Gen. Eugeniusz Tinz, na pierwszym planie w środku (fot. NAC)

Daniel Koreś: Eugeniusz Aleksander Tinz (1877-1943)

Po zakończeniu I wojny światowej wyjechał do Wiednia. W początkach grudnia 1918 r. zgłosił się do Polskiej Misji Likwidacyjnej i został przyjęty do WP. Należał, obok gen. Kutrzeby, do niezwykle szczupłej grupy oficerów sztabowych, których odznaczono Virtuti Militari za wojnę z Rosją bolszewicką w uznaniu ich działalności na stanowisku szefa sztabu.

04.10.2026

Urodził się 5 paździenika 1877 r. we Lwowie, jako syn Henryka i Aleksandry z d. Kmicikiewicz. Naukę szkolną rozpoczął w jednym ze lwowskich gimnazjów w 1888 r. a następnie kontynuował ją w Krakowie, gdzie w 1895 r. zdał egzamin dojrzałości. W tym samym roku zdał egzaminy i został przyjęty do c. k. Technicznej Akademii Wojskowej, na Wydział Artylerii.

Początek kariery wojskowej i I wojna światowa

Po zakończeniu nauki i promocji 18 sierpnia 1898 r. na pierwszy stopień oficerski, 1 września 1898 r. rozpoczął służbę wojskową w 42. p. art. pol. w Wiedniu, jako młodszy oficer w baterii – 1 listopada 1902 r. awansował na porucznika. Po czterech latach służby liniowej Tinz zdecydował się na kontynuowanie nauki – od 1 października 1902 r. był słuchaczem dwuletniego kursu Szkoły Wojennej dla oficerów Sztabu Generalnego w Wiedniu; po zdaniu egzaminów końcowych i zdobyciu tytułu oficera Szt. Gen. otrzymał 1 listopada 1904 r. przydział do dowództwa 2. Bryg. Art. Pol. na stanowisko adiutanta brygady.

1 listopada 1907 r. został przeniesiony do dowództwa 31. Bryg. Piech. na analogiczne stanowisko; w latach 1908-1914 był oficerem sztabu w dowództwie 30. DP, dowódcą baterii haubic w 11. p. haubic pol. i wreszcie II oficerem sztabu w dowództwie XI Korpusu; w tym czasie dwukrotnie awansował: na kapitana Sztabu Generalnego (1909) i na majora Sztabu Generalnego (1914).

W czasie I wojny światowej Tinz pełnił różne stanowiska sztabowe i liniowe w armii austro-węgierskiej, pnąc się po szczeblach kariery oficerskiej i zdobywając doświadczenie, które później spożytkował w WP. 15 października 1914 r. został przeniesiony na stanowisko szefa sztabu 11. DP; 1 września 1915 r. został przeniesiony do dowództwa 2. Armii na stanowisko szefa grupy rozkazodawczej w Biurze Operacyjnym; 1 lutego 1916 r. otrzymał awans do stopnia podpułkownika Szt. Gen.; 15 maja 1916 r. został przeniesiony do służby liniowej na stanowisko dowódcy 44. p. haubic pol., lecz już w dwa miesiące później (1 sierpnia 1916 r.) wrócił na poprzednio zajmowane stanowisko szefa grupy rozkazodawczej w Biurze Operacyjnym dowództwa Armii „Wschód”; 1 lutego 1917 r. otrzymał przydział na szefa sztabu 62. DP a 15 kwietnia 1917 r. po raz kolejny przeniesiono go do dowództwa Armii „Wschód” – tym razem na stanowisko szefa Biura Operacyjnego; był to jego ostatni przydział w c. k. armii i pozostał na nim do listopada 1918 r.

Służba w Wojsku Polskim

Po zakończeniu I wojny światowej Tinz wyjechał do Wiednia, gdzie mieszkał wraz z żoną. W początkach grudnia 1918 r. zgłosił się do Polskiej Misji Likwidacyjnej w Wiedniu i dekretem NW z 8 grudnia 1918 r. został przyjęty do WP, z przydziałem do Sztabu Generalnego NDWP, choć do 15 lutego 1919 r. pozostawał w stolicy Austrii w Grupie Wojskowo-Likwidacyjnej przy pełnomocniku Głównego Urzędu Likwidacyjnego w Wiedniu a następnie był urlopowany (dalej w Wiedniu) aż do 15 kwietnia 1919 r. Dopiero po zakończeniu urlopu wyjechał do Warszawy dla objęcia stanowiska szefa Oddziału I Organizacyjno-Mobilizacyjnego Szt. Gen. NDWP. Objął kluczowe stanowisko dla przechodzącej gwałtowny rozwój organizacyjny armii polskiej i położył duże zasługi na tym polu – w opinii bezpośredniego przełożonego (z 2 lipca 1919 r.) płk. SG/gen. ppor. M. Kulińskiego Tinz faktycznie zorganizował od podstaw Oddział I i znakomicie nim kierował; 15 października 1919 r. został przeniesiony na stanowisko szefa sztabu Frontu Litewsko-Białoruskiego dowodzonego przez gen. por. S. Szeptyckiego. Na stanowisku szefa sztabu Frontu Litewsko-Białoruskiego, a następnie – od 1 kwietnia 1920 r. – 4. Armii i wreszcie (od 17 maja 1920 r.) Frontu Północno-Wschodniego pozostawał do początków sierpnia 1920 r.; 9 lipca 1920 r. Najwyższy Wódz podpisał jego dekret awansowy na płk. SG (ze st. 1 kwietnia 1920 r.); na tych trzech stanowiskach jego bezpośrednim przełożonym pozostawał gen. Szeptycki; gdy tenże ostatecznie zrezygnował ze stanowiska dowódcy frontu 1 sierpnia 1920 r., wraz z nim (lub chwilę później) odszedł Tinz.

W czasie długiego i trudnego odwrotu oddziałów polskich z terenów Białorusi aż pod Warszawę, trwającego od początków lipca 1920 r., niemożność powstrzymania marszu bolszewików na Warszawę skutkowała oskarżeniami Szeptyckiego i Tinza o defetyzm, brak wiary w zwycięstwo, a nawet o zdradę; w tym czasie od kilku dni ciężko chorował na dezynterię i, po zdjęciu ze stanowiska szefa sztabu Frontu, pozostawał w dyspozycji szefa Szt. Gen. Naczelnego Dowództwa WP, z równoczesnym skierowaniem na 6-tygodniowym leczenie w Zakopanem, gdzie przebywał od początku sierpnia do 10 września 1920 r.

17 czerwca 1920 r. Szeptycki przedstawił Tinza do odznaczenia Krzyżem Kawalerskim Orderu Wojennego Virtuti Militari(kl. 3) za działania na stanowisku szefa sztabu Frontu w czasie pierwszej ofensywy Tuchaczewskiego i kontrofensywy polskiej (od 17 maja do 6 czerwca 1920 r.). Drugi wniosek na VM dla Tinza wystawił szef Szt. Gen. WP, gen. por. W. Sikorski, 18 listopada 1921 r., w którym nota bene pomylił się, gdyż w opisie czynów stwierdził, że Tinz opracował wiosną 1919 r. plany odbicia Wilna i Mińska oraz odrzucenia sił bolszewickich za Berezynę. Ostatecznie otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari na podstawie obu tych wniosków; Tinz należał więc, obok gen. T. Kutrzeby, do niezwykle szczupłej grupy oficerów sztabowych, których odznaczono VM za wojnę z Rosją bolszewicką, nie za czyny bojowe, lecz za działalność na stanowisku szefa sztabu armii/frontu.

4 września 1920 r. Tinz otrzymał przydział na stanowisko szefa sztabu DOG Kraków (stanowisko objął dopiero 10 września 1920 r. po powrocie z leczenia w Zakopanem); od 20 kwietnia 1921 r. był równocześnie w/z zastępcą dowódcy Okręgu Generalnego Kraków; 10 maja 1921 r. dowódca Okręgu Generalnego Kraków gen. por. A. Osiński wystąpił z wnioskiem o mianowanie Tinza dowódcą 6. DP w Krakowie (równolegle z takim wnioskiem wystąpił inspektor armii w Krakowie gen. broni Szeptycki); sugestie przełożonych T. zostały przyjęte i 13 czerwca 1921 r.

Oddział V Szt. Gen. WP wystąpił z propozycją powierzenia mu dowództwa 6. DP. Doszło wówczas do zaskakującej reakcji Tinza, który pismem skierowanym do kierownictwa sił zbrojnych odmówił przyjęcia stanowiska dowódcy dywizji i zwrócił się z prośbą o czasowe pozostawienie na zajmowanych stanowiskach administracyjnych, w związku z ogólnym przemęczeniem i wyczerpaniem nerwowym latami wojny, a szczególnie ciężką chorobą z roku 1920; wniosek ten został zaakceptowany i ostatecznie nominację na dowódcę 6. DP otrzymał 1 września 1921 r. Na tym stanowisku dwukrotnie awansował: 29 maja 1922 r. do stopnia generała brygady (ze st. z 1 czerwca 1919 r. i 27 lokatą) oraz 14 grudnia 1924 r. do stopnia generała dywizji (ze st. z 15 sierpnia 1924 r. i 7 lokatą). W 1924 r. przebywał na kursie wyższych dowódców we Francji. Dowódcą 6. DP pozostał do marca 1927 r.; 31 maja 1927 r. prezydent RP I. Mościcki przeniósł go, w wieku 50 lat, w stan spoczynku.

Czytaj więcej na portalu przystanekhistoria.pl

do góry