solidarny. Jan Paweł II wobec Solidarności w latach 1980–1981
-
W 1978 r. współzałożyciel Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża. Redagował biuletyn WZZ „Robotnik Wybrzeża”, zajmował się również drukiem i kolportażem innych wydawnictw drugiego obiegu. Andrzej Gwiazda – działacz opozycji w okresie PRL, współtwórca Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża i NSZZ „Solidarność”
-
Związkowcy wiejscy byli wśród pierwszych, którzy poparli rozmowy „okrągłego stołu”. Wkrótce okazali się także bezspornymi beneficjentami wyborów kontraktowych. Andrzej W. Kaczorowski: Rolnicy „okrągłego stołu”
-
Była córką oficera rezerwy, który walczył w wojnie o granice w 1920 r., a potem został zamordowany przez NKWD. Jej matkę wywieziono na Syberię. Wychowywała ją ciotka. Wraz z nią, w okresie okupacji, angażowała się w pomoc ludności żydowskiej, co niewątpliwie wpłynęło na jej postawę patriotyczną i zaangażowanie w działalność opozycji w PRL. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: Janina Wehrstein
-
Tradycje udziału Polek w działaniach niepodległościowych sięgają XIX w., gdy uczestniczyły w powstaniach narodowych. Podczas I wojny światowej działały w Polskiej Organizacji Wojskowej, a w 1918 r. powstała pierwsza żeńska formacja wojskowa na ziemiach polskich – Ochotnicza Legia Kobiet. Także podczas II wojny światowej podjęły one walkę w armii konspiracyjnej w okupowanym kraju oraz w PSZ na Zachodzie. Nie zabrakło ich również w organizacjach podziemnych w okresie PRL. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: „Zagrażały porządkowi i bezpieczeństwu publicznemu…”
-
Strajk sierpniowy okazał się wielkim przełomem, bo doprowadził do powstania pierwszego w obozie państw komunistycznych niezależnego związku zawodowego. Marek Mikołajczuk, młody tokarz ze Stoczni Gdańskiej, mógł się wówczas cieszyć, że dołożył cegiełkę do udanego przebiegu protestu. O Mikołajczuku znowu głośno zrobiło się w lutym 1981 r. Arkadiusz Kazański: Niecodzienne zniknięcie Marka Mikołajczuka z „Solidarności” Stoczni Gdańskiej. Robota „bezpieki” czy mistyfikacja?
-
Trzy strzeliście wznoszące się ku niebu stalowe krzyże, a na nich trzy kotwice trwające w pamięci o poległych w powstaniu grudniowym na Wybrzeżu. 16 grudnia 1980 r. odsłonięto pomnik Poległych Stoczniowców 1970. Artur Cieślik: Na znak przestrogi. Gdański Pomnik Poległych Stoczniowców 1970
-
Trzy strzeliście wznoszące się ku niebu stalowe krzyże, a na nich trzy kotwice trwające w pamięci o poległych w powstaniu grudniowym na Wybrzeżu. 16 grudnia 1980 r. odsłonięto pomnik Poległych Stoczniowców 1970. Artur Cieślik: Na znak przestrogi. Gdański Pomnik Poległych Stoczniowców 1970
-
Gdy kilka lat temu w więzieniu w Turawie opowiadała więźniarkom o Bogu, te nie wykazywały specjalnego zainteresowania. Ot, kolejna nawiedzona „misjonarka”. Spojrzały na tę drobną blondynkę inaczej dopiero wówczas, gdy powiedziała, że rozumie ich sytuację, bo sama spędziła w celi ponad pół roku. Siedziała za Solidarność, a czas ten był dla niej jak rekolekcje. Artur Kasprzykowski: Tereska z podbeskidzkiej konspiry. Teresa Szafrańska (1958–2021)
-
Urodził się 2 marca 1928 roku w Wilnie. Miał 11 lat, kiedy wybuchła II wojna światowa. Bogusław Nizieński – prawnik, sędzia, działacz społeczny
-
Niezwykła brutalność zabójstwa spowodowała, że ksiądz Popiełuszko urósł do rangi symbolu dławienia kościoła przez władze komunistyczne, a jego męczeńska śmierć „za wiarę” z czasem doprowadziła do procesu beatyfikacji. Pogrzeb duchownego w dniu 3 listopada 1984 r. stał się wielką demonstracją polityczną, społeczną, antyrządową i antykomunistyczną. Bożena Witowicz: Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki
-
Oddziałowe Biuro Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi zaprasza do udziału w ogólnopolskiej konferencji naukowej „Przeciwko komunistycznej władzy. Polskie doświadczenia lat 1944–1989”, która odbędzie się w dniach 11–12 czerwca 2026 r. w Łodzi. CALL FOR PAPERS: Ogólnopolska konferencja naukowa „Przeciwko komunistycznej władzy. Polskie doświadczenia lat 1944–1989” – Łódź, 11–12 czerwca 2026 r.
-
Świętując kolejne rocznice narodzin „Solidarności”, powinniśmy także pamiętać o twórcy związkowego hymnu – człowieku, który przez wiele lat był wymazywany ze społecznej świadomości. Cecylia Kuta: Przemilczany twórca hymnu „Solidarności”. Jerzy Narbutt (1925–2011)
-
Cykl etiud edukacyjnych „»Solidarność« – narodziny Wolności”: odc. 12 „Młodzież szkolna w czasie karnawału »Solidarności«”
-
Termin „Podbeskidzie” do dziś budzi kontrowersje. By nie rozwodzić się na jego temat i nie wchodzić w spory i polemiki, można w wielkim skrócie powiedzieć, że obejmuje on geograficznie obszar województwa bielskiego istniejącego w latach 1975-1998 z siedzibą władz administracyjnych w Bielsku-Białej. Dariusz Węgrzyn: Sierpień ‘80 na Podbeskidziu
-
26 listopada 2025 r. w Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie odbyła się debata ekspercka. Debata „Podziały w NSZZ Solidarność. Jak wpłynęły na system polityczny w Polsce”
-
Dekada Jaruzelskiego. Z historii politycznej PRL 1980–1989/90
-
Dekada „Solidarności”. Region Środkowo-Wschodni w latach 1980–1989
-
„Solidarności” nie da się powtórzyć, ale świadomość, że inny świat jest możliwy pozwala zachować nadzieję, bo czymże jak nie źródłem wielkiej społecznej nadziei, entuzjazmu i chęci angażowania się w rozmaite sprawy publiczne milionów Polaków była „Panna S”. Dorota Koczwańska-Kalita: „Solidarność” była czymś większym niż związek zawodowy
-
12 lutego o godz. 17.00 w Centralnym Przystanku Historia im. Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie odbyło się spotkanie poświęcone serii wydawniczej dokumentów źródłowych zatytułowanej Kryptonim „Klan”. Służba Bezpieczeństwa wobec NSZZ „Solidarność” w Gdańsku. Dyskusja o serii wydawniczej „Kryptonim »Klan«. Służba Bezpieczeństwa wobec NSZZ »Solidarność« w Gdańsku”
-
Prokuratorzy. Byli pracownikami, jak wszyscy inni. Zatrudnieni przez państwo. Z nominacji. Przynależeli do NSZZ „Solidarność”, związku legalnie działającego w kraju. Mieli do tego prawo. Zagwarantowane przez orzeczenia sądów PRL, zapewnienia I sekretarzy PZPR i premierów, deklaracje międzynarodowe. Elżbieta Romanowska: Mieliśmy prawo do związku. Powstanie NSZZ „Solidarność” w prokuraturze PRL (1980–1981)
-
Finał X Ogólnopolskiego Festiwalu Piosenki o Wolności - Katowice, 18 kwietnia 2026
-
21 września 2024 r. w Narodowym Sanktuarium Matki Bożej Częstochowskiej w Doylestown odbyło się Forum Polonijne „Marsz do Solidarności” z udziałem prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Karola Nawrockiego. Forum Polonijne „Marsz do Solidarności”
-
W lipcu 1982 r. po wygranym 3:2 meczu z Francją reprezentacja Polski w piłce nożnej zdobyła drugi medal mistrzostw świata. Ten ostatni duży sukces naszego futbolu rodził się w bólach. Tym bardziej że sport i polityka przeplatały się w tym przypadku wyjątkowo mocno. Grzegorz Majchrzak: España ’82. Emocje nie tylko piłkarskie
-
Osadzeni na Rakowieckiej działacze opozycji usłyszeli 31 grudnia 1982 r. przed 23.00 okolicznościową audycję radiową nadaną przy wykorzystaniu tzw. gadały – w tym przypadku zestawu składającego się z dwóch akumulatorów samochodowych, magnetofonu, wzmacniacza oraz ośmiu głośników. Grzegorz Majchrzak: Sylwester inny niż wszystkie
-
W okresie od września 1980 do grudnia 1981 r. miało miejsce wiele konfliktów między władzami PRL a tą częścią społeczeństwa – z dziesięciomilionowym NSZZ „Solidarność” na czele – która dążyła do demokratyzacji sytemu. Walczono o dostęp Solidarności do mediów czy tworzenie związków zawodowych w instytucjach podległych MON i MSW. Grzegorz Majchrzak: Zbuntowani podchorążowie Strajk w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarniczej
-
„Bolek i Lolek” to tytuł jednej z najpopularniejszych bajek dla dzieci w okresie PRL. Taką samą nazwę otrzymał jeden z nadajników wykorzystywanych od 1984 r. przez warszawskie Radio „Solidarność”. Był to nadajnik specyficzny: umożliwiał podziemnym radiowcom wejście z napisami na wizję TVP. Grzegorz Majchrzak: „Bolek i Lolek” przeciwko komunie
-
13 grudnia 1985 r. rozbawiony tłum warszawiaków obserwować mógł grupę bezradnie tłukących w metalową konstrukcję milicjantów. Wewnątrz przygotowanego przez opozycjonistów metalowego wózka znajdował się magnetofon, nadający głośno antykomunistyczną audycję. Grzegorz Majchrzak: „Gadała” pod Uniwersamem
-
Artykuł Marty Woydt Cyrograf, opublikowany w „Tygodniku Mazowsze”, pozostaje cennym świadectwem jak do współpracy SB – oczywiście tej wymuszonej, a nie podejmowanej dobrowolnie – podchodziła przynajmniej część opozycji. Co radzono osobom, które znalazły się w takiej sytuacji? Grzegorz Majchrzak: „Tygodnik Mazowsze” radzi zwerbowanym do współpracy
-
24 sierpnia 2025 r. w Siedlcach odbyły się uroczystości rozpoczynające obchody 45. rocznicy powstania Rolniczej „Solidarności”. W wydarzeniu uczestniczył dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Inauguracja obchodów 45-lecia Rolniczej „Solidarności”
-
14 sierpnia 1980 r. rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, który pociągnął za sobą dalsze protesty w zakładach pracy na Wybrzeżu i w całym kraju. Strajki te oraz związany z nimi ruch społeczny w konsekwencji przyczyniły się do stopniowego rozpadu systemu komunistycznego w Polsce. Irena Siwińska: Sierpień ’80 w Stoczni Gdańskiej
-
„Historia toczy się dziś” – 5 września 2025 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. Jak odebrano logo „S” Gazecie Wyborczej? Dr Sebastian Pilarski gościem cyklu „Historia toczy się dziś”
-
W gdańskim Urzędzie Wojewódzkim od 7 do 17 listopada 1980 r. trwał ogólnopolski strajk okupacyjny, zorganizowany przez pracowników oświaty, służby zdrowia i kultury. I choć był to pierwszy tego typu protest w historii Polski powojennej prowadzony w budynku urzędu administracji państwowej, wydarzenie to, jak się wydaje, nie zakorzeniło się w świadomości historycznej Polaków. Jan Hlebowicz: Listopad ’80, czyli oświata, zdrowie i kultura strajkują
-
W wielobarwnym i zróżnicowanym nurcie opozycji znalazło się również miejsce dla przedstawiciela jednego z najbardziej znanych polskich szlacheckich rodów, który wierzył w egalitarne lewicowe ideały. Aleksander Małachowski urodził się 23 listopada 1924 r. we Lwowie. Jan Olaszek: Arystokrata w opozycji
-
Powstanie „Solidarności” w 1980 roku było wyrazem sprzeciwu wobec rzeczywistości PRL, jednak wizja obalenia komunizmu, odzyskania niepodległości i wprowadzenia demokratycznego porządku znajdowała się poza horyzontem wyobraźni jej działaczy i członków. Godność i samorządność – te słowa wydają się lepiej oddawać ówczesne emocje i motywacje. Jan Olaszek: Ideały Panny „S”
-
W czasach PRL więzień polityczny i jeden z liderów „Solidarności”, a w wolnej Polsce poseł na sejm i senator Jan Rulewski urodził się 18 kwietnia 1944 roku. Jan Rulewski – działacz opozycji demokratycznej w PRL
-
Przez lata o strajku na kolei nie było mowy. Tuż po wojnie była ona zresztą zmilitaryzowana – niewykonanie polecenia służbowego traktowano jak odmowę wykonania rozkazu. Mimo coraz gorszej sytuacji materialnej kolejarzy w PRL zauważalnych protestów nie było. Wszystko zmieniło się w roku 1980. Kamil Dworaczek: Początki Solidarności w PKP
-
I Ogólnopolski Przegląd Piosenki Prawdziwej „Zakazane piosenki” rozpoczął się 20 sierpnia 1981 r. Przez trzy kolejne dni prezentowano programy artystyczne w pięciogodzinnych blokach na scenie w hali widowiskowo-sportowej Olivia w Gdańsku. Imprezę podzielono na dwie części: konkursową i artystyczną. Katarzyna Adamów: Piosenki zakazane, bo prawdziwe
-
W nocy z 2 na 3 stycznia 2018 r., w wieku 51 lat, zmarł Tomasz Sarnecki, twórca słynnego plakatu – ikony „Solidarności”. W dniu wyborów 4 czerwca 1989 roku 10 tysięcy jego egzemplarzy pojawiło się na ulicach stolicy. Katarzyna Adamów: W samo południe. Tomasz Sarnecki
English version