Instytut Pamięci Narodowej
-
Związkowcy wiejscy byli wśród pierwszych, którzy poparli rozmowy „okrągłego stołu”. Wkrótce okazali się także bezspornymi beneficjentami wyborów kontraktowych. Andrzej W. Kaczorowski: Rolnicy „okrągłego stołu”
-
W październiku 2022 r. Wojciech Mierzwa przekazał krakowskiemu oddziałowi Instytutu Pamięci Narodowej – jak sam to określił – „rodzinny skarb”. Jest to zbiór listów i grypsów jego ojca, mec. Stanisława Mierzwy, wysyłanych do rodziny z więzień stalinowskiej Polski w latach 40. i 50. XX wieku. Archiwum Pełne Pamięci. Listy Stanisława Mierzwy ze stalinowskich więzień
-
Bezcenne wspomnienia na portalu opowiedziane.ipn.gov.pl
-
Bożena Witowicz: Pod sowiecką dominacją. Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej
-
O Wincentym Witosie i Stanisławie Mierzwie z zastępcą prezesa IPN dr. Mateuszem Szpytmą i Radosławem Kurkiem rozmawia Jan M. Ruman. Dwa pokolenia ludowców walczących o Niepodległą
-
23 października 2025 r. w Centrum Edukacyjnym „Przystanek Historia” w Szczecinie zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma wziął udział w spotkaniu poświęconym korzeniom ruchu ludowego w Polsce. Dyskusja „Korzenie ruchu ludowego a nowoczesny naród”
-
We wrześniu 1945 r. miało miejsce zabójstwo Władysława Kojdra, jednego z najważniejszych działaczy ruchu ludowego województwa lwowskiego, a później rzeszowskiego. Przez wielu mu współczesnych uważany był za „człowieka niezłomnego”, niedościgniony wzór do naśladowania w życiu prywatnym i społecznym. Marcin Bukała: Władysław Kojder, lider ruchu ludowego, następca Witos i ofiara komunistycznej zbrodni
-
W 1918 roku Wincenty Witos był niekwestionowanym liderem ludowców i wyrastał na jednego z najważniejszych polskich polityków. Po raz pierwszy tekę premiera przyszło mu objąć w dramatycznych okolicznościach podczas wojny polsko-bolszewickiej. Marcin Jurek: Wizyta Wincentego Witosa w Poznaniu w sierpniu 1920 roku
-
Ksiądz Prałat Czesław Sadłowski jest jednym z wielu duchownych katolickich, którzy przez swoją działalność stali się prawdziwymi autorytetami dla licznych środowisk. Jego niezłomna postawa, zarówno w sprawie budowy kościoła w Zbroszy Dużej koło Grójca, jak również przy powstawaniu struktur opozycyjnych w środowisku wiejskim, wprawiała w wściekłość najwyższe władze PRL. Marcin Krzysztofik: Ksiądz Czesław Sadłowski. Kapłan niezłomny
-
W jednym z najgłośniejszych powojennych procesów opozycji antykomunistycznej, rozpoczętym 11 sierpnia 1947 r. w Krakowie, na ławie oskarżonych zasiadł Stanisław Mierzwa, adwokat, wybitny ludowiec, czołowy działacz Polskiego Państwa Podziemnego, zaledwie dwa lata wcześniej, po słynnym procesie szesnastu, zwolniony z sowieckiego więzienia. Zmarł 10 października 1985 r. w Krakowie i został pochowany w Wierzchosławicach. Marek Gałęzowski: Stanisław Mierzwa. Niezłomny ludowiec
-
Na przełomie 1942 i 1943 roku miały miejsce na Zamojszczyźnie dwie znaczące bitwy partyzanckie – pod Wojdą i Zaborecznem. Obydwa starcia polskich partyzantów z niemieckimi siłami policyjnymi i wojskowymi związane były z rozpoczętymi 30 listopada 1942 r. masowymi wysiedleniami Polaków. Marek Wierzbicki: Partyzanckie bitwy pod Wojdą i Zaborecznem na Zamojszczyźnie
-
Po zakończeniu II wojny światowej rozpoczęła się w Polsce ostra walka polityczna pomiędzy Polską Partią Robotniczą, uzurpującą sobie prawo do rządzenia krajem, a partiami, które skupiały w swych szeregach osoby sprzeciwiające się sowietyzacji kraju. Marzena Grosicka: Morderstwa polityczne w powojennej Polsce. Zabójstwo Michała Zachariasza – sekretarza Zarządu Powiatowego PSL w Pińczowie
-
Najważniejsze fałszerstwo dokonane przez komunistów miało miejsce w styczniu 1947 r. Zostało ono przygotowane równie starannie jak referendum. W województwie kieleckim jeszcze przed wyborami zdecydowana większość mieszkańców została pozbawiona możliwości poparcia opozycyjnej partii. Głosowanie było tylko formalnością. Marzena Grosicka: Sfałszowane wybory do Sejmu 19 stycznia 1947 r. w województwie kieleckim
-
Mateusz Szpytma: Ordery dla morderców
-
Uroczystości związane ze 152. rocznicą urodzin wieloletniego działacza ruchu ludowego, jednego z głównych budowniczych II Rzeczypospolitej odbyły się 18 stycznia 2026 roku w Wierzchosławicach. Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali zastępca prezesa dr Mateusz Szpytma i dyrektor krakowskiego Oddziału dr hab. Filip Musiał. Obchody 152. rocznicy urodzin Wincentego Witosa
-
Uroczystości zorganizowane przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odbyły się 8 października 2024 roku w Warszawie. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa dr Mateusz Szpytma. Obchody 84. rocznicy powołania Batalionów Chłopskich
-
Wystawę poświęconą Stanisławowi Mierzwie zaprezentowaliśmy przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, przed siedzibą Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”. W wernisażu wziął udział dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Otwarcie plenerowej wystawy elementarnej „Stanisław Mierzwa”
-
W nocy z 7 na 8 lutego 1984 r. Piotr Bartoszcze, działacz rolniczej „Solidarności”, rozwoził nielegalne ulotki. Z domu brata Romana odjechał swoją dostawczą Syreną Bosto. Do pokonania miał około dwóch kilometrów. Nigdy nie dotarł jednak na miejsce. Paweł Popiel: Piotr Bartoszcze. Rolnik, związkowiec, ofiara SB
-
W Wigilię Bożego Narodzenia 1951 roku Franciszkowi Kamińskiemu (ur. 1902 r.), będącemu w okresie okupacji komendantem głównym Batalionów Chłopskich, nie było dane podzielić się opłatkiem z rodziną. Paweł Tomasik: Wyrok w Wigilię. Sprawa Franciszka Kamińskiego
-
Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie od lat współpracuje z rodziną Mierzwów nad zabezpieczeniem spuścizny po jednym z najwybitniejszych przedstawicieli ruchu ludowego w Polsce Stanisławie Mierzwie. Radosław Kurek: Materiały dotyczące Wincentego Witosa z archiwum Stanisława Mierzwy w krakowskim IPN
-
Po przejęciu przez komunistów pełni władzy oraz likwidacji Polskiego Stronnictwa Ludowego, ostatniej niezależnej partii w ówczesnym parlamencie, nad postacią przywódcy chłopów polskich rozciągnięta została szczelna zasłona milczenia. Pamięć o jego zasługach dla Polski przetrwała jednak wśród działaczy ludowych, którzy podjęli wysiłki na rzecz jego upamiętnienia. Radosław Kurek: Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Wincentego Witosa w Archikatedrze Warszawskiej św. Jana Chrzciciela w Warszawie w 1975 r.
-
Stanisław Mierzwa 1905–1985
-
Karol Chmiel, działacz Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, bliski współpracownik Łukasza Cieplińskiego, referent do zadań specjalnych. Podczas procesu przed Wojskowym Sądem Rejonowym określany był mianem teoretyka WiN. Skazany i zamordowany strzałem katyńskim. Jego życie i działalność są przykładem poświęcenia sprawie niepodległej Polski. Szymon Pacyna: Ludowiec w Zrzeszeniu WiN. Karol Chmiel (1911–1951)
-
Proces dochodzenia Polski do niepodległości w 1918 r. był długi i skomplikowany. Z perspektywy lokalnej znakomicie pokazał go Jan Słomka (1842–1932). Tadeusz Zych: Narodziny Niepodległej w pamiętniku wójta Słomki
-
W 1903 r. Stronnictwo Ludowe zostało przekształcone w Polskie Stronnictwo Ludowe, a dwudziestodziewięcioletni Wincenty Witos znalazł się w jego Radzie Naczelnej. Kolejne lata, dzięki zaangażowaniu w życie publiczne, przyniosły mu awans do grona liderów polskiego ruchu ludowego. Tomasz Bereza: Premier państwowiec. Wincenty Witos (1874–1945)
-
17 września 2025 roku zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma oddał hołd działaczowi ruchu ludowego, zamordowanemu 80 lat temu przez Urząd Bezpieczeństwa. Upamiętniliśmy Władysława Kojdra, lidera ruchu ludowego, następcę Witosa
-
25 stycznia 2026 r. w Wierzchosławicach odbyły się uroczystości zorganizowane w związku ze 152. rocznicą urodzin Wincentego Witosa. Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali zastępca prezesa dr Mateusz Szpytma i dyrektor krakowskiego Oddziału dr hab. Filip Musiał. Uroczystości w Wierzchosławicach w 152. rocznicę urodzin Wincentego Witosa
-
Zwycięstwo w powszechnym głosowaniu do Sejmu miało zapewnić komunistom pełnię władzy – tak też się stało, ale za cenę fałszerstwa wyborczego oraz represji, jakie dotknęły tysięcy Polaków, głównie działaczy opozycji. Waldemar Kowalski: Demokracja na sowiecką modłę – wybory do Sejmu z 19 stycznia 1947 roku
-
Wincenty Witos, urodzony 21 stycznia 1874 roku w Wierzchosławicach, był niekwestionowanym liderem ludowców. Po raz pierwszy tekę premiera przyszło mu objąć w dramatycznych okolicznościach podczas wojny polsko-bolszewickiej. Wincenty Witos – jeden z głównych budowniczych II Rzeczypospolitej
-
Pojawienie się Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej miało się stać czytelnym sygnałem, tak dla zachodniej opinii publicznej, jak i polskiego społeczeństwa, że sytuacja w Polsce zmierza w kierunku pełnej stabilizacji. Włodzimierz Suleja: „Referendum” 1946 i „wybory” 1947, czyli formalizowanie władzy sowieckiej w Polsce
-
27 października 2024 roku w Wierzchosławicach koło Tarnowa odbyły się uroczystości poświęcone Wincentemu Witosowi – działaczowi ruchu ludowego i trzykrotnemu premierowi. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa. Zaduszki Witosowe w Wierzchosławicach
English version