Instytut Pamięci Narodowej
-
Materiały IPN: 13 grudnia – rocznica wprowadzenia w Polsce stanu wojennego. 13 grudnia – Dzień Pamięci Ofiar Stanu Wojennego
-
W 43. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego zapraszamy do udziału w akcjach upamiętniających ofiary komunistycznych represji. 43. rocznica wprowadzenia stanu wojennego – działania IPN
-
W grudniu 1981 roku, po wprowadzeniu stanu wojennego, Polska Rzeczypospolita Ludowa oraz Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich zostały objęte sankcjami gospodarczymi przez Stany Zjednoczone i inne kraje Zachodu. Oprócz nacisku ekonomicznego władze amerykańskie postanowiły ogłosić 30 stycznia 1982 r. Dniem Solidarności z Polską (International Solidarity Day). 44. rocznica Dnia Solidarności z Polską
-
W rocznicę wprowadzenia stanu wojennego zapraszamy do udziału w wydarzeniach upamiętniających ofiary komunistycznych represji. 44. rocznica wprowadzenia stanu wojennego – działania IPN
-
Gdy kilka lat temu w więzieniu w Turawie opowiadała więźniarkom o Bogu, te nie wykazywały specjalnego zainteresowania. Ot, kolejna nawiedzona „misjonarka”. Spojrzały na tę drobną blondynkę inaczej dopiero wówczas, gdy powiedziała, że rozumie ich sytuację, bo sama spędziła w celi ponad pół roku. Siedziała za Solidarność, a czas ten był dla niej jak rekolekcje. Artur Kasprzykowski: Tereska z podbeskidzkiej konspiry. Teresa Szafrańska (1958–2021)
-
W nocy z 12 na 13 grudnia roku 1981 na rogatkach polskich miast stanęły czołgi, a na ulicach pojawiły się patrole złożone z funkcjonariuszy milicji i żołnierzy. Jeszcze przed północą rozpoczęły się aresztowania. Bogusław Tracz: Pod parasolem Kościoła
-
CALL FOR PAPERS: Konferencja naukowa „Instrumenty represji prawnych oraz propagandy stanu wojennego (1981–1983)” – Katowice, 8 grudnia 2026
-
Dekada Jaruzelskiego. Z historii politycznej PRL 1980–1989/90
-
W grudniu 1981 roku, po wprowadzeniu stanu wojennego, Polska Rzeczypospolita Ludowa oraz Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich zostały objęte sankcjami gospodarczymi przez Stany Zjednoczone i inne kraje Zachodu. Oprócz nacisku ekonomicznego władze amerykańskie postanowiły ogłosić 30 stycznia 1982 r. Dniem Solidarności z Polską (International Solidarity Day). Dzień Solidarności z Polską
-
Zapraszamy do obejrzenia krótkiego filmu o okolicznościach śmierci Emila Barchańskiego w czerwcu 1982 r., w okresie stanu wojennego. Emil Barchański – najmłodsza ofiara stanu wojennego
-
Errata „Majora”. Wywiad rzeka z Dariuszem Olszewskim – oficerem kadrowym Solidarności Walczącej
-
Od momentu powstania NSZZ „Solidarność” w Kaliszu o. Dzierżek ściśle współpracował z jego działaczami. Po pacyfikacji kopalni „Wujek”, zlecił kaliskiemu rzeźbiarzowi Wiesławowi Andrzejowi Oźminie wykonanie w kościele przy Kolegium Księży Jezuitów bożonarodzeniowego żłóbka, którego symbolika i treść wyrażałyby zdecydowany sprzeciw wobec działań władz. Ewelina Ślązak: Proces o żłóbek o. Stefana Dzierżka w czasie stanu wojennego
-
W roku 1981 komuniści wprowadzili stan wojenny, by złamać kręgosłup „Solidarności”, by stłumić polskie dążenie do wolności. Powrócili w ten sposób do represji masowych, charakterystycznych dla lat tzw. stalinizmu. Mimo tych oczywistych, zdawałoby się, intencji i represyjnych działań Polacy wciąż są podzieleni w ocenie stanu wojennego czy raczej decyzji o jego wprowadzeniu. Filip Musiał: Stan wojenny w naszej pamięci
-
Film „Nić nadziei”, wyprodukowany przez Biuro Edukacji Narodowej IPN, w reżyserii Macieja Fijałkowskiego, to oparta na faktach opowieść z czasów stanu wojennego, kiedy zainspirowana wsparciem ówczesnego prezydenta USA Ronalda Reagana dla Polaków Kazimiera Kwiek stworzyła gobelin, który stał się jej osobistym gestem solidarności. Premiera na kanale IPNtv 12 grudnia o godz. 18.00. Film IPN „Nić nadziei”
-
Internowanie oznaczało przymusowe osadzenie w ośrodkach odosobnienia (popularnie nazywanych internatami) osób uznanych za niebezpieczne (głównie z powodów politycznych) dla państwa. Grzegorz Majchrzak: Kryptonim „Jodła”, czyli internowania
-
„Bolek i Lolek” to tytuł jednej z najpopularniejszych bajek dla dzieci w okresie PRL. Taką samą nazwę otrzymał jeden z nadajników wykorzystywanych od 1984 r. przez warszawskie Radio „Solidarność”. Był to nadajnik specyficzny: umożliwiał podziemnym radiowcom wejście z napisami na wizję TVP. Grzegorz Majchrzak: „Bolek i Lolek” przeciwko komunie
-
13 grudnia 1985 r. rozbawiony tłum warszawiaków obserwować mógł grupę bezradnie tłukących w metalową konstrukcję milicjantów. Wewnątrz przygotowanego przez opozycjonistów metalowego wózka znajdował się magnetofon, nadający głośno antykomunistyczną audycję. Grzegorz Majchrzak: „Gadała” pod Uniwersamem
-
W latach 1980-1981 działacze „Solidarności” w kilku regionach przygotowali wewnętrzne wytyczne na wypadek strajku generalnego, wprowadzenia stanu wojennego, a także sowieckiej interwencji. Prezydium MKZ w Gdańsku, prócz wspomnianych wytycznych, przygotowało również niespodziewany załącznik na wypadek tej ostatniej – odezwę do żołnierzy sowieckich. Grzegorz Majchrzak: „Nie bądźcie narzędziem ucisku i śmierci, do uczynienia z polskiej ziemi cmentarza, w którym i Wy zostaniecie pogrzebani”. Solidarnościowy apel na wypadek sowieckiej interwencji z 1981 r.
-
Podpisanie przez władze porozumień sierpniowych w 1980 r., a następnie powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” w całym kraju wyzwoliło wielkie nadzieje i energię społeczną. Grzegorz Waligóra: Grudniowy strajk 1981 r. we wrocławskim Mostostalu
-
W wigilię 1981 r. ksiądz Jerzy Popiełuszko wyszedł na ulice Warszawy. Chciał złożyć życzenia i podzielić się opłatkiem z żołnierzami, którzy pilnowali zarządzeń stanu wojennego. Jak mówił, to byli zwykli młodzi chłopcy; początkowo przestraszeni, zdejmowali karabiny, aby go odpędzić, żeby się nie zbliżał. Ale gdy zobaczyli go w sutannie, trzymającego opłatek i obrazki, agresja odpłynęła. Jakub Gołębiewski: Był z prześladowanymi. Ksiądz Jerzy Popiełuszko wobec stanu wojennego
-
W grudniu 1981 r. kilka z ponad dwudziestu strajków górniczych, które wybuchły na Górnym Śląsku przeciwko wprowadzeniu przez komunistów stanu wojennego, odbywało się pod ziemią. Jarosław Neja: Jak wyglądał podziemny strajk?
-
Jeden z jedenastu. Wspomnienia z internowania i uwięzienia 1982–1984
-
Dla ludzi, którzy chcieli wolności, komunistyczna władza miała pałki, gaz łzawiący i ośrodki internowania. Wolnościowego ducha Polaków nie zdołała jednak złamać – pisze dr Karol Nawrocki, prezes Instytutu Pamięci Narodowej dla portalu wszystkoconajwazniesze.pl. Karol Nawrocki: Zamach na „Solidarność”
-
W nocy z 12 na 13 grudnia na mocy uchwały Rady Państwa wprowadzono w Polsce stan wojenny. Głównymi przyczynami tej decyzji były: napięta sytuacja w kraju, chęć stłumienia nasilających się niepokojów społecznych i rosnącej w silę opozycji demokratycznej. Kinga Mierzejewska, Paweł Pietraszek: Wprowadzenie stanu wojennego i akcja „Jodła”
-
13 grudnia 2024 r. w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL odbył się koncert „Egzamin dojrzałości”, poświęcony historii Emila Barchańskiego – najmłodszej ofiary stanu wojennego w Polsce. Koncert „Egzamin dojrzałości” w 43. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego
-
Biuro Wydarzeń Kulturalnych Instytutu Pamięci Narodowej zaprasza na dwa koncerty „Piosenki internowanych w nowym brzmieniu”, które odbędą się w Polkowicach (12 grudnia 2025 r.) i Gorzowie Wielkopolskim (13 grudnia 2025 r.). Wstęp wolny! Koncert „Piosenki internowanych w nowym brzmieniu”
-
Koprodukcja Instytutu Pamięci Narodowej „Rok z życia kraju” – w kinach!
-
Stan wojenny wprowadzony 13 grudnia 1981 r. przez ekipę gen. Wojciecha Jaruzelskiego stanowił dla społeczeństwa ogromne zaskoczenie. W obliczu napiętej sytuacji politycznej spodziewano się wprawdzie nadzwyczajnych rozwiązań, jednak skala i skuteczność działań władz musiały szokować. Leszek Próchniak: Młodzież kontra ZOMO. Strajk studencki w Łodzi 14–15 grudnia 1981 r.
-
Dnia 13 lutego 1982 r. komendant Ośrodka Odosobnienia dla Internowanych w Wierzchowie Pomorskim, p.o. Naczelnika Zakładu Karnego mjr Marek Gadomski po konsultacji z KWMO w Koszalinie i w porozumieniu z miejscową SB ogłosił alarm dla Wierzchowa. Maciej Frydrychowicz: Pobicie internowanych w Wierzchowie Pomorskim
-
„W dalszym ciągu inwigilować dr Tarnowską i jej kontakty, rozpoznawać ewentualny charakter tych kontaktów” – nakazywał swojemu tajnemu współpracownikowi jesienią 1981 r. jeden z oficerów operacyjnych Wojsk Ochrony Pogranicza. W taki sposób komunistyczni oficerowie poszukiwali danych na temat aktywności filigranowej lekarki z zakopiańskiego szpitala. W tym wypadku wiedzieli, co robią. Maciej Korkuć: Barbara Tarnowska. Kobieta w „Solidarności” służby zdrowia
-
Stan wojenny to dramatyczny okres w najnowszej historii Polski. Jest kojarzony nie tylko z licznymi ograniczeniami wolności i praw obywatelskich, ale i z ofiarami śmiertelnymi. Jedną z nich był 47-letni mieszkaniec Przemyśla – Mieczysław Rokitowski. Marcin Bukała: Mieczysław Rokitowski – ofiara stanu wojennego z Przemyśla
-
Jedno ze spotkań, kluczowych dla rozwoju wypadków w 1981 r., odbyło się tuż za granicą PRL. 3 kwietnia w Brześciu nad Bugiem Stanisław Kania i Wojciech Jaruzelski spotkali się z sowieckimi przywódcami, żeby omówić sytuację. Marcin Krzek-Lubowiecki: Stan wojenny na polecenie Kremla
-
Wśród kapłanów, którzy zapisali się złotymi zgłoskami w powojennych dziejach Kościoła katolickiego w Polsce, szczególne miejsce zajmuje ordynariusz przemyski abp Ignacy Tokarczuk (1918–2012) – biskup niezłomny. Mariusz Krzysztofiński: Biskup Ignacy Tokarczuk. Kazanie na Jasnej Górze 5 września 1982 roku
-
Internowanie miało na celu odizolowanie działaczy związkowych i opozycyjnych od reszty społeczeństwa. Szybko jednak okazało się, że umieszczenie „spiskowców” w takich zbiorowiskach niekoniecznie przyniesie dobry skutek. Marta Marcinkiewicz: Emigracja lat osiemdziesiątych XX w. jako jedno z następstw internowania
-
Internując 1008 kobiet Czesław Kiszczak i Wojciech Jaruzelski stosowali nie tylko zasady swoiście pojmowanego „humanitaryzmu”, o którym zachodnim korespondentom chętnie opowiadał rzecznik rządu Jerzy Urban, ale również zasady równouprawnienia. Marta Marcinkiewicz: Internowanie kobiet w stanie wojennym
-
„Ksiądz nie mógł nas spowiadać, bo miał tylko godzinę czasu. Olek Kania, który stanął obok mnie, powiedział: Absolucja ogólna proszę księdza. Ksiądz nam jej udzielił – jak żołnierzom na wojnie. Ta Msza miała niezwykłą temperaturę. Ludzie nie widzieli się od 13 grudnia, na znak pokoju wszyscy się ściskali” – wspominał jeden z internowanych na kieleckich Piaskach. Marzena Grosicka: Boże Narodzenie w ośrodku odosobnienia Kielce-Piaski
-
Wraz z ogłoszeniem 13 grudnia 1981 r. dekretu o stanie wojennym na terenie całej PRL wprowadzone zostało niezwykle restrykcyjne prawo. Dawało ono komunistycznym władzom możliwość represjonowania „niepokornych” obywateli. Marzena Grosicka: Jaruzelski kłamie!
-
Wprowadzony 13 grudnia 1981 r. stan wojenny zmienił życie Polaków. Przywódcy NSZZ „Solidarność” i innych organizacji opozycyjnych zostali internowani. Marzena Grosicka: Świąteczne życzenia od kieleckiego podziemia!
-
W Wigilię 1981 r. w godzinach porannych na stacji kolejowej w Sędziszowie (woj. kieleckie) zatrzymany został pracownik Kopalni Węgla Kamiennego „Wujek” w Katowicach. Podróżował pociągiem, aby święta spędzić w rodzinnych stronach. Marzena Grosicka: „Zamordowano mu kolegów na terenie kopalni”
-
4 grudnia 1956 r. Rada Ministrów podjęła decyzję o powołaniu formacji, której zadaniem miało być „przeciwdziałanie i likwidowanie zagrożeń bezpieczeństwa państwa oraz zbiorowych naruszeń porządku publicznego”. Tak swoją historię rozpoczęły Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej. Michał Szukała: ZOMO – „górników, hutników łomoce i pędzi”
-
Przeprowadzone przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku śledztwo o sygnaturze S85.2008.Zk obaliło domniemanie legalności działań wobec osób umieszczonych w Wojskowych Obozach Internowania dalej zwanych WOI. Mieczysław Góra: Wojskowe Obozy Internowania 1982–1984 r.
-
Rozmowa z Janem Peszkiem, odtwórcą roli Tytusa Ceglarskiego w filmie „Hiszpanka". Można zejść z piedestału
-
„Historia toczy się dziś” – 12 grudnia 2025 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. Najmłodszy internowany w stanie wojennym. Dr Andrzej Sznajder dla „Historia toczy się dziś”
-
W 44. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego przy Krzyżu Papieskim na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki i zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski zapalili Światło Wolności. Ofiarom stanu wojennego. Zapal Światło Wolności
-
W 40. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego w Polsce do mediów w ponad 60 krajach trafią wkrótce teksty o Polsce, w tym artykuł prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. Karola Nawrockiego „Czołgi przeciwko »Solidarności«”. Będzie to kolejna odsłona projektu „Opowiadamy Polskę światu”. Opowiadamy Polskę światu: Czołgi przeciwko „Solidarności”
-
12 marca 1963 r. w Poznaniu urodził się Piotr Majchrzak, późniejszy uczeń Technikum Ogrodniczego w Rokietnicy. Zmarł tragicznie, w wieku 19 lat, w mrocznych czasach stanu wojennego. Paweł Zielony: Piotr Majchrzak
-
Światło zapalone przez Jana Pawła II w papieskich apartamentach, będące odpowiedzią na wprowadzenie stanu wojennego, miało wielką moc. Podobnie uczynił prezydent Stanów Zjednoczonych Ronald Reagan, zapalając świecę w swoim oknie w Białym Domu w wigilijny wieczór, a dzień wcześniej w przemówieniu telewizyjnym zachęcił do tego gestu swoich rodaków. Piotr Abryszeński: „Let Poland Be Poland”. Program, który obejrzały miliony ludzi
-
Prokurator Andrzej Pozorski, dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, poinformował o podjęciu na nowo śledztwa w sprawie śmiertelnego postrzelenia Antoniego Browarczyka przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej. Jest to kolejne śledztwo prowadzone w ramach projektu „Archiwum Zbrodni”. Podjęcie na nowo śledztwa w sprawie śmiertelnego postrzelenia Antoniego Browarczyka przez funkcjonariuszy MO
-
Polskie Radio i Telewizja Polska w okresie legalnej działalności NSZZ „Solidarność” 1980-1981. Dokumenty
-
28 marca 2025 roku, w warszawskim kinie „Atlantic”, odbyła się premiera wyprodukowanego przez Biuro Edukacji Narodowej IPN filmu „Nić nadziei” w reżyserii Macieja Fijałkowskiego. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu dr Mateusz Szpytma. Premiera nowego filmu IPN „Nić nadziei” – Warszawa, 28 marca 2025
English version