Instytut Pamięci Narodowej
-
W sobotę, 7 października 1944 r., w pogodny jesienny dzień, w obozie koncentracyjnym Auschwitz II-Birkenau, wybuchł bunt więźniów Sonderkommando. Był to akt wyjątkowej odwagi, hartu ducha i heroizmu więźniów, Żydów, którzy pracowali przy obsłudze komór gazowych w obozie koncentracyjnym. Ryszard Sodel: Bunt więźniów Sonderkommando w Auschwitz II-Birkenau
-
W niedzielę 8 października 1944 r. z obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau uciekł więzień ksiądz Augustyn Mańkowski, noszący nr 442 (jak sam zeznał). Dokonał tego wykorzystując podrobioną przepustkę, wydawaną pracownikom cywilnym pracującym na terenie obozu. Jego ucieczka nastąpiła dzień po buncie więźniów Sonderkommando, który został krwawo stłumiony przez oddziały SS. Ryszard Sodel: Ucieczka ks. Augustyna Mańkowskiego
-
19 lutego 2016 roku w Tel Avivie zmarł Samuel Willenberg. Żołnierz Wojska Polskiego i Armii Krajowej, więzień niemieckiego obozu zagłady Treblinka II oraz uczestnik buntu w obozie w 1943 roku. Uczestnik Powstania Warszawskiego, rzeźbiarz i malarz. Mimo traumatycznych przeżyć wojennych w okupowanej przez Niemcy Polsce, do końca życia miał odwagę wracać do ojczystego kraju. Samuel Willenberg
-
Sondergericht Kattowitz – Sąd Specjalny w Katowicach 1939–1945
-
Spotkanie otwarte w ramach cyklu „Historia zapisana w fotografii” – „Warszawa z wysoka” – Warszawa, 13 lutego 2025
-
Zapraszamy do obejrzenia spotkania „Grzegorz Rossoliński-Liebe i nowa historia II wojny światowej?”, które odbyło się 10 marca 2026 r., w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie. Spotkanie otwarte „Grzegorz Rossoliński-Liebe i nowa historia II wojny światowej?” z cyklu „Oblicza historii”
-
15 września 2025 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lech Kaczyńskiego odbyło się spotkanie z cyklu „Oblicza historii”, poświęcone sytuacji Polaków na ziemiach wcielonych do III Rzeszy po 1939 r. Spotkanie otwarte „Polacy na ziemiach okupowanych przez III Rzeszę” z cyklu „Oblicza historii” – Warszawa, 15 września 2025
-
Jako Instytut Pamięci Narodowej wyrażamy stanowczy sprzeciw wobec wystawiania na aukcjach dokumentów i przedmiotów związanych z ofiarami zbrodniarzy niemieckich III Rzeszy. Tego rodzaju praktyki budzą powszechne oburzenie i stanowią moralnie naganne komercjalizowanie tragedii Holokaustu. Sprzeciw wobec handlu świadectwami zbrodni niemieckich z czasów II wojny światowej
-
Świadectwa zniewolenia. Źródła archiwalne do dziejów Mazowsza Północnego w latach 1939–1945
-
10 lutego 1940 r. władze sowieckie rozpoczęły masową deportację obywateli polskich do północnych obwodów Rosji i na zachodnią Syberię. W czasie transportu umierali z zimna, głodu i wyczerpania… Prezentujemy trzy wyjątkowe fragmenty historii z nieludzkiej ziemi. Po więcej wejdź na portal Archiwum Historii Mówionej IPN – Opowiedziane – zobacz relacje naocznych świadków tych dramatycznych wydarzeń. Sybiracy 1940. Świadectwa Niezwyciężonych na portalu IPN opowiedziane.ipn.gov.pl
-
Powstanie Warszawskie do dziś budzi wiele emocji. Jedni twierdzą, że Insurekcja Sierpniowa nie miała sensu, była narodową katastrofą, błędem (a nawet obłędem), że wywołali ją nieodpowiedzialni i samozwańczy oficerowie Armii Krajowej, a walka była z góry skazana na porażkę. Szymon Nowak: Najpiękniejsza polska bitwa
-
27 sierpnia 2025 r. w Przystanku Historia IPN w Warszawie zorganizowaliśmy wyjątkowe zajęcia edukacyjne dla słuchaczy Instytutu Trzeciego Wieku, poświęcone postaci Samuela Willenberga – żołnierza Wojska Polskiego, rzeźbiarza, pisarza, a także jednego z nielicznych ocalałych z niemieckiego obozu zagłady w Treblince oraz uczestnika buntu więźniów z 2 sierpnia 1943 roku. Słuchacze Instytutu Trzeciego Wieku poznali historię Samuela Willenberga
-
13 listopada 2024 r. dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Adam Siwek odsłonił tablicę upamiętniającą Rosę Bailly i członków towarzystwa Les Amis de la Pologne, którzy nieśli pomoc Polakom w czasie II wojny światowej. Tablica upamiętniająca Rosy Bailly – Warszawa, 13 listopada 2024
-
Późnym wieczorem 26 maja 1941 r. polski niszczyciel ORP „Piorun”, w ramach operacji Royal Navy, podjął na Atlantyku walkę z najpotężniejszym wówczas okrętem Kriegsmarine, pancernikiem „Bismarck”. Dzień później brytyjski zespół pościgowy posłał na dno dumę niemieckiej floty. Teodor Gąsiorowski: Atakuje was „Piorun”... Historia zatopienia „Bismarcka”
-
4 maja 1940 r. pod Narwikiem, w wyniku niemieckiego ataku lotniczego, zatonął niszczyciel ORP „Grom”. Zginęło 59 marynarzy. Teodor Gąsiorowski: Ostatnia misja ORP „Grom”
-
The Ponary Crime 1941–1944
-
The Risk of Survival. The Rescue of the Jews by the Poles and the Tragic Consequences for the Ulma Family from Markowa
-
W ramach obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu, 27 stycznia 2026 r. przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej i Kancelarii Prezydenta RP złożyli kwiaty pod tablicą upamiętniającą Pereca i Samuela Willenbergów w Warszawie. Upamiętniliśmy ofiary Holokaustu
-
5 lutego 2025 r. przy grobie nieznanej żydowskiej więźniarki, znajdującym się przy drodze wojewódzkiej 314 między Wilczem a Świętnem, oddaliśmy hołd ofiarom Marszu Śmierci, do którego niemiecki okupant zmusił kobiety przebywające w filiach podobozowych Bänish Vorwerk (Potrzebówko Górne) i Neue Vorwerk (Potrzebówko Dolne). W uroczystości uczestniczyli zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma oraz dyrektor poznańskiego oddziału IPN prof. UAM dr hab. Rafał Reczek. Upamiętniliśmy ofiary Marszu Śmierci z niemieckiego obozu pracy przymusowej dla Żydów
-
23 sierpnia 2025 roku, w Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych, oddaliśmy hołd ofiarom dwóch zbrodniczych systemów – niemieckiego nazizmu i sowieckiego komunizmu. W imieniu Instytutu Pamięci Narodowej zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma, wraz z Adrianną Garnik, dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, złożyli wieńce pod Ścianą Śmierci w dawnym więzieniu mokotowskim w Warszawie. Upamiętniliśmy ofiary reżimów totalitarnych
-
14 sierpnia 2025 roku na warszawskim skwerze Żołnierzy Tułaczy odbyły się uroczystości upamiętniające polskich uchodźców z ZSRS, którzy podczas II wojny światowej znaleźli schronienie w dzisiejszych Indiach. Upamiętniliśmy polskich uchodźców z ZSRS, którzy znaleźli schronienie w Indiach
-
22 grudnia 2025 r. w Brudzewie (woj. wielkopolskie) odsłonięta została tablica poświęcona Stanisławowi i Karolinie Kaszyńskim, zamordowanych przez niemieckie władze okupacyjne w czasie II wojny światowej. W wydarzeniu wzięli udział podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP Agnieszka Jędrzak i zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma. Uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej Stanisława i Karolinę Kaszyńskich
-
12 stycznia 2025 roku w Marysinie Wawerskim w Warszawie odbyła się uroczystość upamiętniająca Matkę Marię Symplicytę Nehring oraz siostry felicjanki, które w czasie II wojny światowej niosły pomoc potrzebującym. Organizatorem wydarzenia był warszawski oddział Instytutu Pamięci Narodowej we współpracy ze Zgromadzeniem Sióstr Felicjanek Wawer. Uroczystość upamiętniająca Matkę Marię Symplicytę Nehring i siostry felicjanki
-
O godz. 4.45 na Westerplatte, z udziałem prezydenta RP Karola Nawrockiego, rozpoczęły się obchody 86. rocznicy wybuchu II wojny światowej. W uroczystości wzięli udział zastępcy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski oraz dr Mateusz Szpytma. Uroczystości pod Pomnikiem Obrońców Wybrzeża na Westerplatte – 1 września 2025
-
14 września 2024 r. w Powiewiórce (Litwa) odbył się wojskowy pogrzeb śp. Napoleona Ciukszy ps. „Waligóra”, żołnierza Armii Krajowej oddziału Antoniego Burzyńskiego „Kmicica” oraz 5. Wileńskiej Brygady AK, którego szczątki zostały odnalezione i zidentyfikowane przez Instytut Pamięci Narodowej. Uroczystości pogrzebowe Napoleona Ciukszy ps. „Waligóra”
-
W poniedziałek, 29 września 2025 r. w Warszawie, z udziałem Prezydenta RP Karola Nawrockiego, odbyła się ceremonia pogrzebowa Sergiusza Piaseckiego – uczestnika wojny polsko-bolszewickiej, agenta wywiadu, żołnierza Armii Krajowej, wybitnego pisarza. Uroczystości pogrzebowe Sergiusza Piaseckiego
-
28 kwietnia 2025 r. na warszawskich Powązkach Wojskowych, w 80. rocznicę oswobodzenia więźniów obozów koncentracyjnych, pod Pomnikiem-Mauzoleum Ofiar Hitlerowskich Obozów Koncentracyjnych upamiętniliśmy ofiary niemieckich zbrodni. Uroczystości w 80. rocznicę oswobodzenia więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych
-
Uroczystości w Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady
-
23 kwietnia 2026 r. na budynku Szkoły Podstawowej nr 4 im. Sybiraków w Białymstoku została odsłonięta tablica memoratywna poświęcona obywatelom polskim, którzy byli deportowani w głąb ZSRS. W wydarzeniu uczestniczył zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. W Białymstoku upamiętniliśmy Sybiraków
-
6 października 2024 roku w stolicy Węgier przypomnieliśmy historię błogosławionej Rodziny Ulmów, zamordowanej za pomoc Żydom podczas II wojny światowej. O Samarytanach z Markowej opowiedział dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, podczas inauguracji 30. Dni Polskiej Kultury Chrześcijańskiej. W Budapeszcie opowiedzieliśmy historię rodziny Ulmów
-
W cieniu czterech epok. Ksiądz Józef Kmiecik (1894–1971)
-
16 kwietnia 2026 roku, przed 83. rocznicą wybuchu powstania w getcie warszawskim, przy Pomniku Wspólnego Męczeństwa Żydów i Polaków w Warszawie odbyła się uroczystość upamiętniająca Polaków i Żydów – ofiary II wojny światowej. W hołdzie polskim i żydowskim ofiarom II wojny światowej
-
W imieniu Polski Walczącej. Wydanie zbiorcze
-
27 września 2025 roku w Halifax w Kanadzie został odsłonięty pomnik Polskiej Marynarki Wojennej i Handlowej. W uroczystości wziął udział dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. W Kanadzie upamiętniliśmy polskich marynarzy
-
W masce i bez maski. Wywiad polski na wychodźstwie w czasie II wojny światowej
-
7 maja 2025 r. na Skwerze Hoovera w Warszawie otworzyliśmy polsko-angielską wystawę plenerową „Niepokonani”, przygotowaną przez warszawski oddział Instytutu Pamięci Narodowej w związku z 80. rocznicą zakończenia II wojny światowej. W uroczystości wziął udział zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski. W Warszawie otworzyliśmy wystawę plenerową IPN „Niepokonani”
-
Włodzimierz Suleja: „Niezakończone rozrachunki” W „Biuletynie IPN” o polskim bilansie II wojny światowej
-
Warszawa nie umiera nigdy. Henryk Śmigacz – fotograf walczącej stolicy (1939, 1944)
-
Zapraszamy nauczycieli i uczniów na warsztaty archiwalne towarzyszące przygotowanej przez Archiwum IPN wystawie „Droga i dziedzictwo. Dzieje rodziny Moszoro”. Warsztaty archiwalne towarzyszące wystawie „Droga i dziedzictwo. Dzieje rodziny Moszoro” w Muzeum Niepodległości w Warszawie – 13 stycznia, 18 lutego i 18 marca 2025
-
Zostali zamordowani, ponieważ w mundurach Wojska Polskiego bronili swej Ojczyzny – Polski. Spoczywają we wspólnych grobach. Witold Wasilewski: Profil ofiar zbrodni katyńskiej
-
Wkład Polaków w walkę z dwoma totalitaryzmami w Polsce i na Zachodzie (1939–1945)
-
Józef Krzywda-Polkowski był jedną z dwóch najważniejszych osób, obok kustosza Państwowych Zbiorów na Wawelu Stanisława Świerz-Zeleskiego, którym zawdzięczamy ocalenie we wrześniu 1939 r. bezcennych skarbów wawelskich – ze szczerbcem i arrasami Zygmunta Augusta na czele – przed zrabowaniem ich przez niemieckich najeźdźców. Wojciech Paduchowski: Józef Krzywda-Polkowski (1888–1981)
-
Wojenna odyseja Antka Srebrnego 1939-1946. Wydanie zbiorcze
-
Wojsko Polskie we Francji 1939-1940
-
Polscy lotnicy broniący Wielkiej Brytanii przed agresją niemiecką wzięli również udział w alianckiej inwazji na Normandię, odnosząc liczne sukcesy. Wojtek Matusiak: Polskie formacje lotnicze w inwazji na Normandię
-
Wschodnie piętno najnowszej historii Polski. Relacja komendanta Obwodu Łuck AK krypt. „Łan” Józefa Wójcika (1939–1956)
-
Wspólna historia? 50 lat doświadczeń Polaków, Czechów i Słowaków w warunkach niepodległości, okupacji i reżimów totalitarnych (1918-1968)
-
28 kwietnia 1939 r. kanclerz Rzeszy Adolf Hitler, podczas przemówienia w Reichstagu, uznał za nieważną polsko-niemiecką deklarację o niestosowaniu przemocy. Było to jedno z wydarzeń, które doprowadziło do wybuchu II wojny światowej. Wypowiedzenie przez Hitlera deklaracji polsko-niemieckiej o niestosowaniu przemocy
-
Wystawa jest prezentowana w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie w dniach 1–28 września 2025 roku. Wystawa „Oblężenie Warszawy w fotografii Juliena Bryana”
-
W związku z Międzynarodowym Dniem Pamięci o Ofiarach Holokaustu (27 stycznia), Instytut Pamięci Narodowej zaprasza do obejrzenia wyjątkowych rzeźb z brązu autorstwa Samuela Willenberga, więźnia i uciekiniera z niemieckiego obozu Zagłady Treblinka II. Ekspozycję, w nowej odsłonie, można obejrzeć w Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie (ul. Marszałkowska 107, I piętro) do końca lutego 2025 roku. Wystawa „Obraz Treblinki w oczach Samuela Willenberga” w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie
English version