Instytut Pamięci Narodowej
-
Karta atlantycka stała się fundamentem określającym cele obozu państw alianckich w II wojnie światowej. Te stwierdzenia – uwzględniające prawa do wolności i suwerenności narodów – miały być dowodem moralnej wyższości obozu aliantów nad państwami Osi, które niosły innym narodom zniewolenie i podporządkowanie silniejszym. Maciej Korkuć: 1944: nowe zniewolenie
-
Wybuch Powstania Warszawskiego 1 sierpnia 1944 r. został potraktowany przez Niemców jako okazja do ostatecznego rozwiązania problemu jaki stanowiła Warszawa. Od samego początku trwania walk na Woli Niemcy dopuszczali się morderstw na ludności cywilnej, które przybrały tam szczególnie brutalny i masowy charakter. Maciej Żuczkowski: Rzeź Woli
-
Urodzony 30 października 1894 r. w Zofiówce na Ukrainie. Syn Jana Karola i Włodzimiery z d. Michałowskiej. Ukończył ośmioklasowe gimnazjum w Białej Cerkwi. W latach 1913-1914 studiował na UJ. Należał do II Drużyny Strzeleckiej w Krakowie. Marcin Chorązki: Zygmunt Miłkowski „Szeliga”, „Wrzos” (1894-1945). Pułkownik WP, oficer AK
-
1 sierpnia 1944 r. wybuchło w Warszawie powstanie. Dla wielu alianckich polityków i dowódców było ono zaskoczeniem. Powstał problem: jak pomóc walczącym żołnierzom Polski Podziemnej? Czy Józef Stalin pozwoli na współpracę Armii Czerwonej z Armią Krajową? Marcin Chorązki: „Leć dzisiaj ze mną w morzu chmur…”. Liberator z Wysiołka Luborzyckiego
-
Zginęła w pierwszej dobie Powstania Warszawskiego. Za nią poszli wkrótce inni młodzi poeci. Kilka lub kilkanaście dni później zmarli Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy, Zdzisław Stroiński, a po nich, już we wrześniu, Józef Szczepański, autor proroczego wiersza Czerwona zaraza. Marek Klecel: Śmierć poetki. Krystyna Krahelska (1914–1944)
-
Węgry były w okresie II wojny światowej sojusznikami III Rzeszy. Jednocześnie rząd w Budapeszcie nie wypowiedział wojny Polsce i z uwagi na tradycję braterstwa udzielił pomocy tysiącom polskich uchodźców cywilnych i wojskowych, którzy od 18 września 1939 r. przekraczali wspólną granicę polsko-węgierską. Największa próba braterstwa miała jednak nadejść latem 1944 r. Maria Zima-Marjańska: Béla Lengyel (1897-1988). Węgierski generał a Powstanie Warszawskie
-
Do grona cudzoziemców, którzy wsparli Powstanie Warszawskie zalicza się ponad stuosobowa grupa Węgrów. Ich czynna pomoc dla powstania zasługuje na uwagę m.in. ze względu na fakt, że Węgry w okresie II wojny światowej były sojusznikiem III Rzeszy. Maria Zima-Marjańska: Węgierscy ochotnicy w Powstaniu Warszawskim
-
W 1944 r. w Pruszkowie niemiecki okupant dokonał wielu egzekucji, zarówno na miejscowej ludności, jak i na wypędzonych do obozu przejściowego Dulag 121 Pruszków warszawiakach. Maria Zima: Egzekucja na pruszkowskiej żwirowni – odwet za Powstanie Warszawskie
-
Był duchową podporą walczących Powstańców, niósł otuchę i pocieszenie w chwilach ostatecznych. Niemcy zatrzymali go pod koniec września 1944 roku i okrzyknęli „głównym bandytą Powstania”. Ksiądz Józef Stanek, kapelan walczącej Warszawy, poniósł bohaterską, okrutną śmierć. Niemcy powiesili go na stule
-
23 września 2024 r. na warszawskim Czerniakowie u zbiegu ulic Solec i Wilanowskiej uczciliśmy pamięć błogosławionego ks. Józefa Stanka, jednego z kapelanów Powstania Warszawskiego, męczennika II wojny światowej. Obchody 80. rocznicy męczeńskiej śmierci błogosławionego księdza Józefa Stanka
-
23 września 2025 r. na warszawskim Czerniakowie u zbiegu ulic Solec i Wilanowskiej uczciliśmy pamięć błogosławionego ks. Józefa Stanka, jednego z kapelanów Powstania Warszawskiego, męczennika II wojny światowej. Obchody 81. rocznicy męczeńskiej śmierci błogosławionego księdza Józefa Stanka
-
Oskar Dirlewanger. SS-Sonderkommando „Dirlewanger”
-
20 sierpnia 1944 r., po ciężkich walkach, Powstańcy zdobyli budynek Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej – tzw. PAST-y – przy ul. Zielnej 39. PAST-a zdobyta
-
Urodził się 21 czerwca 1921 roku w Budzyniu. W 1933 roku wstąpił do Związku Harcerstwa Polskiego, a w 1939 roku, kiedy wybuchła wojna, zgłosił się jako ochotnik do batalionu Obrony Narodowej „Opalenica”. Paweł Głuszek: Generał brygady Jan Podhorski – powstaniec warszawski
-
1 sierpnia 1944 r., po wybuchu Powstania, Niemcy rozpoczęli w Warszawie bezprzykładną, bestialsko i planowo przeprowadzoną, akcję wymordowania mieszkańców miasta. Niemieckiemu natarciu pod dowództwem Heinza Reinefahrta, prowadzonemu od 5 sierpnia wzdłuż ulicy Wolskiej do Pałacu Brühla, towarzyszyły masowe egzekucje ludności cywilnej. Ich ofiarą padło kilkadziesiąt tysięcy osób. Piotr Rogowski: Okupant niemiecki wobec ludności Warszawy w okresie od sierpnia do grudnia 1944 r.
-
W 1943 r. dowództwo AK – kilkusettysięcznej podziemnej armii – objął człowiek, który przed wybuchem wojny myślał o emeryturze i objęciu folwarku. Wybitny kawalerzysta bez doświadczenia w pracy sztabowej. Jego kariera nabrała rozpędu, gdy ziemie polskie objęła okupacja dwóch totalitarnych potęg, a walka z wrogiem przyjęła zupełnie nowe formy. Awanse na najwyższe stanowiska wywoływały u niego raczej pełne oporów niedowierzanie niż entuzjazm. 24 sierpnia 1966 roku zmarł Tadeusz Komorowski. Piotr Ruciński: Lider mimo woli – Tadeusz Bór-Komorowski
-
W trakcie Powstania Warszawskiego i tuż po jego zakończeniu Niemcy wysiedlili z Warszawy ok. 550 tys. osób. Zdecydowaną większość z nich skierowano do obozu przejściowego w Pruszkowie (Dulag 121), który powstał na terenie nieczynnych Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego. Piotr Stanek: Przez Pruszków do Lamsdorf. Losy warszawiaków po Powstaniu
-
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zaprasza do wysłuchania reportażu o Henryku Śmigaczu, niezwykłym fotografie, który wytrwale dokumentował zniszczenia okupowanej stolicy oraz Powstanie Warszawskie. Podcast z serii Archiwum Pełne Pamięci – ...aby każdy okruch historii został uratowany! „Fotograf ginącej Warszawy i artystycznej Łodzi. Henryk Śmigacz”
-
Polecamy: artykuły o Powstaniu Warszawskim
-
Powstanie Warszawskie. Tom III. Komiks paragrafowy
-
28 kwietnia 1983 r. w Warszawie zmarł płk dypl. Jan Rzepecki „Prezes”, żołnierz Legionów Polskich i wojny obronnej 1939 r., szef Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej ZWZ-AK (1940–1945 ), Powstaniec Warszawski. W 1945 r. dowódca Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i pierwszy przywódca Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”; teoretyk i historyk wojskowości. Płk Jan Rzepecki „Prezes”
-
Rocznica urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego
-
Dyskusja o wydanym w 2024 roku albumie „Warszawa nie umiera nigdy. Henryk Śmigacz – fotograf walczącej stolicy (1939, 1944)” odbyła się 23 stycznia 2025 r. w Przystanku Historia IPN w Łodzi, al. Marszałka Józefa Piłsudskiego 5. Rozmowa o książce „Warszawa nie umiera nigdy. Henryk Śmigacz – fotograf walczącej stolicy (1939, 1944)” – Łódź, 23 stycznia 2025
-
2 sierpnia 1944 r. powstańcy warszawscy zdobyli dwa niemieckie czołgi średnie Pz Kpfw V Panther Ausf G Sd Kfz 171, jedne z najlepszych czołgów epoki. Pojazdy zostały następnie włączone do powstańczego arsenału, gdzie odbyły krótki, ale intensywny szlak bojowy. Ryszard Sodel: Powstańcy przeciwko „Panterom”
-
Cichociemny, uczestnik powstania warszawskiego, adiutant gen. Tadeusza Komorowskiego „Bór”, architekt, który miał ogromny wpływ na obecny wygląd Warszawy. 5 marca 2002 r. w Warszawie zmarł Stanisław Jankowski „Agaton”, żołnierz kampanii wrześniowej i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Ryszard Sodel: Stanisław Jankowski „Agaton”
-
Gdy myślimy o Powstaniu Warszawskim, mamy przed oczami bohaterskich powstańców, którzy poświęcali zdrowie i życie dla wolności. Skojarzenie słuszne i prawdziwe, ale powstanie to nie tylko ludzie walczący na barykadach. To również cisi bohaterowie, jak cywile czy dzieci. Soraya Kuklińska: Los dzieci w Powstaniu Warszawskim
-
Mówiąc o kobietach biorących udział w Powstaniu Warszawskim zazwyczaj mamy na myśli łączniczki, sanitariuszki lub te, które pracowały na tyłach – w kuchniach i szpitalach. Tymczasem były i inne… Soraya Kuklińska: Snajperka w Powstaniu Warszawskim
-
Irena Kwiatkowska – znakomita aktorka, kojarzona z wielu genialnych ról filmowych i teatralnych, a także z kabaretów. Kwestię z „Czterdziestolatka” „Ja jestem kobieta pracująca, żadnej pracy się nie boję” znają wszyscy. Jednak niewiele osób łączy ją z Powstaniem Warszawskim. Soraya Kuklińska: „Katarzyna”, czyli Irena Kwiatkowska w Powstaniu Warszawskim
-
2 sierpnia 2025 roku, ulicami warszawskiej dzielnicy Ochota, przeszli uczestnicy spaceru historycznego „Nie tylko »Zieleniak«. Śladami zbrodni na ludności cywilnej powstańczej Ochoty”. W wydarzeniu udział wziął zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. Spacer „Nie tylko Zieleniak. Śladami zbrodni na ludności cywilnej powstańczej Ochoty”
-
Publikacja przybliża postać Jana Kajusa Andrzejewskiego (ur. 1913 r. w Finlandii), harcerza, porucznika saperów WP, jednego z najwybitniejszych oficerów liniowych w czasie Powstania Warszawskiego. Szymon Nowak: Jan Kajus Andrzejewski
-
Powstanie Warszawskie do dziś budzi wiele emocji. Jedni twierdzą, że Insurekcja Sierpniowa nie miała sensu, była narodową katastrofą, błędem (a nawet obłędem), że wywołali ją nieodpowiedzialni i samozwańczy oficerowie Armii Krajowej, a walka była z góry skazana na porażkę. Szymon Nowak: Najpiękniejsza polska bitwa
-
Arystokrata, polityk, oficer WP, Komendant Główny AK (1943–1944), Naczelny Wódz PSZ na Zachodzie (1945–1947), premier Rządu RP na uchodźstwie (1947–1949) urodził się 1 czerwca 1895 roku. Tadeusz Komorowski (1895-1966) ps. „Bór”, „Znicz”, „Gajowy”, „Lawina”
-
Jeden na wszystkich, wszyscy na jednego – ten sparafrazowany cytat z Trzech muszkieterów Aleksandra Dumasa dobrze oddaje sytuację, w jakiej znalazł się latem 1944 r. Naczelny Wódz gen. Kazimierz Sosnkowski. Tomasz Czapla: Mikołajczyk za, Sosnkowski przeciw. Władze na uchodźstwie wobec Powstania Warszawskiego
-
21 września 2024 r. na cmentarzu wojskowym Fort Snelling National Cementery w Minneapolis oraz w Huset Park w Columbia Heights (Stany Zjednoczone) zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma wziął udział w uroczystościach upamiętniających Bohaterską Załogę Samolotu Boeing B-17. Uczciliśmy pamięć bohaterskich lotników samolotu Boeing B-17
-
Udział Słowaków w powstaniu warszawskim
-
5 sierpnia 2025 r. przy pomniku Pamięci 50 Tysięcy Mieszkańców Woli Zamordowanych przez Niemców podczas Powstania Warszawskiego 1944, zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, wziął udział w uroczystościach upamiętniających 81. rocznicę masowych mordów na ludności cywilnej Warszawy. Upamiętniliśmy mieszkańców Warszawy – ofiary niemieckiej rzezi Woli
-
Warszawa nie umiera nigdy. Henryk Śmigacz – fotograf walczącej stolicy (1939, 1944)
-
1 sierpnia 2025 r., o 17.00 – symbolicznej godzinie wybuchu Powstania Warszawskiego – odbyły się uroczystości przy pomniku Gloria Victis na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Hołd Powstańcom oddali Prezydent RP Andrzej Duda oraz Prezydent elekt RP Karol Nawrocki, prezes Instytutu Pamięci Narodowej. Warszawa uczciła bohaterów Powstania. Uroczystości pod pomnikiem Gloria Victis
-
Jak uczyć o Powstaniu Warszawskim? Jakie formy przekazu wybrać? Fotografia, film, symbole i emblematy powstańcze – co i w jaki sposób przemówi do młodego pokolenia? Odpowiedzi na te pytania będą celem warsztatów doskonalących dla nauczycieli i zainteresowanych gości, które organizujemy 5 października 2024 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie. Warsztaty doskonalące dla nauczycieli „Warszawa w ogniu wojny 1944”
-
Ewa Stolarska uczestniczyła w Powstaniu Warszawskim, w czasie którego – 28 sierpnia w budynku Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej – zawarła związek małżeński z Jerzym Stolarskim „Wirem”. Po powrocie z niewoli oboje zostali aresztowani, Jerzy zmarł w więzieniu 30 lipca 1950 r. Wojciech Kujawa: Ewa i Jerzy Stolarscy
-
Wystawa „Powstanie Warszawskie 1944. Bitwa o Polskę” – do pobrania
-
Według pierwotnych planów, formułowanych na przełomie 1943 r. i 1944 r., Warszawa z „Planu Burza” została wyłączona. Walkę o stolicę dowództwo Armii Krajowej zamierzało podjąć tylko w przypadku wezwania do powszechnego powstania. Włodzimierz Suleja: „Godzina W”. Decyzja
-
Godzina „W”, której początek dowództwo AK wyznaczyło na 1 sierpnia o godzinie 17.00, w istocie zaczęła się o kilka godzin wcześniej od pojedynczych starć, związanych z mobilizacją oddziałów powstańczych. Włodzimierz Suleja: „Godzina W”. Walka
-
Spacer odbył się 1 października 2025 r. o godz. 17.45 przed Redutą Banku Polskiego (ul. Bielańska 10). Zabili tamtą Warszawę – spacer śladami niemieckich zbrodni na cywilach w Powstaniu Warszawskim
-
Urodziła się 10 maja 1915 r. w Warszawie. Zofia Korbońska – żołnierz Armii Krajowej, działaczka polonijna
-
Centralny Przystanek Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego zaprasza na ósmy odcinek nowego cyklu „Henryk Śmigacz – fotograf ginącej Warszawy”. „Henryk Śmigacz – fotograf ginącej Warszawy” – cykl „Archiwum Pełne Pamięci. Ocalone historie”
-
Podczas Powstania Warszawskiego Polacy własnymi siłami zbudowali samochód pancerny. Miał osłonić powstańców szturmujących Uniwersytet Warszawski. Nazwa „Kubuś” wzięła się od pseudonimu żony konstruktora pojazdu. „Kubuś” – historia powstańczego pojazdu pancernego
-
Biuro Wydarzeń Kulturalnych Instytutu Pamięci Narodowej zaprasza na musical „Radiostacja Błyskawica”, który odbędzie się 1 sierpnia o godz. 20.00 na placu przed kościołem św. Wojciecha w Warszawie (ul. Wolska 76). Wstęp wolny! „Radiostacja Błyskawica” – musical w 81. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego
English version