English version
10 grudnia 2025 roku w Maszewie (woj. zachodniopomorskie, pow. goleniowski) usunęliśmy z przestrzeni publicznej sowiecki obiekt propagandowy wzniesiony 9 maja 1947 roku dla upamiętnienia „wyzwolenia” miasta przez Armię Czerwoną. Dwumetrowy obelisk pierwotnie znajdował się przed ratuszem: był zwieńczony czerwoną gwiazdą i znajdowała się na nim tablica z inskrypcją „Chwała wyzwolicielom 7 III 1945”. Następnie pozbawiony napisów i symboli, zwieńczony kulą, stał na skwerze przy ul. Jedności Narodowej.
Podczas briefingu zastępca prezesa IPN przypomniał, że Sowieci, którzy wkroczyli do Maszewa, nie byli wyzwolicielami, nie przynieśli Polsce wolności, a wzniesiony obiekt miał sankcjonować ich panowanie na tym obszarze.
– Sowietom, obiektom propagandowym, Rosjanom, którzy uważają, że te ziemie w jakimś sensie przynależą do ich strefy wpływów, mówimy „nie”. Tu jest wolna i niepodległa Polska
– podkreślił dr hab. Karol Polejowski. Podziękował burmistrzowi Pawłowi Piesiowi i mieszkańcom Maszewa za usunięcie obiektu. Zapewnił, że Instytut Pamięci Narodowej będzie wspierał powstanie nowego upamiętnienia. Na mocy porozumienia zawartego pomiędzy IPN a Gminą Maszewo w 2026 roku powstanie upamiętnienie poświęcone mieszkańcom Maszewa i okolic, którzy przybyli na te ziemie po zakończeniu II wojny światowej.
Dr hab. Karol Polejowski przypomniał apel dr. Karola Nawrockiego, wówczas prezesa IPN, a dziś urzędującego Prezydenta RP, w sprawie dekomunizacji przestrzeni publicznej oraz zwrócił się do samorządów znajdujących się na terenie województwa zachodniopomorskiego, aby podjęły decyzję o usuwaniu sowieckich obiektów propagandowych.
W wydarzeniu wzięli udział m.in. Andrzej Pozorski, dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, dr Marek Jedynak, dyrektor Biura Prezesa IPN, dr Rafał Kościański, rzecznik prasowy IPN, dyrektor Biura Rzecznika Prasowego, zastępca dyrektora Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Joanna Sulej-Piskorz, dyrektor szczecińskiego oddziału IPN Krzysztof Męciński.
Transmisja na kanale IPNtv
Maszewo to kolejna gmina, która odpowiedziała na apel Instytut Pamięci Narodowej dotyczący dekomunizacji przestrzeni publicznej. Dzięki apelowi prezesa IPN z 4 marca 2022 r. rozpoczął się kolejny etap dekomunizacji w Polsce. Demontaże pomników to praktyczne realizacja ustawy z 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki. Usunęliśmy do tej pory 43 obiekty sowieckiej propagandy.
* * *
Maszewo oraz pozostałe tereny wchodzące dziś w skład powiatu goleniowskiego zostały zajęte przez Armię Czerwoną i I Armię Wojska Polskiego w dniach 5–7 marca 1945 r. Pierwsi osadnicy dotarli na ziemię nowogardzką w lipcu 1945 r. i zastali tam puste, rozgrabione domy, bez zwierząt, bez maszyn rolniczych, bez zapasów żywności. Byli to – tak jak na całym Pomorzu Zachodnim – przede wszystkim przesiedleńcy z województw centralnych i południowych oraz repatrianci z byłych wschodnich województw II Rzeczypospolitej.