Instytut Pamięci Narodowej
-
8 sierpnia 1944 r. zginął kpr. Antoni Szczęsny Godlewski (1923–1944), pseudonim „Antek Rozpylacz” – legendarny pogromca „gołębiarzy”, czyli niemieckich snajperów, w Powstaniu Warszawskim. Irena Siwińska: „Antek Rozpylacz”. Antoni Szczęsny Godlewski
-
Powstanie Warszawskie, jedno z najbardziej doniosłych i równocześnie najtragiczniejszych wydarzeń w najnowszej historii Polski jest nieustannie przedmiotem badań i dociekań. Mimo to wiele wątków pozostaje nierozpoznanych. Izabela Mazanowska: Mieszkańcy Pomorza i Kujaw w Powstaniu Warszawskim
-
Pełen uroku osobistego, dusza towarzystwa, imponował odwagą, brawurą, błyskotliwością i niekonwencjonalnymi pomysłami. Jego barwne życie przekreśliła nieoczekiwana śmierć, która jest nierozwikłaną do dziś tajemnicą. Pozostawił jednak po sobie trwały, biało-czerwony ślad w polskiej historii. Jarosław Wróblewski: Biało-czerwony ślad. Jan Rodowicz „Anoda” (1923–1949)
-
Henryk Śmigacz był fotografem i fotoreporterem, który dokumentował zarówno obronę Warszawy we wrześniu 1939 r. jak i Powstanie Warszawskie. W kadrze utrwalił zarówno płonący Zamek Królewski, jak i barykady na placu Grzybowskim i zgliszcza PAST-y. Joanna Dardzińska: Ginąca Warszawa (1939, 1944) w obiektywie Henryka Śmigacza
-
Najnowszy artykuł prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Karola Nawrockiego na temat Powstania Warszawskiego. Tekst opublikowany na portalu wszystkoconajwazniejsze.pl – w językach polskim, angielskim, hiszpańskim, francuskim i ukraińskim – dla rodzimych i zagranicznych czytelników. Karol Nawrocki: Na wskroś polskie powstanie
-
Po kapitulacji Warszawy w 1939 r. Niemcy rozpoczęli likwidację polskiej administracji i instytucji kultury. Rozwiązano m.in. stowarzyszenia artystyczne, zajęto ich siedziby i skonfiskowano majątki, pozbawiając tym samym twórców środków do życia. Podobny los spotkał fotografów. Katarzyna Adamów: Prawda zapisana na kliszy. Fotografowie w Powstaniu Warszawskim
-
Krzysztof Kamil Baczyński – poeta i żołnierz, który oddał życie za swoją ojczyznę, stał się patronem wielu szkół, drużyn harcerskich, ulic. Poległ czwartego dnia Powstania Warszawskiego, na posterunku w Pałacu Blanka. Katarzyna Starosielec: Krzysztof Kamil Baczyński
-
Wielu odwiedzających Muzeum Powstania Warszawskiego jest przekonanych, że siłami polskimi w powstaniu dowodził gen. Tadeusz Komorowski „Bór”, dowódca Armii Krajowej. Jest to przeświadczenie błędne. Dowódcą Powstania Warszawskiego był gen. Antoni Chruściel „Monter”, komendant Okręgu Warszawa AK. Katarzyna Utracka: „Monter”: dowódca Powstania Warszawskiego
-
28 sierpnia powstańcy utracili gmach PWPW. Ewakuacja najciężej rannych z budynku okazała się niemożliwa. Doktor Petrynowska nie chciała opuścić kilkudziesięciu ostatnich pacjentów. Wcześniej zwolniła swoje sanitariuszki i zapewniła, że mogą się wycofać. Zginęła trafiona odłamkiem granatu. Po jej śmierci Niemcy wymordowali wszystkich rannych. Kinga Mierzejewska: „Doktor Rana”. Hanna Petrynowska
-
Powstanie Warszawskie jest dziś tematem szeroko obecnym w przestrzeni publicznej. W Warszawie od 2004 r. funkcjonuje jego muzeum. Każdego roku 1 sierpnia, w całej Polsce i w wielu miejscach na świecie, organizowane są uroczystości upamiętniające wybuch walk, którym towarzyszą liczne koncerty, wystawy czy gry miejskie. Na mapie stolicy jest jednak miejsce, które nie jest do końca znane i kojarzone z warszawską irredentą. Jest nim Cmentarz Powstańców Warszawy na Woli, otwarty 29 listopada 1945 r. Krzysztof Pawluczuk: Nekropolia Powstania Warszawskiego
-
W związku z przypadającą 1 sierpnia 82. rocznicą wybuchu powstania warszawskiego zapraszamy do spaceru ulicami Warszawy śladami dwójki powstańców – Ewy i Jerzego Stolarskich. Losy Ewy i Jerzego Stolarskich – gra miejska szlakiem powstańców!
-
Karta atlantycka stała się fundamentem określającym cele obozu państw alianckich w II wojnie światowej. Te stwierdzenia – uwzględniające prawa do wolności i suwerenności narodów – miały być dowodem moralnej wyższości obozu aliantów nad państwami Osi, które niosły innym narodom zniewolenie i podporządkowanie silniejszym. Maciej Korkuć: 1944: nowe zniewolenie
-
Wybuch Powstania Warszawskiego 1 sierpnia 1944 r. został potraktowany przez Niemców jako okazja do ostatecznego rozwiązania problemu jaki stanowiła Warszawa. Od samego początku trwania walk na Woli Niemcy dopuszczali się morderstw na ludności cywilnej, które przybrały tam szczególnie brutalny i masowy charakter. Maciej Żuczkowski: Rzeź Woli
-
Urodzony 30 października 1894 r. w Zofiówce na Ukrainie. Syn Jana Karola i Włodzimiery z d. Michałowskiej. Ukończył ośmioklasowe gimnazjum w Białej Cerkwi. W latach 1913-1914 studiował na UJ. Należał do II Drużyny Strzeleckiej w Krakowie. Marcin Chorązki: Zygmunt Miłkowski „Szeliga”, „Wrzos” (1894-1945). Pułkownik WP, oficer AK
-
1 sierpnia 1944 r. wybuchło w Warszawie powstanie. Dla wielu alianckich polityków i dowódców było ono zaskoczeniem. Powstał problem: jak pomóc walczącym żołnierzom Polski Podziemnej? Czy Józef Stalin pozwoli na współpracę Armii Czerwonej z Armią Krajową? Marcin Chorązki: „Leć dzisiaj ze mną w morzu chmur…”. Liberator z Wysiołka Luborzyckiego
-
W wyniku oblężenia Warszawy we wrześniu 1939 r., zagłady warszawskiego getta, zniszczeń w trakcie Powstania Warszawskiego, sowieckich nalotów bombowych, a także systematycznego oraz planowego wyburzania stolicy wbrew ustaleniom umowy kapitulacyjnej z 5 października 1944 r., zniszczeniu uległo aż 84% zabudowy lewobrzeżnej Warszawy. Marcin Majewski: Zniszczenia Warszawy 1939-1945
-
Według współczesnych szacunków w Powstaniu Warszawskim wzięły czynny udział tysiące kobiet. Wiele z nich spełniało swoje zadania jako łączniczki, sanitariuszki, członkinie służb logistycznych. Inne walczyły z bronią w ręku. Marek Gałęzowski: O dziewczynach – żołnierzach Armii Krajowej, poległych w powstaniu sierpniowym 1944 r.
-
Zginęła w pierwszej dobie Powstania Warszawskiego. Za nią poszli wkrótce inni młodzi poeci. Kilka lub kilkanaście dni później zmarli Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy, Zdzisław Stroiński, a po nich, już we wrześniu, Józef Szczepański, autor proroczego wiersza Czerwona zaraza. Marek Klecel: Śmierć poetki. Krystyna Krahelska (1914–1944)
-
Węgry były w okresie II wojny światowej sojusznikami III Rzeszy. Jednocześnie rząd w Budapeszcie nie wypowiedział wojny Polsce i z uwagi na tradycję braterstwa udzielił pomocy tysiącom polskich uchodźców cywilnych i wojskowych, którzy od 18 września 1939 r. przekraczali wspólną granicę polsko-węgierską. Największa próba braterstwa miała jednak nadejść latem 1944 r. Maria Zima-Marjańska: Béla Lengyel (1897-1988). Węgierski generał a Powstanie Warszawskie
-
Do grona cudzoziemców, którzy wsparli Powstanie Warszawskie zalicza się ponad stuosobowa grupa Węgrów. Ich czynna pomoc dla powstania zasługuje na uwagę m.in. ze względu na fakt, że Węgry w okresie II wojny światowej były sojusznikiem III Rzeszy. Maria Zima-Marjańska: Węgierscy ochotnicy w Powstaniu Warszawskim
-
W 1944 r. w Pruszkowie niemiecki okupant dokonał wielu egzekucji, zarówno na miejscowej ludności, jak i na wypędzonych do obozu przejściowego Dulag 121 Pruszków warszawiakach. Maria Zima: Egzekucja na pruszkowskiej żwirowni – odwet za Powstanie Warszawskie
-
3 sierpnia 2026 roku odbyły się uroczystości pogrzebowe szczątków ośmiu Ofiar Powstania Warszawskiego, odnalezionych w 2024 r. na Skwerze przed Bankiem Pod Orłami w czasie prowadzenia prac budowlanych w obrębie ulic Złotej i Zgody. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. Naszym obowiązkiem jest ich odnaleźć i godnie pochować
-
Był duchową podporą walczących Powstańców, niósł otuchę i pocieszenie w chwilach ostatecznych. Niemcy zatrzymali go pod koniec września 1944 roku i okrzyknęli „głównym bandytą Powstania”. Ksiądz Józef Stanek, kapelan walczącej Warszawy, poniósł bohaterską, okrutną śmierć. Niemcy powiesili go na stule
-
23 września 2024 r. na warszawskim Czerniakowie u zbiegu ulic Solec i Wilanowskiej uczciliśmy pamięć błogosławionego ks. Józefa Stanka, jednego z kapelanów Powstania Warszawskiego, męczennika II wojny światowej. Obchody 80. rocznicy męczeńskiej śmierci błogosławionego księdza Józefa Stanka
-
23 września 2025 r. na warszawskim Czerniakowie u zbiegu ulic Solec i Wilanowskiej uczciliśmy pamięć błogosławionego ks. Józefa Stanka, jednego z kapelanów Powstania Warszawskiego, męczennika II wojny światowej. Obchody 81. rocznicy męczeńskiej śmierci błogosławionego księdza Józefa Stanka
-
Oskar Dirlewanger. SS-Sonderkommando „Dirlewanger”
-
„Historia toczy się dziś” – 31 lipca 2026 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. Pacyfikacja więzienia na Rakowieckiej. Dr Barbara Świtalska-Starzeńska dla „Historia toczy się dziś”
-
20 sierpnia 1944 r., po ciężkich walkach, Powstańcy zdobyli budynek Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej – tzw. PAST-y – przy ul. Zielnej 39. PAST-a zdobyta
-
Urodził się 21 czerwca 1921 roku w Budzyniu. W 1933 roku wstąpił do Związku Harcerstwa Polskiego, a w 1939 roku, kiedy wybuchła wojna, zgłosił się jako ochotnik do batalionu Obrony Narodowej „Opalenica”. Paweł Głuszek: Generał brygady Jan Podhorski – powstaniec warszawski
-
1 sierpnia 1944 r., po wybuchu Powstania, Niemcy rozpoczęli w Warszawie bezprzykładną, bestialsko i planowo przeprowadzoną, akcję wymordowania mieszkańców miasta. Niemieckiemu natarciu pod dowództwem Heinza Reinefahrta, prowadzonemu od 5 sierpnia wzdłuż ulicy Wolskiej do Pałacu Brühla, towarzyszyły masowe egzekucje ludności cywilnej. Ich ofiarą padło kilkadziesiąt tysięcy osób. Piotr Rogowski: Okupant niemiecki wobec ludności Warszawy w okresie od sierpnia do grudnia 1944 r.
-
W 1943 r. dowództwo AK – kilkusettysięcznej podziemnej armii – objął człowiek, który przed wybuchem wojny myślał o emeryturze i objęciu folwarku. Wybitny kawalerzysta bez doświadczenia w pracy sztabowej. Jego kariera nabrała rozpędu, gdy ziemie polskie objęła okupacja dwóch totalitarnych potęg, a walka z wrogiem przyjęła zupełnie nowe formy. Awanse na najwyższe stanowiska wywoływały u niego raczej pełne oporów niedowierzanie niż entuzjazm. 24 sierpnia 1966 roku zmarł Tadeusz Komorowski. Piotr Ruciński: Lider mimo woli – Tadeusz Bór-Komorowski
-
W trakcie Powstania Warszawskiego i tuż po jego zakończeniu Niemcy wysiedlili z Warszawy ok. 550 tys. osób. Zdecydowaną większość z nich skierowano do obozu przejściowego w Pruszkowie (Dulag 121), który powstał na terenie nieczynnych Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego. Piotr Stanek: Przez Pruszków do Lamsdorf. Losy warszawiaków po Powstaniu
-
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zaprasza do wysłuchania reportażu o Henryku Śmigaczu, niezwykłym fotografie, który wytrwale dokumentował zniszczenia okupowanej stolicy oraz Powstanie Warszawskie. Podcast z serii Archiwum Pełne Pamięci – ...aby każdy okruch historii został uratowany! „Fotograf ginącej Warszawy i artystycznej Łodzi. Henryk Śmigacz”
-
Polecamy: artykuły o Powstaniu Warszawskim
-
Powstańcze walki o hotel „Astoria”
-
Powstanie Warszawskie. Tom III. Komiks paragrafowy
-
28 kwietnia 1983 r. w Warszawie zmarł płk dypl. Jan Rzepecki „Prezes”, żołnierz Legionów Polskich i wojny obronnej 1939 r., szef Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej ZWZ-AK (1940–1945 ), Powstaniec Warszawski. W 1945 r. dowódca Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i pierwszy przywódca Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”; teoretyk i historyk wojskowości. Płk Jan Rzepecki „Prezes”
-
Rachunki za powstanie warszawskie. Wina, milczenie, pamięć
-
Dowodzony przez ppłk. Antoniego Żurowskiego „Atoma”, „Papieża” Obwód VI Praga był po Śródmieściu najliczniejszym obwodem miejskim Okręgu Warszawa Armii Krajowej. Obszar warszawskiej Pragi miał szczególne znaczenie dla wojsk niemieckich. Tędy wiodły trasy komunikacyjne, zarówno drogowe, jak i kolejowe, którymi dostarczano oddziały na front, a w odwrotnym kierunku ewakuowano żołnierzy. Radosław Stróżyk: Powstanie Warszawskie na Pradze
-
Armia Czerwona, przy współudziale 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki „ludowego” Wojska Polskiego, rozpoczęła 10 września 1944 r. natarcie, zwane „operacją praską”. W ciągu zaledwie czterech dni opanowała prawobrzeżną Warszawę. Radosław Stróżyk: Prowokacja praska, czyli ujawnienie żołnierzy z prawobrzeżnej Warszawy we wrześniu 1944 r.
-
20 maja 1946 r. zginął tragicznie ppłk. Andrzej Rzewuski „Przemysław”, „Hańcza”. Ten wybitny oficer, dowódca największej antykomunistycznej organizacji konspiracyjnej w Wielkopolsce podczas powstania antykomunistycznego lat 1944-1956, wciąż pozostaje postacią nieznaną szerszej publiczności. Rafał Sierchuła: Wyklęty w Wielkopolsce. Szkic biograficzny podpułkownika Andrzeja Rzewuskiego (1895-1946)
-
Rocznica urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego
-
Dyskusja o wydanym w 2024 roku albumie „Warszawa nie umiera nigdy. Henryk Śmigacz – fotograf walczącej stolicy (1939, 1944)” odbyła się 23 stycznia 2025 r. w Przystanku Historia IPN w Łodzi, al. Marszałka Józefa Piłsudskiego 5. Rozmowa o książce „Warszawa nie umiera nigdy. Henryk Śmigacz – fotograf walczącej stolicy (1939, 1944)” – Łódź, 23 stycznia 2025
-
Rozmowy
-
2 sierpnia 1944 r. powstańcy warszawscy zdobyli dwa niemieckie czołgi średnie Pz Kpfw V Panther Ausf G Sd Kfz 171, jedne z najlepszych czołgów epoki. Pojazdy zostały następnie włączone do powstańczego arsenału, gdzie odbyły krótki, ale intensywny szlak bojowy. Ryszard Sodel: Powstańcy przeciwko „Panterom”
-
Cichociemny, uczestnik powstania warszawskiego, adiutant gen. Tadeusza Komorowskiego „Bór”, architekt, który miał ogromny wpływ na obecny wygląd Warszawy. 5 marca 2002 r. w Warszawie zmarł Stanisław Jankowski „Agaton”, żołnierz kampanii wrześniowej i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Ryszard Sodel: Stanisław Jankowski „Agaton”
-
Skarby z piwnic i barykad – spotkanie w 82. rocznicę Powstania Warszawskiego
-
Gdy myślimy o Powstaniu Warszawskim, mamy przed oczami bohaterskich powstańców, którzy poświęcali zdrowie i życie dla wolności. Skojarzenie słuszne i prawdziwe, ale powstanie to nie tylko ludzie walczący na barykadach. To również cisi bohaterowie, jak cywile czy dzieci. Soraya Kuklińska: Los dzieci w Powstaniu Warszawskim
-
Mówiąc o kobietach biorących udział w Powstaniu Warszawskim zazwyczaj mamy na myśli łączniczki, sanitariuszki lub te, które pracowały na tyłach – w kuchniach i szpitalach. Tymczasem były i inne… Soraya Kuklińska: Snajperka w Powstaniu Warszawskim
-
Irena Kwiatkowska – znakomita aktorka, kojarzona z wielu genialnych ról filmowych i teatralnych, a także z kabaretów. Kwestię z „Czterdziestolatka” „Ja jestem kobieta pracująca, żadnej pracy się nie boję” znają wszyscy. Jednak niewiele osób łączy ją z Powstaniem Warszawskim. Soraya Kuklińska: „Katarzyna”, czyli Irena Kwiatkowska w Powstaniu Warszawskim
English