Instytut Pamięci Narodowej

Dzień później, 31 stycznia 1982 r., w amerykańskiej telewizji wyemitowano program pt. „Let Poland Be Poland”, w reż. Marty'ego Pasetty'ego, zrealizowany na zlecenie amerykańskiej agencji rządowej ICA (International Communications Agency) we współpracy z Departamentem Obrony USA. Inicjatorem tego przedsięwzięcia był Prezydent USA Ronald Reagan.

Na scenie pojawiło się szereg najważniejszych polityków Zachodu, w tym m.in. prezydent USA Ronald Reagan, prezydent Francji François Mitterrand, kanclerz Republiki Federalnej Niemiec Helmut Schmidt, premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher czy premier Japonii Zenkō Suzuki oraz wielu znanych artystów, jak Kirk Douglas, Henry Fonda, Paul McCartney, Frank Sinatra, Max von Sydow czy Orson Welles.

Wystąpili w nim także polscy emigranci – Czesław Miłosz i Adam Makowicz oraz byli ambasadorowie Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w USA (Romuald Spasowski) i w Japonii (Zdzisław Rurarz), którzy postanowili porzucić swoje stanowiska po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego.

Program „Let Poland be Poland” miał być wsparciem dla polskiego społeczeństwa, którego marzenia o wolności i demokracji zostały brutalnie spacyfikowane wprowadzeniem w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego. Jak stwierdzał Ronald Reagan:

„W fabrykach, na farmach, w szkołach, w miastach i miasteczkach całego globu my, ludzie Wolnego Świata, stoimy murem za naszymi polskimi braćmi i siostrami. Ich sprawa jest naszą sprawą”.

Program „Let Poland be Poland” przygotowano w niemal 40 wersjach językowych. Obejrzało go ponad 185 milionów widzów w 50 krajach świata. Nie było wśród nich państw tzw. demokracji ludowej (w tym PRL) – w Polsce po raz pierwszy został wyemitowany przez TVP Historia 13 grudnia 2011 r. Powstała również jego wersja audio, emitowana m.in. przez Radio Wolna Europa, Radio Głos Ameryki, Radio Liberty czy Radio France Internationale.

Polecamy:

• „Let Poland Be Poland”. Program, który obejrzały miliony ludzi
• Let Poland be Poland. Nigdy Polska nie była tak popularna
• Stan wojenny – materiały w portalu Przystanek Historia
• 13 grudnia – Dzień Pamięci Ofiar Stanu Wojennego. Materiały IPN 
• Film dokumentalny IPN „Nić nadziei”: Film IPN z nagrodą główną na Festiwalu NNW Dokument w reżyserii Macieja Fijałkowskiego to oparta na faktach opowieść z czasów stanu wojennego, kiedy zainspirowana wsparciem ówczesnego prezydenta USA Ronalda Reagana dla Polaków Kazimiera Kwiek stworzyła gobelin, który stał się jej osobistym gestem solidarności. 

• Światełko wolności 
• The Light of Freedom – animated short film

• Patryk Pleskot, Rurarz, Spasowski – żywoty równoległe. Wokół ucieczek ambasadorów PRL w grudniu 1981 r.  t. 1: 1920–1981, Warszawa 2023
• Patryk Pleskot, Rurarz, Spasowski – żywoty równoległe. Wokół ucieczek ambasadorów PRL w grudniu 1981 r. t. 2: 1981–2007, Warszawa 2023
• Post po „karnawale”. Amerykańskie placówki dyplomatyczne w PRL wobec pierwszych tygodni stanu wojennego, wprowadzenie, wybór i opracowanie Patryk Pleskot, Warszawa 2021

Kontakt dla mediów:

dr Rafał Kościański
rzecznik prasowy IPN
tel. 735 205 793
rzecznik@ipn.gov.pl

AUDIO:

• Dzień Solidarności z Polską - dr Sebastian Pilarski, dyrektor Biura Badań Historycznych IPN