Instytut Pamięci Narodowej
-
4 sierpnia 1931 r. urodził się Kazimierz Świtoń, działacz opozycyjny w PRL, współzałożyciel Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela na Śląsku, współzałożyciel pierwszego komitetu Wolnych Związków Zawodowych, działacz „Solidarności”, internowany w stanie wojennym oraz poseł na Sejm RP I kadencji. Kazimierz Świtoń – współtwórca Wolnych Związków Zawodowych Górnego Śląska
-
Kryptonim „Horyzont”. Przygotowania do wprowadzenia stanu wyjątkowego w PRL w latach 1988-1989. Dokumenty i materiały
-
19 marca 1981 r. w budynku Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy miała miejsce sesja Wojewódzkiej Rady Narodowej, na którą zaproszeni zostali przedstawiciele NSZZ „Solidarność” i mieszkańcy wsi. Kryzys bydgoski 19 marca 1981 roku
-
Dzisiaj już nie ma takich artystów, których by znała cała Polska. Jacek Kaczmarski był jednym z ostatnich. Jego pieśni słuchali i śpiewali studenci, robotnicy, intelektualiści. W wielkich salach i małych mieszkaniach. Często rozumiejąc na opak jego intencje. 10 kwietnia jest rocznicą jego śmierci. Krzysztof Gottesman: Bard, który nie chciał być bardem. Jacek Kaczmarski (1957-2004)
-
Księża dla władzy groźni. Duchowni współpracujący z opozycją (1976–1989)
-
Księża dla władzy groźni. Duchowni współpracujący z opozycją (1976–1989). Tom II
-
„W dalszym ciągu inwigilować dr Tarnowską i jej kontakty, rozpoznawać ewentualny charakter tych kontaktów” – nakazywał swojemu tajnemu współpracownikowi jesienią 1981 r. jeden z oficerów operacyjnych Wojsk Ochrony Pogranicza. W taki sposób komunistyczni oficerowie poszukiwali danych na temat aktywności filigranowej lekarki z zakopiańskiego szpitala. W tym wypadku wiedzieli, co robią. Maciej Korkuć: Barbara Tarnowska. Kobieta w „Solidarności” służby zdrowia
-
Latem 1980 r. przez Polskę przetoczyła się fala strajkowa, która objęła ponad tysiąc zakładów pracy i około miliona osób. Ważną rolę na jej początkowym etapie odegrały lipcowe wydarzenia na Lubelszczyźnie. Marcin Dąbrowski: Świdnik – droga do wolności
-
26 czerwca 1982 r. władze ZHP zdelegalizowały Radę Porozumienia Kręgów Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Małkowskiego czyli strukturę kierowniczą „harcerskiej Solidarności”. Marcin Kapusta: Harcerska Solidarność. Od legalizacji do delegalizacji
-
Latem 1980 r. doszło do kolejnego protestu społecznego w Polsce, który pod względem skali i konsekwencji przerósł wszystkie poprzednie. Marek Wierzbicki: Młodzieżowy nurt ruchu Solidarności w latach 1980–1989
-
Wśród kapłanów, którzy zapisali się złotymi zgłoskami w powojennych dziejach Kościoła katolickiego w Polsce, szczególne miejsce zajmuje ordynariusz przemyski abp Ignacy Tokarczuk (1918–2012) – biskup niezłomny. Mariusz Krzysztofiński: Biskup Ignacy Tokarczuk. Kazanie na Jasnej Górze 5 września 1982 roku
-
Pośród kobiet, które przeszły do historii oporu społecznego w Polsce i dziejów Solidarności, miejsce szczególne zajmuje Zofia Romaszewska. Wraz z mężem Zbigniewem (1940–2014) występowała w obronie ofiar komunistycznej dyktatury najpierw w Komitecie Obrony Robotników (potem KSS KOR), a następnie Solidarności. Mariusz Krzysztofiński: Solidarna z natury. Zofia Romaszewska
-
Gdy zaangażował się w Solidarność miał 42 lata, w chwili śmierci – 48. To jej oddał ostatnie lata swego życia. W mieście nad Wartą powszechnie uważa się, że zapłacił życiem za działalność opozycyjną. Marta Marcinkiewicz: Od pracownika Elektrociepłowni do patrona gorzowskiej ulicy. Edward Borowski – legenda gorzowskiej Solidarności
-
W drugiej połowie lat 70. XX w. jednym z ważniejszych miejsc na mapie działalności opozycji w Lublinie było prywatne mieszkanie Zdzisława Jamrożka przy ul. Hutniczej, a sam Jamrożek był symboliczną postacią lubelskiej opozycji. Małgorzata Choma-Jusińska: Zdzisław Jamrożek. Na przekór słabościom
-
Strajki Sierpnia ’80 były zbiorowym doświadczeniem setek tysięcy ludzi. Jak przebiegały z perspektywy ich szeregowych uczestników? Przyjrzyjmy się temu zagadnieniu na przykładzie Szczecina – jednego z głównych ośrodków protestów „gorącego lata” 1980 r. Michał Siedziako: Szczecin 1980. Strajkowa codzienność
-
W Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie trwa międzynarodowa konferencja naukowa „Wolność zrodziła się w Polsce. »Solidarność« a rozwój sytuacji politycznej w Europie Środkowo-Wschodniej w latach osiemdziesiątych XX w.” Międzynarodowa konferencja naukowa „Wolność zrodziła się w Polsce. »Solidarność« a rozwój sytuacji politycznej w Europie Środkowo-Wschodniej w latach osiemdziesiątych XX w.” – Warszawa 9-10 września 2025
-
Polacy tłumnie ruszyli do urn wyborczych. Wynik pierwszej tury głosowania z 4 czerwca 1989 r. pokazał, że chcą zmiany ustroju. Strona opozycyjna nie sięgnęła jednak po władzę. Honorowała kontrakt zawarty przy okrągłym stole. Monika Komaniecka-Łyp: Klęska komuny i triumf „Solidarności”
-
W 1986 r. Zbigniew Szkarłat, działacz nowosądeckiej „Solidarności” został ciężko pobity, kiedy szedł na mszę za ojczyznę. Znaleziono go z pękniętą czaszką. Zmarł nie odzyskawszy przytomności. Śledztwo w tej sprawie było utrudniane przez Służbę Bezpieczeństwa, która nie wahała się sięgać po „fabrykowanie pomówień, szantaż i podobne metody działania”. Monika Komaniecka-Łyp: Na celowniku „nieznanych sprawców”. Zbigniew Szkarłat (1943-1986)
-
Gorące politycznie, choć deszczowe, lato 1980 r. rozpoczęło się 1 lipca, kiedy rząd PRL ogłosił podwyżkę cen żywności, głównie mięsa. Stanęły wówczas niektóre zakłady pracy w Ursusie, Poznaniu, Sanoku, Tarnowie i Połańcu. Szybka reakcja władz i podwyżki płac wyciszyły pierwsze protesty. Pomimo to, strajki podejmowały inne zakłady w Polsce. Monika Litwińska: Lato 1980 w Krakowie
-
W nocy z 18/19 lutego 1985 r. niewielka grupa krakowskich opozycjonistów z Konfederacji Polski Niepodległej, Niezależnego Zrzeszenia Studentów i NSZZ „Solidarność” rozpoczęła głodówkę protestacyjną w kościele pw. Narodzenia NMP w krakowskim Bieżanowie. Monika Litwińska: Przeciw przemocy. Protest głodowy w Krakowie-Bieżanowie
-
Narodziny Solidarności na Dolnym Śląsku
-
26 września 2024 r. pożegnaliśmy Romana Zwiercana, działacza „Solidarności” i Solidarności Walczącej. Msza święta została odprawiona w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gdyni, natomiast ceremonia pogrzebowa odbyła się na Cmentarzu Marynarki Wojennej RP na Oksywiu. Nie żyje Roman Zwiercan, działacz „Solidarności” i Solidarności Walczącej
-
Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Indywidualnego Rzemiosła „Solidarność”
-
Aktywny członek WZZ Wybrzeża, uczestnik prac redakcyjnych pisma WZZ „Robotnik Wybrzeża”, kolporterka ulotek i niezależnej prasy. Niezłomna działaczka „Solidarności”
-
31 sierpnia 2025 r. w Gdańsku, z udziałem prezydenta RP Karola Nawrockiego, rozpoczęły się obchody powstania NSZZ „Solidarność”. W uroczystościach wzięli udział zastępcy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski i dr Mateusz Szpytma. Obchody 45. rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych i powstania NSZZ „Solidarność” w Gdańsku
-
30 sierpnia 2025 r. w Szczecinie, z udziałem prezydenta RP Karola Nawrockiego, rozpoczęły się obchody powstania NSZZ „Solidarność”. W uroczystościach wzięli udział zastępcy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski i dr Mateusz Szpytma. Obchody 45. rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych i powstania NSZZ „Solidarność” w Szczecinie
-
22 lutego 2025 r. w 40. rocznicę rozpoczęcia w Bieżanowie protestu głodowego, który był formą sprzeciwu wobec represji komunistycznego reżimu w Polsce, a zwłaszcza prześladowania działaczy „Solidarności” i kapłanów związanych z opozycją, na elewacji kościoła Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (ul. ks. Popiełuszki 35) odsłonięto tablicę pamięci, ufundowaną przez krakowski oddział IPN. Odsłonięcie tablicy pamięci w 40. rocznicę protestu głodowego w Bieżanowie
-
Uroczyste otwarcie ekspozycji odbyło się 29 sierpnia 2025 roku na Placu Solidarności w Gdańsku. W wernisażu, zorganizowanym w ramach obchodów 45. rocznicy powstania „Solidarności”, wziął udział dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Otwarcie wystawy „Solidarność na uczelniach Trójmiasta 1980–1981”
-
W nocy z 7 na 8 lutego 1984 r. Piotr Bartoszcze, działacz rolniczej „Solidarności”, rozwoził nielegalne ulotki. Z domu brata Romana odjechał swoją dostawczą Syreną Bosto. Do pokonania miał około dwóch kilometrów. Nigdy nie dotarł jednak na miejsce. Paweł Popiel: Piotr Bartoszcze. Rolnik, związkowiec, ofiara SB
-
Pieśniarz, inżynier, nauczyciel, kompozytor muzyki filmowej. 20 października 2012 r. zmarł Przemysław Gintrowski. Paweł Popiel: Przemysław Gintrowski (1951–2012)
-
Jedna z najważniejszych postaci opozycji niepodległościowej w PRL. Uważał, że wierność tradycji i historia odgrywają w życiu narodu fundamentalną rolę, a jej znajomość ma decydujące znaczenie dla przetrwania narodu w realiach PRL, a w dalszej perspektywie – dla odzyskania niepodległości. Paweł Tomasik: Wojciech Ziembiński. Zachować pamięć
-
Jako siedemnastolatka założyła w jednym z łódzkich gimnazjów antykomunistyczną organizację młodzieżową, za co w wieku osiemnastu lat skazana została przez stalinowski sąd na dwanaście lat więzienia. Paweł Wąs: Niepokorna małolatka. Alicja Szletyńska (1932–2015)
-
Światło zapalone przez Jana Pawła II w papieskich apartamentach, będące odpowiedzią na wprowadzenie stanu wojennego, miało wielką moc. Podobnie uczynił prezydent Stanów Zjednoczonych Ronald Reagan, zapalając świecę w swoim oknie w Białym Domu w wigilijny wieczór, a dzień wcześniej w przemówieniu telewizyjnym zachęcił do tego gestu swoich rodaków. Piotr Abryszeński: „Let Poland Be Poland”. Program, który obejrzały miliony ludzi
-
Zajścia w sali sesyjnej Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy, jakie rozegrały się późnym popołudniem i wieczorem 19 marca 1981 r., należą do incydentów dość dobrze opisanych przez historyków i publicystów. Stały się one detonatorem najgłębszego kryzysu społeczno-politycznego w Polsce w czasie całego szesnastomiesięcznego legalnego istnienia „Solidarności”. Piotr Rybarczyk: Wywrócone krzesła, czyli o zgubnych skutkach braku dialogu i zaufania. Rocznica wydarzeń bydgoskich z 19 marca 1981 r.
-
22 września 2024 r. w Narodowym Sanktuarium Matki Bożej Częstochowskiej w Doylestown (Pensylwania, Stany Zjednoczone), prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Karol Nawrocki uczcił Bohaterów Walki o Niepodległość po 1944–45 i bohaterów Ruchu „Solidarność”. Poświęciliśmy pomnik Bohaterów „Walki o Niepodległość po 1944–45 roku i »Solidarności«”
-
Działacz opozycji antykomunistycznej w PRL, współtwórca niezależnego ruchu wydawniczego, twórca Niezależnej Oficyny Wydawniczej ,,NOWa’’, współorganizator Komitetu Obrony Robotników, na emigracji członek Biura Zagranicznego „Solidarności”. Pożegnaliśmy Mirosława Chojeckiego, działacza opozycji antykomunistycznej w PRL
-
Wydarzenia 1989 r. były przedmiotem licznych artykułów, analiz i komentarzy na łamach prasy wydawanej poza cenzurą. Duże zainteresowanie budziły m.in. rozmowy Okrągłego Stołu, wybory parlamentarne 4 czerwca oraz różne aspekty transformacji ustrojowej. Przemysław Zwiernik: „Pokojowa przebudowa ustrojowa”? Wybory 4 czerwca 1989 r. na łamach poznańskiej prasy niezależnej
-
Margaret Thatcher, nazywana ze względu na swoja nieustępliwą politykę „Żelazną Damą”, odwiedziła Polskę w dniach 2-4 listopada 1988 r. – w szczególnym czasie przygotowań do rozmów Okrągłego Stołu. Wizyta ta nie przyniosła oczekiwanych przez władze PRL efektów, dała za to nadzieję polskiej opozycji na uzyskanie poparcia Zachodu. Radosław Morawski: „Margaret – uważaj na czerwonego pająka!”. Wizyta Margaret Thatcher w Polsce
-
6 grudnia 2024 r. w Przystanku Historia im. ppłk. Wacława Lipińskiego w Łodzi odbyło się spotkanie poświęcone 35. rocznicy częściowo wolnych wyborów parlamentarnych z 4 czerwca 1989 r. Rok 1989: Łódź na rozdrożu – przemysłowe miasto w cieniu transformacji ustrojowej
-
Rozpoczął się proces Anny Walentynowicz – 9 marca 1983
-
Po zakończeniu II wojny światowej Święto Pracy (1 maja) było jednym z głównych świąt komunistycznych, w dodatku w opozycji do Święta Konstytucji 3 Maja, a nade wszystko – Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, które zniknęło z kalendarza świąt państwowych w 1951 r. Sebastian Ligarski: Szczeciński maj 1982 roku
-
O trzydziestu sześciu postulatach wysuniętych przez szczecińskich robotników (i nie tylko) w sierpniowe dni 1980 r. prawie się nie słyszy. A przecież to w Szczecinie podpisano pierwsze porozumienia z rządem, w których zawarto zapowiedź powołania związków zawodowych wolnych i niezależnych od władz. Sebastian Ligarski: Szczeciński strajk 1980 roku
-
Sejm PRL 8 października 1982 r. przyjął ustawę o związkach zawodowych, delegalizując jednocześnie wszystkie istniejące organizacje, na czele z „Solidarnością”. W efekcie wywołało to falę protestów w całym kraju. Do największych starć z ZOMO doszło w stoczni w Gdańsku, gdzie aresztowano ok. 270 osób, w Nowej Hucie w Krakowie pod pomnikiem Lenina, gdzie zginął 20-letni robotnik. Do dużej manifestacji członków i sympatyków „Solidarności” doszło również 13 października we Wrocławiu. Zamieszki objęły obszar Starego Miasta i trwały do późnej nocy. Sejm PRL uchwalił ustawę o związkach zawodowych, formalnie delegalizując NSZZ „Solidarność”
-
Sierpień 1980
-
Instytut Pamięci Narodowej oraz NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” Województwa Mazowieckiego zapraszają na premierę spektaklu pt. „Opór. Upór. Solidarność” w reż. Leszka Zdunia, która odbędzie się 24 sierpnia 2025 r. o godz. 14.00 w Siedlcach, w sali widowiskowej Podlasie, ul. Sienkiewicza 63. Spektakl „Opór. Upór. Solidarność”
-
22 kwietnia 2026 r. w Państwowych Szkołach Muzycznych w Elblągu odbyło się spotkanie Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. Spotkanie Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności w Elblągu
-
Strajki grudniowe 1981 roku w województwie katowickim. Studia i materiały
-
Izabella Trojanowska znana jest na Kaszubach i Pomorzu jako jedna z najwybitniejszych postaci w dziejach kaszubsko-pomorskiego ruchu regionalnego. Chociaż nie była rodowitą Kaszubką, to jednak z wielkim zaangażowaniem włączyła się w działanie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Na początku lat osiemdziesiątych minionego stulecia sprawowała nawet funkcję prezesa tejże organizacji. Sławomir Formella: Regionalizm pod specjalnym nadzorem. Izabella Trojanowska i jej działalność w aktach SB
-
Na mapie strajkowych wystąpień w grudniu 1981 r., nie tylko na terenie ówczesnego województwa katowickiego, szczególne miejsce zajmuje protest załogi Kombinatu Metalurgicznego Huty „Katowice”, która w dniach 13–23 grudnia protestowała przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego. Tomasz Gonet: Grudniowy protest hutniczego olbrzyma
-
24 listopada 2025 r. Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie otworzyło budynek dawnego szpitala aresztu śledczego, w którym była przetrzymywana m.in. Anna Walentynowicz. W wydarzeniu uczestniczył zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. W Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL upamiętniliśmy Annę Walentynowicz
English version