Instytut Pamięci Narodowej
-
20 marca 1988 r. zmarł Antoni Pajdak – działacz niepodległościowy, żołnierz Legionów Piłsudskiego
-
Podpisanie aktu kapitulacji przez Niemcy 8 maja 1945 r. nie zakończyło wysiłku zbrojnego Polaków. W wyniku trwających sześć lat represji obydwu reżimów totalitarnych: niemieckiego i sowieckiego Polska straciła blisko 6 milionów obywateli. Po wojnie znalazła się pod nową okupacją z rządem narzuconym przez Moskwę. Koniec II wojny światowej nie oznaczał wolności dla Polski i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Niemiecki reżim totalitarny został zastąpiony sowieckim. W kolejną rocznicę zakończenia II wojny światowej pamięci o kapitulacji Niemiec powinna towarzyszyć pamięć o zbrodniach sowieckich i o żelaznej kurtynie, która podzieliła świat na dwa przeciwstawne obozy: wolny świat zachodnich demokracji i państwa zniewolone przez sowiecki system totalitarny. 80. rocznica zakończenia II wojny światowej – materiały IPN
-
Instytut Pamięci Narodowej oddaje hołd Powstańcom Warszawskim, uczestnicząc w uroczystościach państwowych i organizując wydarzenia w całej Polsce. 81. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego – 1 sierpnia: materiały IPN
-
27 września 2024 r. w Warszawie odbyły się uroczystości związane z 85. rocznicą powstania Polskiego Państwa Podziemnego. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował doradca prezesa Jan Józef Kasprzyk. 85. rocznica powstania Polskiego Państwa Podziemnego
-
Pytanie postawione w tytule dotyczy okresu przed wkroczeniem i zajęciem przez Sowietów ziem wschodnich II Rzeczypospolitej, a potem działań wojennych na terenach, które po Jałcie znalazły się w nowych granicach Polski. Adam Hlebowicz: Kto nie chciał iść z Armią Czerwoną w 1944 roku?
-
28 listopada 1952 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie zapadł kolejny – trzeci już – wyrok w sprawie Elżbiety Zawackiej. Najwyższy Sąd Wojskowy, rozpatrując skargę rewizyjną prokurator ppłk Heleny Wolińskiej, niezadowolonej ze zbyt niskiego wymiaru kary orzeczonej na wcześniejszych rozprawach, skazał oskarżoną „za działania na szkodę Państwa Polskiego” na dziesięć lat więzienia. Aleksandra Pietrowicz: „Na szkodę Państwa Polskiego”. Emisariuszka i kurierka Elżbieta Zawacka (1909–2009)
-
Wbrew powszechnemu i utrwalonemu przekonaniu, powstańczą walką w Warszawie kierował dowódca Okręgu AK Warszawa gen. Antoni Chruściel „Monter”, a nie gen. Tadeusz Komorowski „Bór”. Andrzej Chmielarz: Antoni Chruściel „Monter”
-
5 lipca 1943 r. w mieszkaniu przy ul. Poznańskiej 38 padły strzały. Oddział egzekucyjny polskiego podziemia wykonał wyrok śmierci za kolaborację z okupantem hitlerowskim. Śmiertelne kule dosięgły wybitnego polskiego aktora, Kazimierza Junoszę-Stępowskiego. Aneta Nisiobęcka: Tragiczna śmierć Kazimierza Junoszy-Stępowskiego
-
Adam Bień był człowiekiem wyjątkowym – politykiem i działaczem niepodległościowego ruchu ludowego, jednym z szesnastu skazanych w moskiewskim procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, a także prawnikiem i pisarzem. Anna Lasek: Adam Bień. Jeden z szesnastu
-
Jej życie to gotowy scenariusz na doskonały film wojenny. Pedagog, matematyk i profesor nauk humanistycznych, żołnierz AK, powstaniec warszawski, więzień okresu stalinowskiego. Przede wszystkim jednak legendarna kurierka, emisariuszka Komendanta Głównego ZWZ do Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie. Jedyna kobieta w gronie cichociemnych oraz druga w historii polskich sił zbrojnych generał brygady. Anna Lasek: W konspiracji była postacią legendarną. Niesamowity życiorys Elżbiety Zawackiej
-
10 stycznia 2009 r. zmarła Elżbieta Zawacka ps. „Zelma”, „Sulica”, „Zo” – kurierka Komendy Głównej AK, profesor nauk humanistycznych, druga kobieta awansowana na stopień generała brygady Wojska Polskiego. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: Elżbieta Zawacka. Jedyna cichociemna
-
Austriacki ogrodnik Franz Kutschera pozostałby zapewne jednym z tysięcy anonimowych zbrodniarzy wojennych, gdyby Reichsführer SS Heinrich Himmler nie wysłał go w sierpniu 1943 r. do Warszawy z poleceniem sterroryzowania niepokornego miasta. Anna Zechenter: Franz Kutschera
-
Komendant Główny Związku Walki Zbrojnej i Dowódca Armii Krajowej Stefan Rowecki jak nikt inny łączył w sobie skłonność do brawury, umiejętność chłodnej analizy, poczucie odpowiedzialności za życie tysięcy żołnierzy i stanowczość. Anna Zechenter: Stefan Rowecki
-
Barbara Sadowska
-
Świadectwem autorytetu społecznego i pozycji politycznej, jaką posiadał profesor Chmaj było jego wejście w skład działającego oficjalnie Komitetu Polskiego. Możliwości tego gremium były niewielkie. Niemniej przez cały czas istnienia Komitet prowadził systematyczną walkę w obronie interesów Wilnian. Bogusław Wójcik: Ludwik Chmaj – profesor i patriota
-
Dzień Polskiego Państwa Podziemnego – 27 września
-
Eugeniusz Stasiecki 1913–1944
-
Formacje policyjne w Polsce na przestrzeni ponad stu lat. Ewolucja organizacyjna, zakres uprawnień, praktyczne aspekty aktywności, Tom 1
-
Ostatni Komendant Główny Armii Krajowej skazany w moskiewskim procesie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego urodził się 12 listopada 1898 r. w Bratucicach koło Okulic w powiecie Bochnia. Gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek”
-
Generał Elżbieta Zawacka, jedna z dwóch Polek w stopniu generała brygady, jedyna kobieta wśród cichociemnych i legendarna kurierka Komendy Głównej Armii Krajowej urodziła się 19 marca 1909 roku. Generał brygady Elżbieta Zawacka „Zo”
-
24 kwietnia 1914 roku urodził się Jan Kozielewski, który do historii przeszedł pod konspiracyjnym pseudonimem Jan Karski. W czasie II wojny światowej jako kurier Polskiego Państwa Podziemnego utrzymywał kontakt między konspiracyjnymi władzami a Rządem RP na Uchodźstwie, przewożąc na Zachód tajne informacje o życiu w okupowanej Polsce. Jako naoczny świadek potwierdził wiedzę świata o zagładzie Żydów. Jan Karski – kurier Polskiego Państwa Podziemnego
-
15 lipca 1943 roku utworzono Kierownictwo Walki Podziemnej (KWP) – centralny ośrodek dyspozycyjny Komendy Głównej Armii Krajowej i Delegatury Rządu RP na Kraj, powstały z połączenia Kierownictwa Walki Cywilnej (KWC) oraz Kierownictwa Walki Konspiracyjnej (KWK), odpowiedzialny za całokształt bieżącej walki z Niemcami. Kierownictwo Walki Podziemnej
-
Lubelszczyzna między lipcem 1944 a styczniem 1945. Wybrane zagadnienia, t. 1
-
Lubelszczyzna między lipcem 1944 a styczniem 1945. Wybrane zagadnienia, t. 2
-
L’Europe occupée. Similitudes et différences
-
Karta atlantycka stała się fundamentem określającym cele obozu państw alianckich w II wojnie światowej. Te stwierdzenia – uwzględniające prawa do wolności i suwerenności narodów – miały być dowodem moralnej wyższości obozu aliantów nad państwami Osi, które niosły innym narodom zniewolenie i podporządkowanie silniejszym. Maciej Korkuć: 1944: nowe zniewolenie
-
Ktokolwiek będzie szukał uosobienia epoki 1939–1945, jakie znalazł w osobie [Romualda] Traugutta rok 1863, wzrok jego musi się zatrzymać na krępej, pochylonej nieco postaci Kazimierza Pużaka, który był głównym budowniczym Polski Podziemnej i mimo klęsk wytrwał do końca w wierności dla swego dzieła, przypieczętowując je ofiarą swego życia (Z. Zaremba, Wojna i konspiracja, Kraków 1991) Maciej Żuczkowski: Kazimierz Pużak
-
Działacz samorządowy, spółdzielczy i społeczny. Aktywny członek Polskiej Partii Socjalistycznej, prezydent Płocka w latach 1926–1929. Współpracownik administracji Stefana Starzyńskiego we wrześniu 1939 r., członek konspiracji niepodległościowej, represjonowany przez powojenny reżim komunistyczny. Maciej Żuczkowski: Społecznik. Stefan Zbrożyna (1892–1971)
-
Polacy przebywający w kraju pod okupacją niemiecką i sowiecką nie pogodzili się z utratą niepodległego państwa. Symbolicznym wyrazem tej postawy było ukazanie się 10 października 1939 r. tajnego pisma „Polska Żyje”, wydawanego przez organizację Komenda Obrońców Polski. Marek Gałęzowski: Polskie Państwo Podziemne: konspiracja wojskowa i cywilna pod okupacją niemiecką i sowiecką
-
W upalne lato, kilka tygodni po rozpoczęciu tzw. Wielkiej Akcji, deportacji Żydów z getta warszawskiego do obozu zagłady Treblinka II, pisarka i działaczka społeczna Zofia Kossak-Szczucka oraz inni członkowie Frontu Odrodzenia Polski przygotowali ulotkę „Protest”. 11 sierpnia 1942 r. konspiracyjnie dystrybuowano ją na ulicach okupowanej Warszawy. Martyna Grądzka-Rejak: Kto nie potępia – ten przyzwala. „Protest” Zofii Kossak-Szczuckiej
-
10 września 1942 roku swoją pierwszą audycję radiową nadała z Bletchley Park pod Londynem polskojęzyczna radiostacja „Świt”, która działała do końca listopada 1944 roku. Małgorzata Badowska: Radiostacja „Świt” nadaje
-
Do jej zadań należało m.in.: wysyłanie meldunków do polskiego rządu na uchodźstwie czy wytyczanie tras kurierskich. Nosiła pseudonim „Marcysia”
-
9 maja 2025 roku na dziedzińcu Muzeum Więzienia Pawiak w Warszawie odsłoniliśmy tablicę upamiętniającą bohaterskich Funkcjonariuszy Policji Państwowej II RP, którzy działali w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego i byli więzieni na Pawiaku podczas II wojny światowej. Odsłoniliśmy tablicę upamiętniającą Funkcjonariuszy Policji Państwowej II RP
-
W walce z Polskim Państwem Podziemnym Sowieci nie mieli żadnych skrupułów. Liczyła się skuteczność. Piotr Stanek: Szesnastu Uprowadzonych
-
Polecamy: Porwanie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego
-
26 sierpnia 1943 roku oddział pod dowództwem Tomasza Wójcika ps. Tarzan zorganizował pod Ożarowem zasadzkę, w której zginął gen. Kurt Renner – dowódca 174. Dywizji Piechoty Wehrmachtu – jedyny niemiecki oficer tak wysokiego stopnia zlikwidowany przez polskie podziemie. Polscy partyzanci zlikwidowali gen. Kurta Rennera
-
Polska pod okupacją 1939–1945, tom 4
-
Polska Tajna Administracja Cywilna 1940–1945
-
„Historia toczy się dziś” – 26 września 2025 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. Polskie Państwo Podziemne – fenomen na skalę światową. Dr hab. Waldemar Grabowski dla „Historia toczy się dziś”
-
20 marca 1942 r. warszawiacy mijający cukiernię Lardellego zobaczyli na słupku ogrodzenia stylizowany znak kotwicy. Pojawił się wtedy po raz pierwszy, by na trwałe stać się symbolem Polski Walczącej. Roksana Szczypta-Szczęch: Kotwica Polski Walczącej
-
W trwającym od 18 do 21 czerwca 1945 r. procesie w Moskwie na ławie oskarżonych posadzono szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Sowieci skazali Polaków za działalność sprzeczną z interesem czerwonego imperium. Roksana Szczypta-Szczęch: Wyrok na szesnastu zapadł zanim rozpoczęła się rozprawa
-
Priorytetem komunistycznego aparatu bezpieczeństwa w latach 1944-1956 było niszczenie struktur Polskiego Państwa Podziemnego oraz ludzi, którzy je tworzyli. Takich jak płk Jan Zientarski. Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki: Całym życiem za Wolną i Niepodległą
-
8 stycznia 1944 r. przeprowadzony został nieudany zamach na gubernatora dystryktu warszawskiego Ludwiga Fischera. Znienawidzony nazista figurował na szczycie listy niemieckich dygnitarzy, mających ponieść śmierć w ramach tzw. akcji „Główki”. Ryszard Sodel: Akcja „Polowanie”. Nieudany zamach na gubernatora dystryktu warszawskiego Ludwiga Fischera
-
18 czerwca 1945 r. rozpoczął się w Moskwie proces szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Ryszard Sodel: Proces szesnastu
-
13 marca 1953 r. w sowieckim więzieniu we Włodzimierzu w niewyjaśnionych okolicznościach zmarł Jan Stanisław Jankowski, wicepremier, Delegat Rządu RP na Kraj, jeden z oskarżonych i skazanych w tzw. procesie szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Śmierć Jana Stanisława Jankowskiego, Delegata Rządu RP na Kraj
-
Adwokat, działacz państwowy, jeden z przywódców Polskiego Państwa Podziemnego lat 1939–1945 zmarł 23 kwietnia 1989 roku. Stefan Korboński 1901–1989
-
Głównym celem tworzonej w okupowanym kraju konspiracji wojskowej było przeprowadzenie powstania powszechnego w momencie zwycięskiej ofensywy aliantów zachodnich, która z jednej strony spowoduje rewolucyjne wrzenie w Rzeszy, z drugiej zaś doprowadzi do demoralizacji jednostek Wehrmachtu na wschodzie. Teodor Gąsiorowski: Burza nadeszła ze wschodu
-
Szary ciężarowy renault o numerach rejestracyjnych 72076 skręcił z Bielańskiej w Długą. Gdy po chwili wjechał w Nalewki, młody chłopak rzucił na maskę butelkę z płynem zapalającym. Padły pojedyncze strzały, później posypały się serie z pistoletów maszynowych... Teodor Gąsiorowski: Kryptonim „Meksyk”. Akcja pod Arsenałem
-
1 lipca 1945 roku Rada Jedności Narodowej ogłosiła przesłanie Polskiego Państwa Podziemnego, nazywane „Testamentem Polski Walczącej”. Bezpośrednią przyczyną odezwy było powołanie 28 czerwca 1945 r. przez Stalina, w celu administrowania ziemiami Polski na zachód od Bugu, kolaboracyjnego Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej (z byłym premierem RP na uchodźstwie Stanisławem Mikołajczykiem, szefem PSL). Testament Polski walczącej. Ostatnie przesłanie Polskiego Państwa Podziemnego
-
Należał on do ścisłej elity kadry technicznej niepodległej Drugiej Rzeczypospolitej. A podczas okupacji był ważnym członkiem władz konspiracyjnego Państwa
Podziemnego, który zginął na posterunku, pełniąc tę zaszczytną, ale i bardzo niebezpieczną funkcję. Tytan pracy Stefan Bryła (1886–1943)
English version