Instytut Pamięci Narodowej
-
Oficer Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na początku lat 70. nawiązał współpracę z amerykańskim wywiadem. Jako Jack Strong przekazał m.in. strategiczne plany Układu Warszawskiego. Ryszard Kukliński urodził się 13 czerwca 1930 r. w Warszawie. Płk Ryszard Kukliński – szpieg CIA
-
Wśród materiałów zgromadzonych w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci znajdują się m.in. pamiątki z okresu stanu wojennego. Jedne z najciekawszych przekazał Archiwum IPN w Krakowie w 2019 r. Franciszek Raese, działacz śląsko-dąbrowskiej „Solidarności”, który w 1982 r. został internowany w Zabrzu-Zaborzu. Radosław Kurek: Pamiątki Franciszka Raese z internowania w czasie stanu wojennego
-
Wywrócony żłóbek, obok w zwojach drutu kolczastego figurka Dzieciątka Jezus przepasana czarnym kirem. Z lewej strony przewróconego żłóbka – biała płyta ze śladami gąsienic transportera. Tak w 1981 roku wyglądała szopka bożonarodzeniowa w kościele Jezuitów w Kaliszu. Radosław Morawski: Rok więzienia za żłóbek. Historia niezwykłej szopki bożonarodzeniowej w kościele Jezuitów w Kaliszu
-
W pierwszych dniach stanu wojennego w kilku miejscach Polski doszło do tragicznych w skutkach wypadków pojazdów wojskowych. Przyniosły one ofiary śmiertelne wśród niedoświadczonych, a także siłą wcielonych do armii żołnierzy. Radosław Szewczyk: Grudzień ʼ81 – śmierć w czołgu
-
O czym rozmawiali milicjanci i żołnierze biorący udział w pacyfikacji Gdańska 16 grudnia 1981 r.? IPN Gdańsk publikuje nagrania zarejestrowane z nasłuchu działaczy „Solidarności”. Słychać na nich m.in. salwy czołgów wyprowadzonych na ulice miasta. Robert Chrzanowski: Czołgi na ulicach Gdańska
-
Po wprowadzeniu 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego i 16 grudnia nad ranem pacyfikacji Stoczni Gdańskiej im. Lenina przez Gdańsk przetoczyły się gwałtowne demonstracje. Od około 8.30 niedaleko stoczni zaczęły gromadzić się grupki ludzi. Dwie godziny później przełamały one słaby kordon ZOMO i zebrały się pod bramą nr 2, gdzie doszło do manifestacji. Demonstranci domagali się przede wszystkim uwolnienia przetrzymywanych w stoczni działaczy NSZZ „Solidarność”. Około południa na manifestujących ruszyły jednostki ZOMO, które wyparły ich w rejon Dworca Głównego. Walki trwały do późnego wieczora. Według oficjalnych danych ranne zostały 324 osoby, z czego w szpitalu pozostały 34. Robert Chrzanowski: Sprawa Antoniego Browarczyka
-
Te strzały usłyszała cała Polska. Chociaż władze uczyniły wszystko, by zablokować informacje, od 16 grudnia 1981 r. przekazywano sobie wieści o bohaterskiej obronie strajkującej kopalni „Wujek”. Robert Ciupa: „Używają ostrej amunicji…”. Pacyfikacja kopalni „Wujek” oczami świadków
-
Proces dziewiątki oskarżonych z „Wujka” rozpoczął się 3 lutego i zakończył wyrokiem ogłoszonym 9 lutego 1982 r. Prokuratura wojskowa żądała kar od 7 do 15 lat więzienia, odebrania praw publicznych na okres od 4 do 10 lat i grzywien od 10 do 40 tys. zł. Ostatecznie czterech uczestników strajku otrzymało wyroki kilku lat więzienia. Sebastian Reńca: Za strajk do więzienia
-
Prezydent USA Ronald Reagan ogłosił 30 stycznia 1982 r. Dniem Solidarności z Narodem Polskim. Była to reakcja na wprowadzenie przez gen. Wojciecha Jaruzelskiego stanu wojennego i rozpoczęcie represji skierowanych przeciwko działaczom opozycji demokratycznej w PRL. Solidarni w trudnych chwilach
-
Stan wojenny. Historia znana, mniej znana i nieznana
-
Strajki grudniowe 1981 roku w województwie katowickim. Studia i materiały
-
W związku z 40 rocznicą wprowadzenia stanu wojennego Biuro Edukacji Narodowej IPN przygotowało cykl 10 filmowych odcinków, w których Świadkowie Historii opowiadają o swoich dramatycznych przeżyciach z tamtego mrocznego okresu. Poszczególne, kilkuminutowe odcinki serii będą publikowane codziennie, od 3 do 12 grudnia 2021 r. Świadkowie Historii o stanie wojennym – cykl 10 fragmentów notacji IPN
-
Na mapie strajkowych wystąpień w grudniu 1981 r., nie tylko na terenie ówczesnego województwa katowickiego, szczególne miejsce zajmuje protest załogi Kombinatu Metalurgicznego Huty „Katowice”, która w dniach 13–23 grudnia protestowała przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego. Tomasz Gonet: Grudniowy protest hutniczego olbrzyma
-
13 grudnia 2025 roku w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL na Rakowieckiej odbyły się uroczystości upamiętniające ofiary stanu wojennego. Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali zastępcy prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk. Upamiętniliśmy ofiary stanu wojennego
-
13 grudnia 2025 r. w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski wręczył byłym działaczom opozycji niepodległościowej z lat 1956–1989 Krzyże Wolności i Solidarności. Uroczystość wręczenia Krzyży Wolności i Solidarności – Warszawa, 13 grudnia 2025
-
28 maja 1983 r. Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego skazał Zdzisława Najdera na karę śmierci z równoczesnym orzeczeniem pozbawienia praw publicznych i konfiskaty mienia. Wyrok zapadł zaocznie, ale był drakoński nawet jak na warunki trwającego w PRL – choć ówcześnie już zwieszonego – stanu wojennego. Witold Wasilewski: Kara śmierci dla dyrektora Radia Wolna Europa
-
14 sierpnia, służba więzienna odmówiła wpuszczenia na teren ośrodka rodzin przybyłych na widzenie. Wybuchł bunt. Osadzeni wyszli na plac i domagali się zgody na spotkanie z najbliższymi. W odpowiedzi władza przystąpiła do brutalnej pacyfikacji ośrodka. Wojciech Kujawa: „Byłem świadkiem bestialstwa”. Stłumiony protest w Ośrodku Odosobnienia w Kwidzynie w 1982 r.
-
Wystawa „Ofiary stanu wojennego” – Warszawa, 12 grudnia 2006 r.
-
10 grudnia 2025 r. w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie została zaprezentowana wystawa prac młodych twórców. Ich dzieła to efekt projektu artystycznego inspirowanego historią. W wernisażu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski i dyrektor Muzeum Adrianna Garnik. Wystawa „Ślady, których miało nie być”
-
13 września 2024 r. pod pomnikiem Poległych Górników KWK „Wujek” w Katowicach rozpocznie się XIX Bieg pamięci ku czci męczenników stanu wojennego. Uczestnicy sztafety pobiegną w dniach 13–14 września 2024 r. do grobu bł. ks. Jerzego Popiełuszki na warszawskim Żoliborzu. Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach jest współorganizatorem wydarzenia. XIX Bieg pamięci ku czci męczenników stanu wojennego
-
Całą serię znajdziesz na Spotify. Wszystkie odcinki dostępne są bezpłatnie. Zapraszamy do posłuchania czterdziestego dziewiątego odcinka podcastu z serii „Ekspres czytelniczy IPN” – 15 grudnia 2025
-
Czy protesty z pierwszych dni stanu wojennego oraz prężna działalność struktur podziemnej Solidarności wpłynęły na decyzje władz wojewódzkich, aby w drugą rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych użyć siły i broni palnej przeciwko pokojowej manifestacji? Łukasz Sołtysik: Polowanie na ludzi. Zbrodnia lubińska 31 sierpnia 1982 roku
-
13 grudnia 2025 r. w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie odbył się koncert zorganizowany przez Instytut Pamięci Narodowej i muzeum. W wydarzeniu wzięli udział zastępcy prezesa IPN: dr hab. Karol Polejowski i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk. „Azalia” – koncert upamiętniający ofiary systemu komunistycznego w 44. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego
-
„Byłem nielegalnie zatrzymany. Byliśmy przewiezieni na komisariat na ulicę Malczewskiego, gdzie Mariusz [brat] był wstępnie bity, jego żona była duszona, w sposób oczywiście umiejętny” – opowiadał nam Mieszko Zieliński, działacz opozycji antykomunistycznej w latach osiemdziesiątych, członek Grup Oporu Solidarni. Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. „Inny poziom adrenaliny” – o stanie wojennym na portalu Opowiedziane
-
Bogdan Włosik to niewinna ofiara stanu wojennego, zginął podczas demonstracji 13 października 1982 r. w Nowej Hucie. Jego śmierć wywołała kilkudniowe demonstracje, brutalnie tłumione przez komunistyczne władze, z kulminacyjnym marszem żałobnym w dniu jego pogrzebu. Zabójca, funkcjonariusz Służby Bezpieczeństwa, został ukarany dopiero w 1991 r. „Komuniści mnie zabili...” – miał 20 lat, zginął od strzału oficera SB
-
Instytut Pamięci Narodowej zaprasza na audycję „Kościół wobec stanu wojennego” z cyklu „Kulisy historii”. „Kulisy historii” odc. 199 „Kościół wobec stanu wojennego” – 18 stycznia 2025
-
Centralny Przystanek Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego zaprasza na odcinek „Orła WRON-a nie pokona” w ramach cyklu „Kulisy historii”. „Kulisy historii” odc. 246 „Orła WRON-a nie pokona” – 13 grudnia 2025
-
Zapraszamy do obejrzenia wykładu dr. hab. Patryka Pleskota na kanale IPNtv pt. „Zachód wobec stanu wojennego. Reakcje polityczne i społeczne”. „Zachód wobec stanu wojennego. Reakcje polityczne i społeczne” – wykład online w ramach cyklu „Warszawskie wędrówki z historią”
English version