English version
Losy żołnierzy Armii Andersa nie mają sobie równych. Przekraczali granice Związku Sowieckiego z nadzieją na powrót do domów. Rozsypani po „nieludzkiej ziemi” Polacy, stawili się na wezwanie, licząc na ocalenie. W wielu przypadkach okazało się, że oznacza to życie z dala od ukochanej ojczyzny, za którą przelewali krew.
Dzięki projektowi Archiwum Pełne Pamięci, na przestrzeni ostatnich lat, zasób IPN wzbogacił się o wiele, niezwykle cennych kolekcji, należących do uczestników bitwy o Monte Cassino. Wśród nich znalazły się darowizny przekazane przez panie Krystynę Krzeczkowską i Leokadię Skreczko.
Archiwum rodziny Krzeczkowskich
Dzięki ogromnej uprzejmości Pani Krystyny Krzeczkowskiej, pozyskaliśmy materiały dotyczące jej rodziców: kapitana 3. Dywizji Strzelców Pieszych Edwarda Krzeczkowskiego oraz sanitariuszki Janiny Krzeczkowskiej (Broszkiewicz).
Edward Krzeczkowski (ur. 1910 r. w Moskwie, zm. 1973 w Leicester) pochodził z rodziny kolejarzy, w 1924 r. powrócił z rodziną do Polski. Zamieszkali w Warszawie, a on rozpoczął naukę w szkole wojskowej, najpierw w Piotrkowie Trybunalskim, następnie w stolicy, i został zawodowym żołnierzem. Po klęsce w kampanii wrześniowej wywieziono go na Syberię. Pracował w sowchozie w miejscowości Rubcowsk (Kraj Ałtajski). Po amnestii trafił do Armii Andersa w stopniu kapitana w 3. Dywizji Strzelców Karpackich (należał do 7 papp, 2 papp, 3 papp), walczył pod Monte Cassino.
Janina z Broszkiewiczów (ur. 1922 w Bochni, zm. 2006 w Leicester) po wybuchu wojny w 1939 r. trafiła do Lwowa, pracowała tam jako sanitariuszka. Aresztowana 29 czerwca 1940 r., wywieziona na Syberię, następnie trafiła do Kazachstanu i do Teheranu – wszędzie pracowała jako sanitariuszka, wstąpiła w szeregi Pomocniczej Służby Kobiet. Po przybyciu do Włoch rozpoczęła pracę w Szpitalu Wojennym nr 7.
Państwo Krzeczkowscy poznali się najpewniej w Palestynie. Pobrali się 1 kwietnia 1944 r. i mieli dwójkę dzieci: córkę Krystynę Marię i syna Andrzeja Jerzego. Ich więź przezwyciężyła najtrudniejsze czasy, narodziła się i przetrwała na obczyźnie.
Wśród materiałów przekazanych do zasobu IPN znalazły się m.in.: Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino wraz z legitymacją oraz baretki polskich, brytyjskich i włoskich odznaczeń (m.in. Krzyża Walecznych) należące do kapitana Edwarda Krzeczkowskiego oraz Gwiazda za wojnę 1939–45 i Gwiazda Italii Janiny Krzeczkowskiej, która została odznaczona za swoją postawę i pracę. Na szczególną uwagę, wśród przekazanych pamiątek, zasługuje pamiętnik na korze brzozowej zawierający wpisy osób pracujących razem z Janiną na oddziale izolacyjnym w szpitalu w Asino.
Odnalezione korzenie
Napawa nas radością, gdy darczyńcy pukają do naszych drzwi z własnej woli. Cenimy te wyjątkowe momenty. Tak właśnie było we wrześniu 2022 roku, gdy Pani Leokadia Skreczko z Argentyny zawitała do Oddziałowego Archiwum w Białymstoku, z postanowieniem przekazania kopii pamiątek po swoim ojcu – Wincentym Skreczko, który służył w Armii Andersa i brał udział w walkach we Włoszech, również pod Monte Cassino.
Pani Leokadia to obywatelka Włoch, mieszkająca na stałe w Argentynie. Zdradziła, że zawsze chciała poznać polską rodzinę swego ojca, z pomocą przyszły media społecznościowe. Okazało się, że poszukiwania prowadzono także po drugiej stronie Oceanu Atlantyckiego. Mieszkająca i pracująca we Włoszech Polka, kuzynka Pani Leokadii, nawiązała z nią kontakt, a następnie obie panie spotkały się i to dzięki tej znajomości Pani Leokadia przybyła do Polski, by poznać swych krewnych. To oni zmotywowali ją do wizyty w Oddziale IPN w Białymstoku.