English version
– To było niezwykle ważne, że chłopi mają swoją reprezentację w parlamencie. Najpierw austriackim, a później już w wolnej Rzeczypospolitej. Kluczową kwestią było to, że w roku 1920 Prezydentem Rady Ministrów – bo tak jeszcze wówczas nazywała się ta funkcja – został właśnie Wincenty Witos. Wtedy chłopi zobaczyli, że rzeczywiście mogą dać wkład w rozwój państwa, że na arenie politycznej jest ktoś, kto reprezentuje ich interesy, że jest ktoś, kto jest z nich. Kto wyszedł z chłopskiej chaty, reprezentuje ich interesy, a jednocześnie walczy o istnienie państwa polskiego. Bez Wincentego Witosa zmobilizowanie chłopów do Armii Ochotniczej byłoby niezwykle trudne i zwycięstwo w wojnie polsko-bolszewickiej byłoby bardzo problematyczne.
– podkreślił dr Mateusz Szpytma w rozmowie z prof. dr. hab.Tomaszem Sikorskim i Jakubem Wojewodą ze szczecińskiego oddziału IPN.
Polityczny ruch ludowy powstał w Galicji w końcu XIX wieku. Najpierw jeszcze w okresie zaborów, a następnie w II Rzeczypospolitej chłopskie partie walczyły o cywilizacyjną, gospodarczą i oświatową emancypację wsi, o reformę rolną, o demokratyzację prawa i ustroju politycznego, o wpływ chłopów na decyzje dotyczące państwa. W pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości najsilniejszą partią ludową było Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”, a jego przywódca Wincenty Witos w latach 1920–1926 trzykrotnie sprawował funkcję premiera rządu. W 1931 roku zjednoczyły się największe partie ludowe, tworząc Stronnictwo Ludowe, należące do najsilniejszych ugrupowań politycznych i liczące pod koniec lat 30-tych około 150 tys. członków.
Polecamy publikacje Instytutu Pamięci Narodowej:
- Tomasz Bereza, Marcin Bukała, Michał Kalisz, Wincenty Witos 1874–1945, wydanie III zmienione
- Wincenty Witos, Dzieła wybrane t. 1–5
- Stanisław Mierzwa 1905–1985. Ludowiec i działacz niepodległościowy, red. nauk. Mateusz Szpytma
- Radosław Kurek, Stanisław Mierzwa 1905–1985
- Represje wobec wsi i ruchu ludowego, t. 1 (1944–1956), pod red. Janusza Gmitruka i Zbigniewa Nawrockiego