English versionStanisław Żurawski (ur. 1922 r.) w okresie okupacji niemieckiej był żołnierzem Armii Krajowej, zaś po wkroczeniu wojsk sowieckich walczył w strukturach ROAK. W 1947 r., po oficjalnym podporządkowaniu oddziału kierowanego przez por. Franciszka Majewskiego „Słonego” 11. Grupie Operacyjnej NSZ (NZW), „Madej” znalazł się w patrolu bojowym operującym w rejonie obejmującym powiat rypiński i zachodnią część powiatu mławskiego.
Partyzanckie drogi
Brał udział w wielu akcjach przeciwko funkcjonariuszom UB i komunistycznej agenturze, w akcjach ekspropriacyjnych oraz w atakach na posterunki MO. Uczestniczył m.in. w walce z funkcjonariuszami bezpieki pod Okalewem k. Rypina (12 lipca 1947 r.). Według akt resortu bezpieczeństwa:
„W m-cu lipcu 1947 r. jako członek bandy NZW Okręgu XXIII pod d-ctwem Majewskiego Franciszka ps. »Mściciel-Słony« chodził w patrolu NZW pod d-ctwem Kosobudzkiego Tadeusza ps. »Czarny«. […] brał czynny udział w szeregu napadach rabunkowo-terrorystycznych, między innymi w napadzie na 6-ściu funkcj. MO w Bieżuniu pow. Sierpc, którzy to zostali zamordowani przez bandę w m-cu grudniu 1947 r. W 1948 r. dokonywał szereg napadów rabunkowych z pododdziałem ps. „Czarny”. W tymże roku został przydzielony do patrolu Malinowskiego ps. „Stryjo”, gdzie nadal wykonywał rozkazy d-cy bandy […]”.
Po rozbiciu struktur 11. Grupy Operacyjnej NSZ (NZW) i likwidacji oddziału w lutym 1949 r. przez bezpiekę, „Madej” (razem z Kazimierzem Dyksińskim „Kruczek”) podporządkował się Stanisławowi Derkusowi „Śmiałemu”, a po jego aresztowaniu prawdopodobnie nawiązał kontakt z działającym w pow. ciechanowskim komendantem oddziału NZW sierż. Mieczysławem Dziemieszkiewiczem „Rój”.
Działalność „Madeja” i „Kruczka” nie pozostała niezauważona przez UB.
W oparciu o meldunki agentów 10 lutego 1950 r. Wydział III Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie wszczął sprawę agencyjnego rozpracowania krypt. „Łazęgi”, której celem było zlikwidowanie „Madeja” i „Kruczka”. Powołano w tym celu grupę operacyjną, w skład której weszli również funkcjonariusze PUBP z Mławy i Sierpca.
Zdradzony i schwytany
Do wpadki „Madeja” przyczynili się dwaj jego bliscy, wcześniej zaufani współpracownicy (meliniarze ze wsi Chromakowo), pozyskani do współpracy przez UB pod „Kwiatkowski” i „Kaszuba”. Wydarzenia, które rozegrały się 4 listopada 1953 r. na posesji „Kwiatkowskiego” znane są dziś z meldunku specjalnego kpt. Eugeniusza Głowackiego, naczelnika Wydziału III WUBP w Warszawie.