Instytut Pamięci Narodowej
-
Podpisanie aktu kapitulacji przez Niemcy 8 maja 1945 r. nie zakończyło wysiłku zbrojnego Polaków. W wyniku trwających sześć lat represji obydwu reżimów totalitarnych: niemieckiego i sowieckiego Polska straciła blisko 6 milionów obywateli. Po wojnie znalazła się pod nową okupacją z rządem narzuconym przez Moskwę. Koniec II wojny światowej nie oznaczał wolności dla Polski i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Niemiecki reżim totalitarny został zastąpiony sowieckim. W kolejną rocznicę zakończenia II wojny światowej pamięci o kapitulacji Niemiec powinna towarzyszyć pamięć o zbrodniach sowieckich i o żelaznej kurtynie, która podzieliła świat na dwa przeciwstawne obozy: wolny świat zachodnich demokracji i państwa zniewolone przez sowiecki system totalitarny. 81. rocznica zakończenia II wojny światowej – materiały IPN
-
85. rocznica Zbrodni Katyńskiej – działania Instytutu Pamięci Narodowej w 2025 roku
-
„Historia toczy się dziś” – 11 kwietnia 2025 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. 85. rocznica Zbrodni Katyńskiej. Dr Ewa Kowalska gościem cyklu „Historia toczy się dziś”
-
86. rocznica Zbrodni Katyńskiej – działania IPN w 2026 roku
-
„Kochany Tatusiu. Jesteśmy niespokojni, bo nie mamy wiadomości ani listu. Wysłaliśmy 100 rubli i paczkę, i rzeczy, o które Tatuś prosił. My jesteśmy zdrowi i na tym samym miejscu. Proszę się o nas nie bać. Gdy się zobaczymy... Twoja Stacha. 15 lutego 1940 r.”. Agnieszka Wygoda: Niemiecka ekshumacja w Katyniu 1943
-
Kazimierz Skarżyński to postać niezwykle zasłużona dla sprawy wyjaśnienia Zbrodni Katyńskiej. To on jako sekretarz generalny PCK był członkiem pierwszej delegacji do Katynia w 1943 r. i autorem pierwszego raportu katyńskiego. Bożena Witowicz: Kazimierz Skarżyński. W obronie prawdy
-
Wobec odkrycia masowych grobów w Katyniu, Sowieci przyjęli strategię przerzucania odpowiedzialności za zbrodnię na Niemców. W odpowiedzi na „niemieckie insynuacje” powołali 13 stycznia 1944 r. – dokładnie 8 miesięcy po odkryciu grobów – własną komisję śledczą pod przewodnictwem Nikołaja Burdenki. Jej raport stał się fundamentem kłamstwa katyńskiego. Bożena Witowicz: Komisja Burdenki. Budowa kłamstwa katyńskiego
-
Był jednym z założycieli Samoobrony Ziemi Grodzieńskiej, która broniła Ziem Wschodnich zarówno przed Niemcami, jak i Sowietami. Brał też udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W stanie spoczynku zajmował się działalnością kombatancką. Internowany przez Sowietów po agresji ZSRS 17 września 1939 r. Zginął prawdopodobnie 9 kwietnia 1940 r. Był najstarszym polskim generałem, który został rozstrzelany w Katyniu. Bronisław Bohaterewicz − zamordowany strzałem w tył głowy
-
17 września 2025 roku w 86. rocznicę napaści Związku Sowieckiego na Polskę oraz w roku obchodów 85. rocznicy Zbrodni Katyńskiej, w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w Warszawie (ul. Długa 13/15) o godzinie 11.00 rozpoczął się państwowy pogrzeb z ceremoniałem wojskowym szczątków Ofiar Zbrodni Katyńskiej. W uroczystości uczestniczył Prezydent RP Karol Nawrocki. Ceremonia pogrzebowa szczątków Ofiar Zbrodni Katyńskiej – Warszawa, 17 września 2025 roku
-
Polecamy materiały Instytutu Pamięci Narodowej poświęcone Zbrodni Katyńskiej. Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej
-
Wybrane publikacje za 1 zł. Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej
-
Przy szczątkach ofiar sowieckiej zbrodni odnaleziono wiele przedmiotów, które są wyjątkowym świadectwem przeszłości. Mimo licznych rewizji polscy oficerowie zdołali ukryć rozmaite dokumenty, kartki i listy otrzymane od bliskich, zdjęcia, zapiski w małych notatnikach i kalendarzykach, modlitwy na skrawkach papieru, książeczki do nabożeństwa, różańce, krzyżyki, medaliki i łańcuszki, odznaczenia, pieniądze, a nawet scyzoryki, papierośnice i obrączki. Ewa Kowalska: Katyń – fakty i artefakty
-
Choć od zbrodni dokonanej zgodnie z decyzją Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku minęło już ponad osiemdziesiąt lat, nadal nie znamy wszystkich Ofiar i miejsc ukrycia ich zwłok pozostających poza granicami powstałych Polskich Cmentarzy Wojennych Ewa Kowalska: Na drodze do prawdy
-
Czytając listy i kartki wysłane z obozów lub odnalezione przy szczątkach ofiar, trzeba się zastanowić, czy zachowana korespondencja obozowa nie zawiera głębszego przesłania. Jej ujawnienie po latach, a następnie opublikowanie, sprawia, że „nieme groby przemawiają” do nas. Ewa Kowalska: „Tu i teraz”. Przekaz z dołów śmierci w Katyniu
-
Pisarz, publicysta, dramatopisarz, działacz niepodległościowy i społeczny zmarł 24 listopada 1960 w Londynie. Ferdynand Goetel (1890–1960)
-
13 kwietnia obchodzimy Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej ustanowiony dla upamiętnienia wymordowania przez Sowietów, na mocy decyzji z 5 marca 1940 r., blisko 22 tysięcy polskich jeńców wojennych i więźniów. Filip Musiał: Katyń – pamiętamy
-
Film dokumentalny „W jednej chwili...”
-
W grupie polskich oficerów zamordowanych wiosną 1940 r. w Związku Sowieckim była tylko jedna kobieta – pilot podporucznik Janina Lewandowska. Ilona Religa: Janina Lewandowska, jedyna kobieta wśród ofiar zbrodni katyńskiej
-
Doświadczenia, jakie przyniosła I wojna światowa, wykazały, że gwarancje prawne dotyczące statusu jeńców przyjęte w Hadze 29 lipca 1899 r. i 18 października 1907 r. były niewystarczające do zabezpieczenia ich sytuacji. Dlatego 27 lipca 1929 r. w Genewie 50 państw, w tym Polska, podpisały nową konwencję o traktowaniu jeńców wojennych. Nie przystąpił do niej jednak ZSRS. Joanna Żelazko: Sowieckie obozy specjalne dla obywateli polskich w latach 1939–1940
-
17 września dwa razy zmienił jej życie. W 1939 r. – po agresji sowieckiej – do niewoli dostał się jej ojciec; zamordowało go NKWD w Charkowie. Joanna Żelazko: Życie w cieniu Zbrodni Katyńskiej
-
4 marca 1899 r. urodził się Józef Baran-Bilewski. 19-krotny medalista mistrzostw i 13-krotny rekordzista Polski w rzucie dyskiem i pchnięciu kulą. Józef Baran-Bilewski – olimpijczyk, kapitan artylerii, obrońca Lwowa, zamordowany przez Sowietów w Katyniu
-
3 kwietnia 1896 roku urodził się Józef Czapski – weteran wojny polsko-bolszewickiej i wojny obronnej 1939 r., cudownie ocalały z obozu w Ostaszkowie na „nieludzkiej ziemi”, stał się świadkiem prawdy o zbrodni katyńskiej. Malarz, pisarz, współzałożyciel paryskiej „Kultury”. Józef Czapski – cudownie ocalały świadek zbrodni katyńskiej
-
Jeden z najwybitniejszych polskich matematyków II Rzeczpospolitej, profesor Uniwersytetu Wileńskiego, żołnierz września 1939 roku urodził się 30 marca 1910 roku. Józef Marcinkiewicz – wybitny matematyk, ofiara zbrodni katyńskiej
-
W związku z 86. rocznicą Zbrodni Katyńskiej odbywa się kolejna edycja ogólnopolskiej kampanii społeczno-edukacyjnej „Pamiętam. Katyń 1940”. Symbolem akcji jest przypinka – replika guzika z munduru wojskowego nawiązująca do wiersza Zbigniewa Herberta pt. „Guziki”. To znak pamięci o ofiarach Zbrodni Katyńskiej i wyraz sprzeciwu wobec zakłamywania jednej z najtragiczniejszych kart polskiej historii. Organizatorami kampanii są: Narodowe Centrum Kultury, Muzeum Katyńskie, Instytut Pileckiego oraz Instytut Pamięci Narodowej. Kampania „Pamiętam. Katyń 1940”
-
Walczył o niepodległość, a po jej odzyskaniu z oddaniem służył w odrodzonej armii. Wzięty do sowieckiej niewoli, zamordowany wiosną 1940 roku. Dla takich jak kapitan Franciszek Michnar kaci z NKWD nie mieli litości… Kapitan Franciszek Michnar – Markowianin zamordowany w Katyniu
-
„Słuchałem dziś wierszy ppłk. Hałacińskiego. Jeden z nich, ostatni, o rocznicy Niepodległości, wywołał nastrój bardzo smutny i rozrzewniający” – zapisał pod datą 28 października ppor. Dobiesław Jakubowicz. Po 17 września 1939 r., jak tysiące innych polskich wojskowych, trafił do sowieckiej niewoli. Tęsknił za żoną, córeczką, dla nich prowadził zapiski. Kinga Hałacińska: Dosięgła go katyńska kula. Andrzej Hałaciński (1891–1940)
-
„Nie było w nim nic groźnego. Był wysoki (192 cm wzrostu), silny, ciemny blondyn, miał falujące włosy, czego zazdrościłam mu, będąc zmuszona zawsze chodzić do fryzjera na »wiekuistą« ondulację. Oczy miał szaroniebieskie, twarz pociągłą, nos orli z garbkiem. Tak jak był potężny – tak był łagodny i opanowany. Nigdy się nie unosił, miał uśmiech dla każdego, kto mu wyświadczył jakąś przysługę, czy był to ordynans, czy gosposia” – tymi słowami opisała por. Józefa Sztukowskiego jego żona, Helena z Falewiczów. Kinga Hałacińska: Został w Lesie Katyńskim na zawsze… Józef Sztukowski (1892–1940)
-
Odkrycie grobów polskich oficerów w Katyniu stanowiło dla III Rzeszy okazję do uderzenia propagandowego i politycznego wyzyskania zbrodni katyńskiej. Konrad Graczyk: Ściganie sprawców kłamstwa katyńskiego w Trzeciej Rzeszy
-
Za udział w walkach I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej Mieczysław Smorawiński otrzymał m.in. Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyż Walecznych, francuską Legią Honorową i odznaczenia austro-węgierskie. W ostatniej bitwie z Konarmią Budionnego w sierpniu 1920 r. niemal stracił życie. Śmierć z rąk sowieckich pisana mu była jednak nie na polu walki, lecz w katyńskim lesie. Krzysztof Pięciak: Generał Mieczysław Smorawiński (1893-1940)
-
Wokół postaci Wasilija Błochina narosło wiele mitów. Jako komendant Łubianki w Moskwie był bezpośrednio odpowiedzialny za wykonywanie wyroków śmierci na „wrogach władzy sowieckiej”. Historycy i publicyści prześcigają się w liczbach jego ofiar, które oscylują w granicach dziesiątek tysięcy. Kim był człowiek od „zadań specjalnych”, którego tak cenił sam dyktator Związku Sowieckiego – Józef Stalin? Krzysztof Łagojda: Postać z horroru. Wasilij Błochin – bez reszty oddany kat Józefa Stalina
-
25 kwietnia 1943 r. Związek Sowiecki zerwał oficjalne stosunki międzypaństwowe z Rzeczpospolitą. Kulisy zerwania stosunków dyplomatycznych z rządem RP
-
Las Katyński w latach 1940–1943
-
Instytut Pamięci Narodowej, zwłaszcza krakowski Oddział IPN, posiada w archiwum dokumenty odnoszące się bezpośrednio do odkrycia masowych grobów w Lesie Katyńskim, prac prowadzonych tam w 1943 r. i Polaków przebywających w Katyniu za zgodą władz emigracyjnych. Marcin Kapusta: Zbrodnia katyńska w archiwaliach IPN
-
Rodzina Wagnerów została wyjątkowo boleśnie potraktowana przez toczące się wojny i kilkakrotnie złożyła ojczyźnie najwyższą ofiarę. Trzej bracia – Zdzisław, Marian i Tadeusz Wagnerowie – zasłużeni w okresie odzyskiwania niepodległości, zostali zamordowani w 1940 r. przez Sowietów. Marcin Krzek-Lubowiecki: Bracia Wagnerowie. Weterani Legionów, ofiary zbrodni katyńskiej
-
Weteran walk 1918-1920, oficer rezerwy i wybitny botanik, należał do osób, które odznaczyły się podczas walk o niepodległość i granice RP, a 20 lat później zginęły z rąk oprawców z NKWD w Katyniu, Charkowie, Miednoje i innych miejscach kaźni. Marcin Krzek-Lubowiecki: Edward Ralski. Botanik z karabinem
-
Wschodnia granica Rzeczypospolitej zawsze stanowiła strefę zagrożoną. Dlatego szczególne miejsce w szeregach obrońców Polski zajmują ci, którzy na różne sposoby tworzyli tam szańce obrony państwa. Do takich ludzi zalicza się Feliks Olas – jeden ze współtwórców Straży Celnej i Straży Granicznej II RP. Marcin Krzek-Lubowiecki: Zamordowany obrońca granicy RP
-
Każda rocznica Zbrodni Katyńskiej skłania do głębokiej refleksji nad jej przyczynami, przebiegiem i konsekwencjami. Ofiarą katyńskiego ludobójstwa padło wszak co najmniej 21 857 polskich obywateli. Marek Jończyk: Jan Bernard Rejecki – ofiara Katynia
-
Wiosną 1940 r. przywódcy Związku Sowieckiego zadali narodowi polskiemu niepowetowaną stratę, mordując z przyczyn politycznych jeńców wojennych oraz cywilnych więźniów. Żaden z decydentów, organizatorów i wykonawców zbrodni nigdy nie został za ten mord ukarany. Marek Jończyk: Katyń. Zbrodnia na Polsce
-
Józef Czapski, legendarny „kurier z Katynia”, poszukujący polskich oficerów w stalinowskiej Rosji, znał dobrze zarówno Rosję dawną, jak i nową, carską i bolszewicką – jako weteran Wielkiej Wojny, rewolucji bolszewickiej i wojny polsko-sowieckiej 1920 r. Marek Klecel: Szkic do portretu Józefa Czapskiego, świadka XX wieku
-
Mateusz Szpytma: „Pars pro toto”. Katyńczycy z Markowej – major Antoni Fleszar i kapitan Władysław Ciekot
-
Pochodzący z Bochni oficer Pułku Radiotelegraficznego, w przededniu II wojny światowej pełnił funkcję zastępcy oficera mobilizacyjnego. Przy pożegnaniu z bliskimi przykazał dziewięcioletniemu synowi, by opiekował się rodziną, gdyby on miał nie wrócić. Prowadzony przez niego w obozie w Kozielsku kalendarzyk zawiera lakoniczne świadectwo obozowej codzienności i głębokiego przywiązanie do bliskich. Michał Wenklar: Michał Jan Benesch (1899-1940)
-
Jan Zienkiewicz był nie tylko wybitnym pediatrą, ale również oficerem Wojska Polskiego. Ten ostatni fakt kosztował go życie, odebrane mu w sowieckiej niewoli. Jego dziennik, odnaleziony podczas ekshumacji w Lesie Katyńskim, stanowi unikatowe świadectwo losu zamordowanych oficerów. Michał Wenklar: „Wrażenia z podróży później”. Jan Zienkiewicz (1897–1940)
-
Związany z ziemią bocheńską i suską, żołnierz wojny polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej, historyk i archiwista. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Niepodległości oraz pośmiertnie Medalem „Za Udział w Wojnie Obronnej 1939”. Biografia Józefa Serugi stanowi przykład losów polskiego inteligenta II Rzeczypospolitej, czynnie zaangażowanego w sprawy ojczyzny. Monika Komaniecka-Łyp: Historyk, żołnierz, ofiara Zbrodni Katyńskiej. Podpułkownik Józef Seruga (1886-1940)
-
21 marca 1980 r. Walenty Badylak, przykuł się łańcuchem do studzienki na Rynku Głównym w Krakowie i podpalił, protestując przeciwko zakłamywaniu przez władze zbrodni katyńskiej, demoralizacji młodzieży i niszczeniu rzemiosła. Nie mógł żyć w kłamstwie... Historia Walentego Badylaka
-
Spotkanie, zorganizowane 17 kwietnia 2026 r. w ramach nowego cyklu edukacyjnego „Historia mówi przez pokolenia. Pamiętam, więc jestem” w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, było poświęcone jednemu z najtragiczniejszych wydarzeń w historii Polski – Zbrodni Katyńskiej oraz historii kłamstwa katyńskiego. Nowy cykl edukacyjny „Historia mówi przez pokolenia. Pamiętam, więc jestem”
-
13 kwietnia 2025 roku, w Dniu Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, w Warszawie oddano hołd blisko 22 tys. Polaków pomordowanych 85 lat temu przez NKWD. W centralnych uroczystościach wziął udział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Obchody 85. rocznicy Zbrodni Katyńskiej
-
5 marca 2026 r. we Wrocławiu odbyła się ceremonia pogrzebowa szczątków Ofiar Zbrodni Katyńskiej. W wydarzeniu udział wziął zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski. Ojczyźnie przywracamy naszych bohaterów
-
Otwarcie wystawy „Akcja AB – Katyń. Zagłada wielkopolskich elit 1939–1941” – Poznań, 1 grudnia 2009
-
„Pamiętam. Katyń 1940” to wspólny projekt Narodowego Centrum Kultury, Instytutu Pamięci Narodowej, Muzeum Katyńskiego i Instytutu Pileckiego. W jego ramach przypominamy historie ofiar zbrodni katyńskiej. Pamiętamy o ofiarach Zbrodni Katyńskiej
-
30 października 2025 r. na dziedzińcu Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach odbył się państwowy pogrzeb nieznanego z imienia i nazwiska Policjanta II Rzeczypospolitej – Ofiary Zbrodni Katyńskiej. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. Państwowy pogrzeb Nieznanego Policjanta II Rzeczypospolitej – Ofiary Zbrodni Katyńskiej
English version