Instytut Pamięci Narodowej
-
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 2015 roku ustanowił dzień 2 października Dniem Pamięci o Cywilnej Ludności Powstańczej Warszawy. Jak zapisano w uchwale, „Dzięki ofiarnej i pełnej determinacji postawie mieszkańców Warszawy Powstanie Warszawskie trwało aż 63 dni”. Sejm oddał hołd ofiarnym mieszkańcom stolicy Polski, którzy „wspierając walczących powstańców złożyli ofiarę życia” oraz tym, „którzy po kapitulacji Powstania Warszawskiego zostali wypędzeni z miasta i przeszli gehennę obozów koncentracyjnych, niewolniczej pracy i tułaczki”. 2 października Dniem Pamięci o Cywilnej Ludności Powstańczej Warszawy
-
Wydarzenia z udziałem Instytutu Pamięci Narodowej 81. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego
-
Instytut Pamięci Narodowej oddaje hołd Powstańcom Warszawskim, uczestnicząc w uroczystościach państwowych i organizując wydarzenia w całej Polsce. 81. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego – 1 sierpnia: materiały IPN
-
3 sierpnia 2025 r. przed tablicą przy ul. Żelaznej 75A w Warszawie odbyły się uroczystości upamiętniające 81. rocznicę zdobycia posterunku żandarmerii niemieckiej „Nordwache” przez żołnierzy Batalionu „Chrobry I” pod dowództwem kapitana Gustawa Billewicza ps. „Sosna”. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski. 81. rocznica zdobycia posterunku żandarmerii niemieckiej „Nordwache” przez żołnierzy Batalionu „Chrobry I”
-
W 2026 roku mijają 82 lata od przeprowadzenia akcji „Burza” – operacji polityczno-wojskowej Armii Krajowej wymierzonej przeciwko Niemcom, trwającej od 4 stycznia 1944 r., kiedy Armia Czerwona przekroczyła przedwojenną granicę Polski, do stycznia 1945 r. Dwa lata wcześniej – 14 lutego 1942 roku – Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski przekształcił Związek Walki Zbrojnej w Armię Krajową i mianował jej dowódcą generała Stefana Roweckiego. 82. rocznica Akcji „Burza” oraz 84. rocznica przemianowania Związku Walki Zbrojnej na Armię Krajową
-
Jak opisać Powstanie Warszawskie? Niewielu jest dziś ludzi, którzy pamiętają te wydarzenia. Niewiele jest miejsc, które choćby przypominają stolicę w 1944 r. Wszystko zamarło na zdjęciach pozostających świadectwem tamtych dni. Agnieszka Szajewska: Portrecista powstania. Eugeniusz Lokajski
-
9 października 1944 roku Reichsführer-SS Heinrich Himmler wydał rozkaz zburzenia Warszawy. W rezultacie stała się ona najbardziej zniszczonym w czasie II wojny światowej miastem. Było to również wypełnienie znanej od lat i modyfikowanej przez niemieckich architektów koncepcji wyburzenia stolicy Polski. Agnieszka Wygoda: Kamień na kamieniu. Zniszczenie Warszawy po Powstaniu Warszawskim
-
Kresowiak. Rówieśnik Karola Wojtyły, urodzony 17 września 1920 w Wołkowysku na Grodzieńszczyznie w rodzinie arystokratycznej i inteligenckiej – jego ojciec, absolwent Sorbony, był profesorem literatury i języków nowożytnych na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie i na Uniwersytecie Jagiellońskim. Agnieszka Wygoda: Rycerz Rzeczypospolitej – gen. Janusz Brochwicz-Lewiński
-
Wbrew powszechnemu i utrwalonemu przekonaniu, powstańczą walką w Warszawie kierował dowódca Okręgu AK Warszawa gen. Antoni Chruściel „Monter”, a nie gen. Tadeusz Komorowski „Bór”. Andrzej Chmielarz: Antoni Chruściel „Monter”
-
Zburzona przez okupanta niemieckiego Warszawa, po wojnie powstawała z ruin dzięki wysiłkowi mieszkańców. Aneta Nisiobęcka: Biuro Odbudowy Stolicy
-
Mając 24 lata stanął przed plutonem egzekucyjnym w warszawskim więzieniu „Toledo”. Był kapralem podchorążym AK i powstańcem warszawskim ps. „Młody”, „Arne”, a także członkiem WiN ps. „Henryk” i „F-25”. W chwili wybuchu II wojny światowej miał niespełna 17 lat. Anna Lasek: Waldemar Baczak. Tragiczny wariant losów
-
„Dążyć trzeba do takiego stanu, by choroba stała się jedynie wyrazem niedoskonałości naszej natury, a nie np. krzywdy społecznej. Do tego jednak potrzebni są lekarze z prawdziwego zdarzenia” – twierdził Stanisław Liwszyc, propagując idee lecznictwa uspołecznionego. Anna Wardzińska: Stanisław Liwszyc. Lekarz ocalały z Holokaustu
-
Sabina Sebyłowa, z domu Krawczyńska to pisarka, autorka opowiadań i wspomnień pt. „Moja matka opowiada” oraz „Notatek z prawobrzeżnej Warszawy”. Arkadiusz Serwa: Po praskiej stronie. Powstanie Warszawskie w świetle zapisków Sabiny Sebyłowej
-
Kiedy w 1951 r. Informacja Wojskowa torturowała i przesłuchiwała Józefa Wilocha, zupełnie nie liczyło się, że w trakcie Powstania Warszawskiego z narażeniem życia ratował zdrowie żołnierzy i cywilów. Artur Kuprianis: Lekarze Powstania Warszawskiego. Józef Ignacy Wiloch (1897–1962)
-
Na terenie więzienia na Mokotowie przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie 2 sierpnia 1944 r. rozpoczęła się akcja mordowania osadzonych przeprowadzona przez niemieckich esesmanów. Barbara Świtalska-Starzeńska: Eksterminacja osadzonych w więzieniu mokotowskim 2 sierpnia 1944 roku
-
Ponad czterdziestu polskich olimpijczyków straciło życie podczas II wojny światowej. 25 września 1944 r. ich los podzielił Eugeniusz Lokajski, wszechstronnie utalentowany lekkoatleta, uczestnik Igrzysk w Berlinie. Miał 35 lat. Bartłomiej Jaworski: Eugeniusz Lokajski
-
Ponad czterdziestu polskich olimpijczyków straciło życie podczas II wojny światowej. 25 września 1944 r. ich los podzielił Eugeniusz Lokajski, powstaniec warszawski, żołnierz kompanii ochrony Sztabu Obszaru Warszawskiego AK, ps. Brok, uczestnik Igrzysk w Berlinie. Miał 35 lat. Bartłomiej Jaworski: Olimpijczyk z aparatem. Eugeniusz Lokajski „Brok”
-
Bezcenne wspomnienia na portalu opowiedziane.ipn.gov.pl
-
13 września 2024 r. w Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie odbył się spektakl ze śpiewaną poezją Krzysztofa Kamila Baczyńskiego „Basia”. Co znaczyło kochać w okupowanej Warszawie? Spektakl o żonie Krzysztofa Baczyńskiego w Centralnym Przystanku Historia IPN
-
W sierpniu 1914 r. Thun wstąpił do powstałych właśnie Legionów, rozpoczynając piękną kartę wieloletniej kariery wojskowej. Podczas II wojny światowej był jedynym szefem pionu w Komendzie Głównej ZWZ/AK, który kierował nim nieprzerwanie od października 1939 r. aż do swojej śmierci, poniesionej w Powstaniu Warszawskim. Daniel Koreś: Stanisław Marian Thun (1894-1944). Podpułkownik WP, legionista, peowiak i oficer Komendy Głównej AK
-
Po upadku powstania Niemcy zmusili mieszkańców Warszawy do opuszczenia miasta. Do dystryktu krakowskiego (Distrikt Krakau) przesiedlonych zostało ponad 100 tys. osób. Wiele z nich zmarło w Krakowie na skutek ran, wycieńczenia i traumatycznych przeżyć. Informacje o ich dramatycznych losach odnaleźć można w Archiwum Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dominika Pasich, Rafał Dyrcz: Wypędzeni z Warszawy do Krakowa
-
W niedzielę 30 lipca 1944 r., na 2 dni przed rozpoczęciem Powstania Warszawskiego, Niemcy zamordowali w Forcie III Pomiechówek około 280 Polaków. Byli to głównie żołnierze Armii Krajowej oraz osoby podejrzane o działalność w ruchu oporu. Dorota Grzechocińska: „Tu była Zosia Krauzów…”. Kobiece ofiary zbrodni w Pomiechówku
-
Na oczach zrozpaczonej matki zginęło troje jej dzieci. Ona sama została ciężko ranna, ale przeżyła i do końca nie straciła przytomności. Ocalała, przygnieciona ciałami kolejnych ofiar. Widziała jak oprawcy chodzili po zabitych, kopali ich, dobijali jeszcze żyjących. Jej zeznania pozostają jednym z najbardziej wstrząsających świadectw niemieckich zbrodni na Woli. Elżbieta Strzeszewska: Polska Niobe. Wanda Lurie i rzeź Woli
-
Eugeniusz Stasiecki 1913–1944
-
Najmłodszy kapitan w Armii Krajowej. Sam ppłk Jan Mazurkiewicz „Radosław” powiedział o nim, że był najzdolniejszym dowódcą kompanii, jakiego znał. W czasie akcji bojowych udawało mu się prawie wszystko. Nieprzeciętny, niezwykły człowiek, bohater. Należy do grona tych, których życiorysy zostały napisane białym atramentem. Żołnierz, który pozostał harcerzem. Ewa Celińska-Spodar: „Mam szczerą wolę całym życiem pełnić służbę…” Andrzej Romocki „Morro” (1923–1944)
-
Poległ w Powstaniu Warszawskim, dowodząc 2. kompanią „Rudy” w batalionie „Zośka”. Kilkukrotnie ranny, walczył na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie. Odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari i dwukrotnie (za życia i pośmiertnie) Krzyżem Walecznych. Ewa Wójcicka: Andrzej Romocki (1923–1944)
-
Miały po 10-12 lat lub trochę więcej. Walczyły w Powstaniu Warszawskim, pełniąc przede wszystkim role łączników, przenosząc pocztę oraz rozkazy. Niejednokrotnie narażały swoje życie przebywając na pierwszej linii frontu przeciwko Niemcom. Ewa Wójcicka: Dzieci w Powstaniu Warszawskim
-
Wielu członków podziemia antykomunistycznego trafiło do jego struktur w ramach bezpośredniej kontynuacji swoich działań przeciwko niemieckim okupantom. Należała do nich również Halina Zwinogrodzka-Junak, uczestniczka Powstania Warszawskiego, której w latach 1945-1946 udało się zinfiltrować Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego. Ewa Wójcicka: Halina Zwinogrodzka-Junak. Niezłomna, niezwyciężona
-
Kanały – dla jednych oznaczające życie, dla drugich śmierć – były w okresie Powstania Warszawskiego często jedynym szlakiem komunikacyjnym umożliwiającym ewakuację walczących oraz ludności cywilnej. Tędy przenoszono rozkazy, pocztę oraz broń i leki. Ewa Wójcicka: Kanały w Powstaniu Warszawskim
-
Spoglądają na nas ze zdjęć. Przewijają się w powstańczych piosenkach. Powracają nieustannie we wspomnieniach i relacjach. Bez tysięcy kobiet, które czynnie przyłączyły się do sierpniowego zrywu, nie można nawet wyobrazić sobie Powstania Warszawskiego. Ewa Wójcicka: Kobiety w Powstaniu Warszawskim
-
Jej talent sportowy odkrył Ludwik Szumlewski, nauczyciel wychowania fizycznego (późniejszy trener Łódzkiego Klubu Sportowego, spiker radiowy). Stało się to przypadkiem, kiedy jako nastoletnia dziewczyna, ubrana w szkolny mundurek, obserwowała starsze koleżanki skaczące w dal. Postanowiła sama spróbować. Efekt zadziwił Szumlewskiego. Tym bardziej, że nie miała sportowego obuwia. Ewa Wójcicka: Maria Kwaśniewska (1913–2007)
-
W okresie Powstania Warszawskiego funkcjonowało ponad 120 szpitali powstańczych, m.in. w restauracji „Pod krzywą latarnią” przy ulicy Podwale 25 czy w kamienicy „Czarny Łabędź” przy ulicy Podwale 46. Ewa Wójcicka: Powstańcze szpitale
-
Kiedy podpisywano kapitulację Powstania Warszawskiego, strona niemiecka zobowiązała się do oszczędzenia mienia publicznego, w tym m.in. budynków o znaczeniu historycznym i kulturalnym, oraz własności prywatnej. Zamiast tego rozpoczęto jednak, zakrojoną na niespotykaną skalę, akcję niszczenia polskiej stolicy. Ewa Wójcicka: Zastraszający przykład dla całej Europy
-
Szczególnie brutalna natura II wojny światowej przerwała wiele obiecujących karier i wyrządziła niepowetowane straty nie tylko rodzimemu sportowi, ale i samym sportowcom. Tym bardziej budująca wydaje się historia Ignacego Tłoczyńskiego – tenisisty, konspiratora i powstańca – który szczęśliwie przebrnął przez wojenną zawieruchę i powrócił po wojnie na korty Wimbledonu. Ewelina Ślązak: Ignacy Tłoczyński. Z kortu tenisowego do 2. Korpusu gen. Władysława Andersa
-
12 listopada 2024 roku w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie odbyła się gala Nagrody BohaterONy 2024 im. Powstańców Warszawskich. W uroczystości wziął udział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Gala Nagrody BohaterONy 2024 im. Powstańców Warszawskich
-
12 listopada 2025 roku w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie odbyła się gala Nagrody BohaterONy 2025 im. Powstańców Warszawskich. W uroczystości wziął udział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Gala Nagrody BohaterONy 2025 im. Powstańców Warszawskich
-
„Halo, tu mówi Błyskawica, stacja nadawcza Armii Krajowej w Warszawie, na fali 32,8 oraz 52, 1 m. Duch Warszawy jest wspaniały” – to pierwsze słowa, jakie na falach powstańczego radia popłynęły w eter. Halo, tu mówi Błyskawica
-
Oficjalne uroczystości upamiętniające 81. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego odbyły się również na Cmentarzu Powstańców Warszawy na Woli, przy Pomniku Polegli – Niepokonani. To symboliczne miejsce, w którym spoczywają prochy ponad 50 tysięcy mieszkańców stolicy – cywilów i powstańców – poległych w 1944 roku. W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej. Hołd „Poległym – Niepokonanym” na Woli
-
Przeszedł wszystkie szczeble tenisowego wtajemniczenia – od chłopca do podawania piłek, przez sparingpartnera, po multimedalistę mistrzostw Polski i 14-krotnego uczestnika Wimbledonu. 14 lipca 1911 r. w Poznaniu urodził się Ignacy Tłoczyński – sportowiec, którego karierę przerwała, ale nie zakończyła wojna, uczestnik Powstania Warszawskiego, żołnierz Armii Andersa. Ignacy Tłoczyński – z Wimbledonu do Armii Andersa
-
Prezentowana infografika jest zbiorem podstawowych informacji o rzezi Woli – masowych egzekucjach i mordach dokonywanych przez Niemców między 5 a 7 sierpnia 1944 r. na ulicach, w podwórzach, domach, fabrykach i szpitalach warszawskiej Woli. Infografika IPN „Rzeź Woli”
-
Jednym z najtragiczniejszych epizodów Powstania Warszawskiego była spóźniona, tragiczna akcja wysłania części jednostek armii Berlinga na lewą stronę Wisły. Przeprawa była misją straceńczą – na rozkaz sowieckiego dyktatora, wrogo nastawionego do walczącej stolicy Polski, wysłano tysiące żołnierzy na niemal pewną śmierć. Irena Siwińska: Rzeka we krwi. Przeprawa żołnierzy armii Berlinga przez Wisłę
-
8 sierpnia 1944 r. zginął kpr. Antoni Szczęsny Godlewski (1923–1944), pseudonim „Antek Rozpylacz” – legendarny pogromca „gołębiarzy”, czyli niemieckich snajperów, w Powstaniu Warszawskim. Irena Siwińska: „Antek Rozpylacz”. Antoni Szczęsny Godlewski
-
Powstanie Warszawskie, jedno z najbardziej doniosłych i równocześnie najtragiczniejszych wydarzeń w najnowszej historii Polski jest nieustannie przedmiotem badań i dociekań. Mimo to wiele wątków pozostaje nierozpoznanych. Izabela Mazanowska: Mieszkańcy Pomorza i Kujaw w Powstaniu Warszawskim
-
Pełen uroku osobistego, dusza towarzystwa, imponował odwagą, brawurą, błyskotliwością i niekonwencjonalnymi pomysłami. Jego barwne życie przekreśliła nieoczekiwana śmierć, która jest nierozwikłaną do dziś tajemnicą. Pozostawił jednak po sobie trwały, biało-czerwony ślad w polskiej historii. Jarosław Wróblewski: Biało-czerwony ślad. Jan Rodowicz „Anoda” (1923–1949)
-
Henryk Śmigacz był fotografem i fotoreporterem, który dokumentował zarówno obronę Warszawy we wrześniu 1939 r. jak i Powstanie Warszawskie. W kadrze utrwalił zarówno płonący Zamek Królewski, jak i barykady na placu Grzybowskim i zgliszcza PAST-y. Joanna Dardzińska: Ginąca Warszawa (1939, 1944) w obiektywie Henryka Śmigacza
-
Najnowszy artykuł prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Karola Nawrockiego na temat Powstania Warszawskiego. Tekst opublikowany na portalu wszystkoconajwazniejsze.pl – w językach polskim, angielskim, hiszpańskim, francuskim i ukraińskim – dla rodzimych i zagranicznych czytelników. Karol Nawrocki: Na wskroś polskie powstanie
-
Po kapitulacji Warszawy w 1939 r. Niemcy rozpoczęli likwidację polskiej administracji i instytucji kultury. Rozwiązano m.in. stowarzyszenia artystyczne, zajęto ich siedziby i skonfiskowano majątki, pozbawiając tym samym twórców środków do życia. Podobny los spotkał fotografów. Katarzyna Adamów: Prawda zapisana na kliszy. Fotografowie w Powstaniu Warszawskim
-
Krzysztof Kamil Baczyński – poeta i żołnierz, który oddał życie za swoją ojczyznę, stał się patronem wielu szkół, drużyn harcerskich, ulic. Poległ czwartego dnia Powstania Warszawskiego, na posterunku w Pałacu Blanka. Katarzyna Starosielec: Krzysztof Kamil Baczyński
-
Wielu odwiedzających Muzeum Powstania Warszawskiego jest przekonanych, że siłami polskimi w powstaniu dowodził gen. Tadeusz Komorowski „Bór”, dowódca Armii Krajowej. Jest to przeświadczenie błędne. Dowódcą Powstania Warszawskiego był gen. Antoni Chruściel „Monter”, komendant Okręgu Warszawa AK. Katarzyna Utracka: „Monter”: dowódca Powstania Warszawskiego
-
Powstanie Warszawskie jest dziś tematem szeroko obecnym w przestrzeni publicznej. W Warszawie od 2004 r. funkcjonuje jego muzeum. Każdego roku 1 sierpnia, w całej Polsce i w wielu miejscach na świecie, organizowane są uroczystości upamiętniające wybuch walk, którym towarzyszą liczne koncerty, wystawy czy gry miejskie. Na mapie stolicy jest jednak miejsce, które nie jest do końca znane i kojarzone z warszawską irredentą. Jest nim Cmentarz Powstańców Warszawy na Woli, otwarty 29 listopada 1945 r. Krzysztof Pawluczuk: Nekropolia Powstania Warszawskiego
English version