Instytut Pamięci Narodowej
-
Spektakularny społeczny protest, który 28 czerwca 1956 r. wybuchł w Poznaniu nie miał precedensu w powojennych dziejach Polski. Na jego wyjątkowy obraz składały się: skala, oddolny charakter, antysystemowa wymowa oraz jednoznaczna reakcja komunistycznych władz pociągająca za sobą liczne ofiary. Piotr Grzelczak: Poznański Czerwiec 1956 w dokumentach CIA
-
Przyszły dowódca 1. szwadronu 5. Brygady Wileńskiej AK z konspiracją związał się w listopadzie 1939 r., a walkę zakończył dopiero w październiku roku 1945, przedzierając się na Zachód. Jego szlak bojowy pokazuje głębie dramatu, którym były dla naszej części Europy traumatyczne wydarzenia II wojny światowej. Piotr Niwiński: Zygmunt Błażejewicz „Zygmunt”
-
W walce z Polskim Państwem Podziemnym Sowieci nie mieli żadnych skrupułów. Liczyła się skuteczność. Piotr Stanek: Szesnastu Uprowadzonych
-
Polecamy: Porwanie przywódców Polskiego Państwa Podziemnego
-
Polska pod okupacją 1939–1945, t. 1
-
Polska pod okupacją 1939–1945, tom 2
-
Polska pod okupacją 1939–1945, tom 3
-
30 czerwca 1994 r. Rozgłośnia Polska Radia Wolna Europa nadała ostatnią audycję. Przez ponad 40 lat była naszym głosem wolności. Rafał Opulski: Radio Wolna Europa. Głos wolności, głos nadziei
-
Wciąż nie udało się ustalić miejsca, w którym komuniści ukryli zwłoki Zdzisława Badochy „Żelaznego”. Wiadomo jednak, że śmierć jednego z najzdolniejszych dowódców polowych V Brygady Wileńskiej AK była wynikiem przypadkowej akcji milicji. Robert Szcześniak: Śmierć „Żelaznego”
-
27 stycznia 1945 roku sowiecka armia zajęła niemiecki obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau, wyzwalając około 7 tysięcy więźniów. We wcześniejszych miesiącach Niemcy zacierali ślady ludobójstwa. Wymordowali Żydów z Sonderkommando (obsługa krematoriów i komór gazowych), likwidowali doły z ludzkimi prochami, palili akta, wysadzali krematoria, Ostatnie, krematorium V, zniszczyli w przeddzień wyzwolenia. wywozili do Niemiec urządzenia techniczne z komór i pieców. Prawie 60 tys. więźniów zmusili do ewakuacji na zachód. W Marszu Śmierci w mroźnym styczniu 1945 roku zginęło co najmniej 15 tys. ludzi. Rocznica wyzwolenia więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau. Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu
-
9 kwietnia 1991 r. z garnizonu Borne Sulinowo (woj. zachodniopomorskie) w drogę do Rosji wyruszyło kilkadziesiąt wagonów z sowieckimi żołnierzami jednostki rakietowej Północnej Grupy Wojsk, z siedzibą sztabu w Legnicy. Roksana Szczypta-Szczęch: Sowieci jadą do domu
-
W trwającym od 18 do 21 czerwca 1945 r. procesie w Moskwie na ławie oskarżonych posadzono szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Sowieci skazali Polaków za działalność sprzeczną z interesem czerwonego imperium. Roksana Szczypta-Szczęch: Wyrok na szesnastu zapadł zanim rozpoczęła się rozprawa
-
Józef Franczak urodził się 17 marca 1918 r. w Kozicach Górnych na Lubelszczyźnie. W 1935 r. zgłosił się ochotniczo do służby w Wojsku Polskim, ukończył szkołę żandarmerii w Grudziądzu. Walczył w wojnie obronnej, został wzięty do niewoli przez Armię Czerwoną, ale udało mu się zbiec. Sierż. Józef Franczak „Lalek”
-
13 marca 1953 r. w sowieckim więzieniu we Włodzimierzu w niewyjaśnionych okolicznościach zmarł Jan Stanisław Jankowski, wicepremier, Delegat Rządu RP na Kraj, jeden z oskarżonych i skazanych w tzw. procesie szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Śmierć Jana Stanisława Jankowskiego, Delegata Rządu RP na Kraj
-
10 lutego 1940 r. władze sowieckie rozpoczęły masową deportację obywateli polskich do północnych obwodów Rosji i na zachodnią Syberię. W czasie transportu umierali z zimna, głodu i wyczerpania… Prezentujemy trzy wyjątkowe fragmenty historii z nieludzkiej ziemi. Po więcej wejdź na portal Archiwum Historii Mówionej IPN – Opowiedziane – zobacz relacje naocznych świadków tych dramatycznych wydarzeń. Sybiracy 1940. Świadectwa Niezwyciężonych na portalu IPN opowiedziane.ipn.gov.pl
-
W II RP zmiany na stanowisku szefa rządu dokonywały się często: w ciągu dwudziestu lat jej istnienia na fotelu premiera zasiadło dwudziestu polityków. Aż trudno uwierzyć, że spośród wszystkich premierów RP tylko jeden został zamordowany przez Niemców. Był nim właśnie Kazimierz Bartel. Sławomir Kalbarczyk: Kazimierz Bartel – ostatnia ofiara zbrodni na profesorach lwowskich
-
Dmitrij Tokariew, szef Zarządu NKWD obwodu kalinińskiego, przesłuchiwany przez rosyjskich prokuratorów prowadzących śledztwo w sprawie Zbrodni Katyńskiej wypowiedział w pewnym momencie znamienną uwagę: Wyżej Biura Politycznego u nas nie ma żadnych instancji. Tylko siódme niebo. Sławomir Kalbarczyk: Nie tylko decyzja z 5 marca 1940 r. Biuro Polityczne WKP(b) jako organ odpowiedzialny za represje wobec obywateli polskich w latach 1939-1945
-
To nie była „zwykła” napaść, bo nawet zakładając, że każda agresja jest wyjątkowa, musimy w tej sowieckiej z 17 września 1939 roku dostrzec cechy zupełnie niespotykane. Po raz pierwszy bodaj w dziejach zdarzyło się, że jedno państwo, najeżdżając drugie, twierdziło, że to drugie… nie istnieje. Sławomir Kalbarczyk: Pod czerwonym butem
-
Co najmniej 58 osób straciło życie podczas wolnościowego zrywu w Poznaniu w czerwcu 1956 r. Co czwarty zabity lub śmiertelnie ranny nie miał osiemnastu lat. Tomasz Ceglarz, Ewa Liszkowska: Ofiary Poznańskiego Czerwca 1956
-
Rudolf Majewski „Leśniak” to jeden z wielu byłych żołnierzy AK, którzy nie zaznali spokoju w powojennej rzeczywistości. W czasie wojny był dowódcą największego ugrupowania partyzanckiego po lewej stronie Wisły; po wejściu Sowietów – „zaplutym karłem reakcji”, a później ofiarą komunistycznej zbrodni. Zmarł 5 stycznia 1949 roku. Tomasz Toborek: „Leśniak”
-
Jako bohater Bitwy o Anglię był rozchwytywany przez brytyjskie media. Pozował do zdjęć, udzielał wywiadów. Po powrocie do tzw. Polski ludowej stał się „zachodnim agentem”, a zdjęcia które mu robiono, trafiały do jego akt procesowych. 7 kwietnia 1950 roku Stanisław Skalski – bo o nim mowa – został skazany przez komunistyczny sąd na karę śmierci. W Anglii był bohaterem, w komunistycznej Polsce... zdrajcą
-
Kreowana przez komunistów polityka historyczna miała uzasadniać nadrzędną rolę Związku Sowieckiego i przewodnią rolę Polskiej Partii Robotniczej (od 1948 r. Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej). Jednym z historycznych mitów było twierdzenie o wyzwoleniu Polski przez Armię Czerwoną w II wojnie światowej. Waldemar Brenda: Mitologia wyzwolenia Warmii i Mazur przez Armię Czerwoną
-
Na posiedzeniu Krajowej Rady Ministrów 23 lutego 1945 r. zapadła decyzja o opublikowaniu kolejnego numeru „Rzeczpospolitej Polskiej” (poprzedni ukazał się z datą 25 grudnia 1944 r.), zawierającego uchwałę RJN w sprawie konferencji „krymskiej” oraz rozkaz o rozwiązaniu AK. Waldemar Grabowski: Przyczyny aresztowania przywódców Polskiego Państwa Podziemnego w marcu 1945 r.
-
W nocy z 9 na 10 lutego 1940 r. rozpoczęły się wywózki Polaków w głąb Związku Sowieckiego. Tysiące rodzin obudzono wówczas łomotaniem do drzwi, po czym obwieszczono im decyzję o „przeniesieniu do innego obwodu”. Następnego dnia około 140 000 Polaków stłoczono w bydlęcych wagonach i skierowano na wschód. Wojciech Kujawa: Na nieludzką ziemię
-
Wyniki wyborów z 1947 r. były z góry przesądzone. W starciu z komunistycznym Blokiem Stronnictw Demokratycznych samotne PSL nie miało w praktyce realnych szans. Protesty nic już nie mogły zmienić, Polskę, podobnie jak i inne „ludowe demokracje”, obejmował czas stalinowskiej nocy. Włodzimierz Suleja: Czas stalinowskiej nocy. Zniewalanie
-
28 września, zanim umilkły ostatnie strzały, Hitler i jego najlepszy sojusznik dokonali podziału łupów. Dzień wcześniej po raz kolejny zjawił się w Moskwie Ribbentrop. Tym razem jego celem było podpisanie traktatu „o granicach i przyjaźni”. Ton owego dokumentu był cyniczny. Ustalenia – konkretne. Włodzimierz Suleja: Dwie okupacje
-
– Nie ma miejsca dla sowieckich obiektów w wolnej Polsce – powiedział podczas briefingu towarzyszącego demontażowi symbolu propagandowego w Maszewie dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa IPN. Zdemontowaliśmy obiekt sowieckiej propagandy w Maszewie
-
„Biuletyn IPN” nr 9/2024 – Zbrodnie, straty, reparacje
-
„Żegnam wszystkich”. Henryk Urbanowicz „Zabawa”. Biografia harcerza i żołnierza brygad wileńskich Armii Krajowej kpt. „Szczerbca” i mjr. „Łupaszki”
English version