English version
Od chwili, gdy sytuacja na froncie wschodnim II wojny światowej zaczęła się zmieniać na korzyść aliantów – wojska niemieckie ponosiły coraz większe porażki i wycofywały się przed nacierającą na Zachód Europy Armią Czerwoną, ta zaś przekroczyła granice RP – zarówno w kręgach Rządu RP na uchodźstwie, jak i polskich komunistów w ZSRS zdawano sobie sprawę, że ważą się powojenne losy Polski.
Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego
W tle trwającej wojny toczyła się bowiem zacięta walka polityczna o przyszły kształt państwa, zarówno terytorialny, jak i ustrojowy. O ostatecznej powojennej sowietyzacji Polski, przyłączeniu Kresów Wschodnich do ZSRS oraz przesunięciu zachodnich granic kraju na linię Odry przesądziły trzy konferencje Wielkiej Trójki: w Teheranie, Jałcie i Poczdamie, jednak grunt polityczny pod ich decyzje dało powstanie PKWN i jego kolejne wcielenia.
18 lipca 1944 r. w Moskwie doszło do połączenia Związku Patriotów Polskich (ruchu politycznego komunistów polskich w ZSRS stworzonego przez Wandę Wasilewską) z Krajową Radą Narodową (samozwańczym parlamentem sformowanym na bazie PPR, uznającym się za „faktyczną reprezentację polityczną narodu polskiego, upoważnioną do występowania w imieniu narodu i kierowania jego losami do czasu wyzwolenia Polski spod okupacji” pod przewodnictwem Bolesława Bieruta) i utworzenia Delegatury KRN dla Terenów Wyzwolonych.
W dniu 21 lipca 1944 r., także w Moskwie, delegaturę przekształcono w PKWN – uzurpatorski, sterowany z ZSRS rząd polskich komunistów, powstały w opozycji do legalnego Rządu RP na uchodźstwie i Delegatury Rządu na Kraj.
Nowy organ miał stopniowo – w miarę postępu Armii Czerwonej na zachód – przejmować na terenach przez nią „wyzwalanych” administrację w Polsce. Stalin przekonywał aliantów zachodnich do uznania PKWN za jedyną zdolną do zarządzania siłę polityczną, gdyż organizacje podziemne, jak utrzymywał, kierowane przez Rząd RP w Londynie są „efemerycznymi, pozbawionymi jakiegokolwiek wpływu”, co było oczywistą nieprawdą, gdyż działały tam struktury Polskiego Państwa Podziemnego.