Instytut Pamięci Narodowej
-
Lista publikacji IPN, materiałów naukowych, popularnonaukowych, multimedialnych 105. rocznica urodzin Karola Wojtyła – Jana Pawła II (18 maja)
-
13 marca 1946 r. aresztowana została kpt. Barbara Sadowska „Robert”, szef ekspozytury wywiadowczej 2. Korpusu Polskiego we Włoszech pod kryptonimem „Liceum”, kobieta niezłomna. Agnieszka Chrzanowska: Kapitan Barbara Sadowska
-
Zwalniani z więzień i miejsc deportacji Polacy wstępowali do tworzącej się Armii Andersa, która na podstawie późniejszych decyzji politycznych opuściła „nieludzką ziemię”. Razem z około 80-tysięcznym wojskiem wyszło blisko 40 tysięcy cywili, z czego mniej więcej połowę stanowiły młodzież i dzieci. Anna Płońska: Polscy uchodźcy podczas II wojny światowej
-
21 sierpnia 1948 r. ogłoszony został przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Szczecinie wyrok w sprawie 23 partyzantów z Bojowego Oddziału Armii, największej organizacji antykomunistycznej działającej na Pomorzu Zachodnim w pierwszych latach powojennych. Anna Płońska: Śmierć żołnierzy Bojowego Oddziału Armii
-
7 czerwca 2025 r. w Pałacu Staszica odbył się XV Warszawski Piknik Archiwalny. Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej na XV Warszawskim Pikniku Archiwalnym – 7 czerwca 2025
-
Na mapach świata nie było Polski, ale było miejsce, gdzie polski żołnierz, walcząc pod polskim dowództwem, dał dowód, że: „Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy My żyjemy”. Artur Cieślik: Polski front
-
Nowym nabytkom archiwalnym Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach poświęcone było kolejne spotkanie z cyklu „Środa w Przystanku Historia”, które odbyło się w 3 grudnia 2025 roku. Zostało ono zorganizowane w ramach obchodów Dnia Darczyńcy. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski. Co nowego kryje Archiwum Delegatury IPN w Kielcach? Spotkanie z okazji Dnia Darczyńcy
-
14 listopada 2024 r. w Muzeum Niepodległości w Warszawie odbyła się debata historyczna pt. „O Wolną i Niepodległą!”, zorganizowana jako jedno z wydarzeń towarzyszących przygotowanej przez Archiwum IPN wystawie „Droga i dziedzictwo. Dzieje rodziny Moszoro / Camino y Legado. Historia de la Familia Moszoro”. Debata historyczna „O Wolną i Niepodległą!”
-
Delegacja IPN z wizytą w Watykanie
-
W dniach 16–19 września 2025 r. w siedzibie Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej odbyły się międzynarodowe warsztaty „Digitalizacja, cyfrowe przechowywanie i reagowanie w sytuacjach kryzysowych w odniesieniu do zagrożonych zbiorów archiwalnych” przygotowane dla przedstawicieli instytucji z Ukrainy przez: Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej (AIPN), International Council on Archives (ICA), International Alliance for the Protection of Heritage (ALIPH) oraz Państwową Służbę Archiwalną Ukrainy. Digitalizacja, cyfrowe przechowywanie i reagowanie w sytuacjach kryzysowych w odniesieniu do zagrożonych zbiorów archiwalnych
-
21 stycznia 2026 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie odbyła się rozmowa o przygotowanym przez Archiwum IPN dwutomowym albumie „Z »nieludzkiej ziemi« do krainy maharadżów. Polscy uchodźcy z ZSRS w Indiach 1942–1948”. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. Dyskusja o albumie „Z »nieludzkiej ziemi« do krainy maharadżów. Polscy uchodźcy z ZSRS w Indiach 1942–1948”
-
Spotkanie, zorganizowane przez Archiwum IPN w rocznicę wyzwolenia niemieckiego obozu koncentracyjnego w Auschwitz i w Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Holocaustu, wpisuje się w cykl wydarzeń towarzyszących wystawie Droga i dziedzictwo. Dzieje rodziny Moszoro / Camino y Legado. Historia de la Familia Moszoro. Dyskusja „Niemieckie fabryki śmierci. Rzecz o obozach koncentracyjnych” – 27 stycznia 2025
-
Instytut Pamięci Narodowej zaprasza na dyskusję pt. „Od Niezależnego Zrzeszenia Studentów do Ruchu »Wolność i Pokój«”. Spotkanie odbędzie się 2 kwietnia 2025 r. o godz. 17.00 w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie. Dyskusja „Od Niezależnego Zrzeszenia Studentów do Ruchu »Wolność i Pokój«”
-
Akcja o kryptonimie „Cokół” przeszła do historii jako jedno z najbardziej spektakularnych wystąpień antyrządowych zorganizowanych w trakcie stanu wojennego. O jej wyjątkowości świadczy również fakt, że przeprowadzili ją młodzi, kilkunastoletni w tym czasie, uczniowie warszawskich szkół średnich, należący do organizacji Konfederacja Młodzieży Polskiej „Piłsudczycy”. Elżbieta Strzeszewska: Akcja „Cokół”. Butelki z benzyną i Feliks Dzierżyński
-
4 listopada 1953 r. we wsi Chromakowo w pow. żuromińskim aresztowany został Stanisław Żurawski „Madej” – jeden z najdłużej walczących żołnierzy podziemia niepodległościowego na północnym Mazowszu. Elżbieta Strzeszewska: Stanisław Żurawski „Madej”. Stawiał zaciekły opór…
-
W Sali Konferencyjnej Ossolineum / Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu odbyło się wyjątkowe spotkanie poświęcone historii Solidarności Walczącej. Wydarzenie koncentrowało się wokół publikacji „Errata »Majora«. Wywiad rzeka z Dariuszem Olszewskim – oficerem kadrowym Solidarności Walczącej”, będącej zapisem wielogodzinnych rozmów odsłaniających kulisy działalności tej jednej z najbardziej radykalnych organizacji opozycyjnych w PRL. Errata „Majora”. Wywiad rzeka z Dariuszem Olszewskim – oficerem kadrowym Solidarności Walczącej - Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu, 14 stycznia 2026
-
Józefa Kantor, druhna „Ziuta”, urodziła się 5 marca 1896 roku w Tarnowie. Swoje życie poświęciła harcerstwu oraz pomocy innym. Ewa Wójcicka: Józefa Kantor (1896-1990)
-
19 listopada 2025 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie odbyła się dyskusja o przygotowywanej przez Archiwum IPN serii wydawniczej „Archiwum Polskich Losów”. Historie odnalezione w archiwum – wyjątkowi ludzie, niezwykłe losy – dyskusja o serii wydawniczej „Archiwum Polskich Losów”
-
18 listopada 2025 roku odbyła się konferencja prasowa, podczas której dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa IPN oraz prok. Andrzej Pozorski, dyrektor pionu śledczego IPN, poinformowali o wszczęciu śledztwa w sprawie nielegalnego przechowywania dokumentów Zwiadu WOP. Instytut Pamięci Narodowej odzyskał ukryte dokumenty Zwiadu Wojsk Ochrony Pogranicza
-
18 maja 1944 roku żołnierze 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Andersa toczyli jedną z najbardziej zaciętych bitew II Wojny Światowej. Po miesiącach bohaterskiej, niestrudzonej walki, zatknęli biało-czerwoną flagę na ruinach, niezwyciężonego dotąd klasztoru na Monte Cassino. Jolanta Drozdowska, Katarzyna Gawkowska, Justyna Staroń: Pamiątki spod Monte Cassino
-
Jeden z najwybitniejszych polskich pięściarzy – Jerzy Kulej. Imponował walecznością i niespożytą energią w ringu. Preferował ofensywny styl walki. Statystycy podają, że stoczył około 348 walk, przegrał 25, ale nigdy nie został znokautowany. Katarzyna Adamów: Człowiek, który nigdy nie upadł… na deski
-
Kartoteka sygnalityczna to żywe świadectwo losów ludzi skrzywdzonych przez komunistyczny reżim. W latach 1944-1956 władza komunistyczna za pomocą terroru brutalnie wprowadzała swoje rządy w Polsce. Społeczeństwo, które opierało się narzucanej ideologii, było bezwzględnie niszczone. Kinga Mierzejewska, Paweł Pietraszek: Bohaterowie traktowani jak przestępcy. Kartoteka sygnalityczna – świadectwo terroru komunistycznego
-
Swobodne podróżowanie jest dziś dla nas czymś zupełnie oczywistym. Kupujemy bilety do odległych zakątków świata bez wychodzenia z domu, pakujemy walizkę, wyciągamy z szuflady paszport i lecimy dokąd dusza zapragnie, a ograniczają nas jedynie finanse, fantazja i długość urlopu. Kiedyś nie było to ani tak proste, ani bezproblemowe… Kinga Mierzejewska, Paweł Pietraszek: Polski mam paszport na sercu. Akta paszportowe z okresu PRL
-
W nocy z 12 na 13 grudnia na mocy uchwały Rady Państwa wprowadzono w Polsce stan wojenny. Głównymi przyczynami tej decyzji były: napięta sytuacja w kraju, chęć stłumienia nasilających się niepokojów społecznych i rosnącej w silę opozycji demokratycznej. Kinga Mierzejewska, Paweł Pietraszek: Wprowadzenie stanu wojennego i akcja „Jodła”
-
27 października 2025 r. w Sali Odczytowej Narodowego Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski otworzył konferencję naukową „Walka na obrazy. Opozycyjne kontrnarracje fotograficzne w latach 1980–1989”. Konferencja naukowa „Walka na obrazy. Opozycyjne kontrnarracje fotograficzne w latach 1980–1989”
-
Wszystkim uczestnikom dziękujemy za udział w konkursie – Wasze zaangażowanie pokazuje, że historia jest ważna i może być prawdziwą pasją! Konkurs Archiwum IPN „Miejsca [w] naszej pamięci” rozstrzygnięty!
-
17 i 18 lutego 2025 r. przygotowaną przez Archiwum IPN i prezentowaną w Muzeum Niepodległości w Warszawie wystawę „Droga i dziedzictwo. Dzieje rodziny Moszoro” zwiedzili uczniowie drugiej klasy CX Liceum Ogólnokształcącego im. Roberta Schumana w Warszawie oraz uczniowie klasy ósmej Szkoły Podstawowej im. Stefanii Dziewulskiej w Ojrzanowie. Lekcje archiwalne towarzyszące wystawie „Droga i dziedzictwo. Dzieje rodziny Moszoro”
-
21 kwietnia 1936 r. m/s „Batory” wypłynął w swój pierwszy rejs. Jego trasa wiodła z Włoch do macierzystego portu w Gdyni. Nie był to jednak zwykły rejs. Armator wykorzystał tę okazję do zorganizowania ekskluzywnej wycieczki dla elit II RP. Pasażerowie wyruszyli zatem na wyprawę nazwaną „Szlakiem Południa”. Magdalena Dźwigał: „Szlakiem Południa”. Pierwszy rejs „Batorego”
-
W Supraślu, znanym z tras po Puszczy Knyszyńskiej i Muzeum Ikon, naprzeciwko szkoły, rośnie dąb poświęcony osobie związanej z historią miasteczka i regionu. Upamiętnia on postać Felicji Wolffówny. Spisane na niewielkiej tabliczce fakty z jej biografii wystarczyłyby na co najmniej trzy życiorysy! Magdalena Mołczanowska: Felicja „Ela” Wolff. Biografia na trzy życiorysy
-
11 czerwca 2025 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa „Archiwa i pamięć. Współczesne wykorzystanie zbiorów archiwalnych byłego komunistycznego aparatu represji”, zorganizowana przez Archiwum IPN w ramach przewodniczenia Instytutu Pamięci Narodowej Europejskiej Sieci Instytucji Archiwalnych Zajmujących się Aktami Tajnych Służb. Międzynarodowa konferencja naukowa: „Archiwa i pamięć. Współczesne wykorzystanie zbiorów archiwalnych byłego komunistycznego aparatu represji”
-
Archiwum IPN zaprasza nauczycieli i edukatorów na warsztaty archiwalne przygotowane w oparciu o materiały Alertu ZHP z 1965 r. Miejsca [w] naszej pamięci – warsztaty archiwalne dla nauczycieli
-
Kolejna odsłona projektu „Historia w artefaktach zapisana” jest już dostępna dla zwiedzających w Izbie Pamięci Strzelecka 8. Na najnowszej wystawie przygotowanej przez Archiwum IPN będzie można zobaczyć artefakty stanowiące dowody w śledztwie dotyczącym porwania i zamordowania Bohdana Piaseckiego. Podobnie jak w poprzednich edycjach uzupełnieniem wystawy będą lekcje prowadzone przez pracowników Archiwum IPN. Wystawę będzie można oglądać do 23 maja 2025 roku. Nowa edycja projektu Historia w artefaktach zapisana – Warszawa, Izba Pamięci Strzelecka 8
-
W związku z XI Zlotem Sokolstwa Polskiego w Brodnicy (19–22 czerwca 2025 r.) oraz prezentowanymi w Brodnicy wystawami związanymi z historią i działalnością ruchu Sokolego Archiwum IPN przygotowało nową mobilną grę miejską, łączącą w sobie edukację historyczną z rywalizacją w przestrzeni miejskiej. Nowa mobilna gra miejska Archiwum IPN „Silni ciałem, silni duchem”. Gra miejska. Brodnica 2025
-
16 grudnia 2025 roku w Łodzi odbyła się konferencja naukowa „Transformacja i archiwa. Od tajnych do jawnych akt komunistycznych służb bezpieczeństwa”. Dyskusję otworzył zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. Ogólnopolska konferencja naukowa „Transformacja i archiwa. Od tajnych do jawnych akt komunistycznych służb bezpieczeństwa”
-
Zygmunt Tucewicz urodził się 24 kwietnia 1904 roku w Żytomierzu. W trakcie kampanii wrześniowej w 1939 roku w stopniu rotmistrza służył w 9. Pułku Strzelców Konnych. Był dowódcą 2. szwadronu. Paweł Głuszek: Zygmunt Tucewicz. Żołnierz gen. Maczka
-
W Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Delegatura w Kielcach znajduje się skromny zbiór pamiątek dotyczących rodziny Szczygłowskich, z której ojciec, matka i córka aktywnie angażowali się w walkę o niepodległą Polskę. Paweł Żołądek: Rodzina Szczygłowskich w walce o niepodległą Polskę
-
15 października 2024 r., w ramach drugiej już edycji warsztatów dla nauczycieli pt. „Powstanie warszawskie w dokumentach z Archiwum IPN”, organizowanych wspólnie z Mazowieckim Samorządowym Centrum Doskonalenia Nauczycieli, odbyły się zajęcia poświęcone obrazowi powstania w fotografii. Powstanie warszawskie w dokumentach z Archiwum IPN – warsztaty dla nauczycieli
-
22 lipca 2025 r. w Lublinie odbyły się obchody 81. rocznicy likwidacji niemieckiego więzienia na Zamku w Lublinie. Prezentacja prac Marii Hiszpańskiej-Neumann podczas obchodów 81. rocznicy likwidacji niemieckiego więzienia na Zamku w Lublinie
-
W dniach 4–6 czerwca 2025 r. w Summersville (West Virginia) odbywa się konferencja „Emigracja niepodległościowa w USA w latach 80.”. Wydarzenie objęte zostało honorowym patronatem prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Karola Nawrockiego. Przedstawiciele IPN na konferencji „Emigracja niepodległościowa w USA w latach 80.”
-
Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie od lat współpracuje z rodziną Mierzwów nad zabezpieczeniem spuścizny po jednym z najwybitniejszych przedstawicieli ruchu ludowego w Polsce Stanisławie Mierzwie. Radosław Kurek: Materiały dotyczące Wincentego Witosa z archiwum Stanisława Mierzwy w krakowskim IPN
-
Dyskusja o wydanym w 2024 roku albumie „Warszawa nie umiera nigdy. Henryk Śmigacz – fotograf walczącej stolicy (1939, 1944)” odbyła się 23 stycznia 2025 r. w Przystanku Historia IPN w Łodzi, al. Marszałka Józefa Piłsudskiego 5. Rozmowa o książce „Warszawa nie umiera nigdy. Henryk Śmigacz – fotograf walczącej stolicy (1939, 1944)” – Łódź, 23 stycznia 2025
-
29 grudnia 1944 r. – w ramach akcji wyburzania Warszawy po upadku Powstania Warszawskiego – Niemcy wysadzili pałac Saski, pałac Brühla i pomnik księcia Józefa Poniatowskiego. Ryszard Sodel: Wysadzenie Pałacu Saskiego
-
1 października 2025 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie odbyła się sesja inaugurująca roczne spotkanie członków Europejskiej Sieci Instytucji Archiwalnych Zajmujących się Aktami Tajnych Służb. Spotkanie otworzył zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski. Spotkanie roczne Europejskiej Sieci Instytucji Archiwalnych Zajmujących się Aktami Tajnych Służb / The European Network of Official Authorities in Charge of the Secret-Police Files Annual Meeting
-
Transformacja i archiwa. Od tajnych do jawnych akt komunistycznych służb bezpieczeństwa
-
19 marca 2025 r. Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej gościło grupę ukraińskich dziennikarzy, których wizytę w Polsce koordynowało Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego. Podczas spotkania z przedstawicielami IPN goście zapoznali się z kluczowymi aspektami działalności Instytutu. Ukraińscy dziennikarze z wizytą w Instytucie Pamięci Narodowej
-
13 grudnia 2025 r. w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski wręczył byłym działaczom opozycji niepodległościowej z lat 1956–1989 Krzyże Wolności i Solidarności. Uroczystość wręczenia Krzyży Wolności i Solidarności – Warszawa, 13 grudnia 2025
-
W Przystanku Historia im. Kornela Morawieckiego we Wrocławiu odbyła się uroczystość wręczenia Krzyży Wolności i Solidarności działaczom opozycji wobec dyktatury komunistycznej z lat 1956–1989. Odznaczenia państwowe, nadane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, wręczył w imieniu głowy państwa zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Krzysztof Szwagrzyk. Uroczystość wręczenia Krzyży Wolności i Solidarności – Wrocław, 4 listopada 2025
-
W dniach 24–25 września 2024 r. w Warszawie odbyła się VIII Ogólnopolska Konferencja z cyklu „Educare necesse est…”. VIII Ogólnopolska Konferencja Archiwistów i Historyków „Educare necesse est… – Życie codzienne w dokumencie, historiografii i dydaktyce od średniowiecza do końca XX w.”, Warszawa, 24–25 września 2024
-
Zapraszamy nauczycieli i uczniów na warsztaty archiwalne towarzyszące przygotowanej przez Archiwum IPN wystawie „Droga i dziedzictwo. Dzieje rodziny Moszoro”. Warsztaty archiwalne towarzyszące wystawie „Droga i dziedzictwo. Dzieje rodziny Moszoro” w Muzeum Niepodległości w Warszawie – 13 stycznia, 18 lutego i 18 marca 2025
-
Po wydarzeniach marca 1968 r. funkcjonariusze SB śledzili Jana Krzysztofa Kelusa, którego określili na własne potrzeby pseudonimem „Mały”. Śledzący starali się m.in. ustalić, skąd Kelus odbiera ulotki i z kim się kontaktuje. Była to z licznych represji, jakie spotkały tego poetę i działacza społecznego za jego nieugiętą postawę wobec systemu komunistycznego. Witold Wasilewski: Jan Krzysztof Kelus. W opozycji do PRL
English version