Instytut Pamięci Narodowej
-
Był najmłodszym biskupem II RP. Kiedy wybuchła wojna, walczył o prawa Kościoła. To dzięki niemu katedra we Włocławku nie została zamieniona na salę koncertową dla Niemców. Spadły na niego represje. Trafił ostatecznie do KL Dachau, gdzie podzielił tragiczny los innego męczennika, Maksymiliana Kolbego (zamordowanego w KL Auschwitz). 25 września 1893 roku urodził się bp Michał Kozal. Do końca pomagał współwięźniom. Zginął za wiarę i ojczyznę.
-
Don Jerzy Popiełuszko. Storia di una vita
-
22 lutego 1945 r. zmarł w KL Dachau bł. ksiądz Stefan Wincenty Frelichowski, w 2003 r. ogłoszony patronem harcerzy polskich. 22 lutego na całym świecie obchodzony jest również Dzień Myśli Braterskiej – święto harcerzy i skautów. Choć zbieżność tych dat jest przypadkowa, to wybór ks. Frelichowskiego na patrona harcerzy przypadkowy z pewnością nie był. Dorota Grzechocińska: Miłosierny z Dachau. Ks. Stefan Wincenty Frelichowski
-
Spotkanie odbyło się 17 grudnia 2024 r. w Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie (ul. Marszałkowska 107). Dyskusja „»Nie rzucim Chryste Twego krzyża«. Protesty w obronie symboli religijnych w szkołach w ostatniej dekadzie PRL”
-
Ksiądz Streich został zamordowany 27 lutego 1938 r. podczas mszy świętej dla dzieci w kościele parafialnym w Luboniu k. Poznania. Według świadków zdarzenia, po oddaniu kilku strzałów w twarz i w plecy zabójca krzyczał z ambony: „Niech żyje komunizm!”. Elżbieta Wojcieszyk: Duszpasterz wobec ruchu robotniczego. Wokół męczeńskiej śmierci ks. Stanisława Streicha
-
W 1945 r. Kościół katolicki w Zielonej Górze uzyskał zgodę Zarządu Państwowego na zajęcie zborów ewangelickich, które przekształcono w kościoły m.in. Matki Bożej Częstochowskiej i św. Jadwigi (dziś konkatedra). Przy tym ostatnim, w byłym ewangelickim Domu Społecznym, powstał Katolicki Dom Społeczny. Elżbieta Wojcieszyk: Przyczyny, przebieg i skutki obrony Katolickiego Domu Społecznego w Zielonej Górze 30 maja 1960 r.
-
Episkopat Polski wobec stosunków państwo–Kościół i rzeczywistości społeczno-politycznej PRL 1970–1989
-
Siostra Izabela, jak brzmiało jej imię zakonne, niemal całe swoje dorosłe życie poświęciła służbie Bogu. Okazała również swój głęboki patriotyzm, angażując się w walkę z niemieckim okupantem w okresie II wojny światowej, a po jej zakończeniu w działalność niepodległościową. Ewa Wójcicka: Zofia Łuszczkiewicz. W służbie Bogu, ludziom i Polsce
-
Od momentu powstania NSZZ „Solidarność” w Kaliszu o. Dzierżek ściśle współpracował z jego działaczami. Po pacyfikacji kopalni „Wujek”, zlecił kaliskiemu rzeźbiarzowi Wiesławowi Andrzejowi Oźminie wykonanie w kościele przy Kolegium Księży Jezuitów bożonarodzeniowego żłóbka, którego symbolika i treść wyrażałyby zdecydowany sprzeciw wobec działań władz. Ewelina Ślązak: Proces o żłóbek o. Stefana Dzierżka w czasie stanu wojennego
-
Father Jerzy Popiełuszko. A Life Story
-
Jan Paweł II wołał 10 czerwca 1979 r. na krakowskich Błoniach: Zanim stąd odejdę, proszę was, abyście całe to duchowe dziedzictwo, któremu na imię Polska, raz jeszcze przyjęli z wiarą, nadzieją i miłością – taką, jaką zaszczepia w nas Chrystus na Chrzcie Świętym – abyście nigdy nie zwątpili… Filip Musiał: Dziedzictwo, któremu na imię Polska
-
2 czerwca 1979 r. Jan Paweł II rozpoczął pierwszą pielgrzymkę do Polski, podczas której odwiedził Warszawę, Gniezno, Częstochowę, Kraków, Oświęcim, Kalwarię Zebrzydowską i Wadowice. Filip Musiał: Dziewięć dni, które wstrząsnęły Peerelem
-
14 kwietnia 1966 roku – tysiąc lat od symbolicznej daty przyjęcia chrztu przez Mieszka I – rozpoczęły się obchody milenium chrztu Polski. Filip Musiał: Milenium chrztu Polski. Krok na drodze do wolności
-
Apogeum antykościelnej kampanii stalinowskich władz PRL. Filip Musiał: Sfingowany proces i wyrok na biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka – 22 września 1953
-
Premiera filmu odbędzie się 24 maja 2025 r. na placu katedralnym w Poznaniu w trakcie uroczystości beatyfikacyjnych Czcigodnego Sługi Bożego ks. Stanisława Streicha. Film „Ks. Stanisław Streich – prawda i pamięć”
-
Gdy dla milionów Polaków Jan Paweł II był najbardziej oczekiwanym gościem, dla władz PRL był nie lada kłopotem. Mamy do czynienia z najsławniejszym Polakiem na świecie i na nieszczęście mamy z nim do czynienia tu w Polsce – mówił w 1983 r. minister spraw wewnętrznych Czesław Kiszczak. Grzegorz Majchrzak: (Nie)chciany Pielgrzym
-
Zabójstwo księdza Jerzego Popiełuszki stanowiło poważne wyzwanie wizerunkowe dla odpowiedzialnego za tą zbrodnię reżimu. Problem ten mógł z łatwością eskalować w kwietniu 1985 r., gdy losy jego kultu splotły się z procesem kanonizacyjnym arcybiskupa Romero, lewicowego duchownego zamordowanego przez salwadorskie szwadrony śmierci. Grzegorz Majchrzak: Santo subito Popiełuszko
-
20 stycznia 1989 r. w swoim mieszkaniu na plebanii parafii św. Karola Boromeusza w Warszawie został zamordowany ks. Stefan Niedzielak. Grzegorz Majchrzak: „Nie mordujcie polskich księży”, czyli pogrzeby zamordowanych w 1989 r. kapłanów „oczami” SB
-
14 sierpnia 1941 r. w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz zginął śmiercią męczeńską o. Maksymilian Maria (Rajmund) Kolbe (1894–1941), franciszkanin, który ofiarował swoje życie w zamian za ocalenie współwięźnia, Franciszka Gajowniczka. Ten heroiczny czyn, jak i postawa o. Kolbego w ciągu całego życia zostały docenione na tyle, że w 1971 r. został beatyfikowany, a w roku 1982 kanonizowany. Irena Siwińska: Ojciec Maksymilian Kolbe
-
Było to pierwsze tak ogromnej skali wydarzenie społeczno-religijne w opanowanej przez Sowietów Polsce: w ciągu kilkunastu dni wzięło nim udział kilkadziesiąt tysięcy osób. Poprzedziły je podjęte przez komunistów w pierwszej połowie 1949 r. antykościelne działania i akcje propagandowe. Jacek Wołoszyn: „Cud lubelski” – lipiec 1949 r.
-
„W pałacach biskupich nic się nie rodzi, a gości w nich często śmierć. Biskup polowy nawet siedziby nie ma. Moim pałacem był na wojnie zawsze dom cudzych ludzi, a często nawet nie dom. Był [...] wagonem bydlęcym w Rosji, namiotem na pustyni perskiej i w Mezopotamii, ruiną przy froncie, samolotem podczas podróży”. Jacek Żurek: Arcybiskup Józef Gawlina (1892–1964)
-
Jednym z symboli zwycięstwa nad bolszewikami pod Warszawą stał się ksiądz Ignacy Skorupka – kapelan, którego bohaterska postawa i śmierć pod Ossowem 14 sierpnia 1920 roku przeszły do legendy. Jego śmierć stała się symbolem bohaterstwa i poświęcenia w walce o niepodległość Polski. Jak zginął ks. Ignacy Skorupka?
-
23 kwietnia 1979 r. po południu do Wydziału Organizacyjnego Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach nadeszła z Tychów niepokojąca informacja o demonstracji ulicznej na terenie miasta, na jednym z placów „na miejscu rozbiórki kaplicy (…) przy nowo budowanym domu towarowym”. Jarosław Neja: W obronie Krzyża – Tychy, rok 1979
-
Mieszkańcy gminy Wiżajny, znajdującej się obecnie przy trójstyku granic Polski, Litwy i Rosji, doświadczyli w czasie II wojny światowej szczególnie ciężkich warunków okupacji niemieckiej. Wraz z pozostałymi gminami Suwalszczyzny zostali włączeni do III Rzeszy i poddani brutalnym represjom. Jarosław Wasilewski: „Głowa do góry, nie bójcie się, ja nie wrócę, wy wrócicie i Polska będzie”. Ofiara życia ks. Stanisława Maciątka
-
Poznań 28 i 29 czerwca 1956 r. był świadkiem robotniczych protestów, które przerodziły się w walki uliczne. Do ich stłumienia władze komunistyczne użyły wojska. Było wiele ofiar śmiertelnych, kilkaset osób zostało rannych. Jarosław Wąsowicz: Kościół wobec Poznańskiego Czerwca
-
Jedenaście lat po beatyfikacji, Maksymilian Maria Kolbe został kanonizowany przez papieża Jana Pawła II jako męczennik. Pomimo trwającego w Polsce stanu wojennego, 10 października 1982 r., na plac św. Piotra w Rzymie licznie stawili się rodacy pierwszego polskiego męczennika okresu II wojny światowej. Kanonizacja Maksymiliana Marii Kolbego
-
Duchowny, uczestnik kampanii wrześniowej i kapelan Wojska Polskiego, kapelan oddziałów Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych w czasie II wojny światowej, więzień stalinowski, historyk regionalista. Klaudia Słojkowska: Ksiądz Franciszek Ossowski. Więziony za niezłomność
-
31 marca 2025 r. na Uniwersytecie Ignatianum w Krakowie odbyła się, współorganizowana przez krakowski oddział IPN, konferencja poświęcona ks. Władysławowi Gurgaczowi SJ, młodemu jezuicie, kapelanowi oddziału partyzanckiego, zamordowanemu przez komunistów w wyniku zbrodni sądowej. Konferencja naukowa „Ks. Władysław Gurgacz SJ – pytania...”
-
Konferencja „Tysiąclecie kontra Milenium – rocznice historyczne w edukacji” – Katowice.
-
Korespondencja prymasa Stefana Wyszyńskiego i kardynała Władysława Rubina w latach 1959-1981
-
Kryptonim „Pątnicy”. Służba Bezpieczeństwa wobec pieszych pielgrzymek na Jasną Górę w latach 1976–1988
-
Znamy go dzisiaj przede wszystkim jako kapelana Żołnierzy Wyklętych, przedstawianego często na zdjęciach w wojskowym mundurze, wśród członków Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowców, na tle pięknej Hali Łabowskiej i Beskidu Sądeckiego. Mało jednak wiemy o jego duchowej drodze, która doprowadziła go do brzemiennej w skutki decyzji przystąpienia wiosną 1948 r. do oddziału konspiracyjnego. Krzysztof Dorosz: Ksiądz Władysław Gurgacz SJ (1914-1949). Duchowa droga Kapelana Niezłomnych
-
Największą wartością duszpasterską były dla niego wiara ludu, jego przywiązanie do Kościoła, jego więź z Kościołem w Chrystusie i Jego Matce. ks. Dominik Zamiatała, Rafał Łatka: Ostatnie lata działalności Prymasa Wyszyńskiego
-
5 lipca 1881 roku w Brzęczkowicach (obecnie dzielnica Mysłowic) przyszedł na świat August Hlond, kardynał, prymas Polski w latach 1926–1948. Jego biografia uchodzić może za symbol losu Polaków żyjących na przełomie XIX i XX w. Ks. Jarosław Wąsowicz SDB: Prymas trzech epok. Kardynał August Hlond (1881–1948)
-
Ksiądz Stefan Miecznikowski, jezuita i harcerz
-
Księża dla władzy groźni. Duchowni współpracujący z opozycją (1976–1989). Tom II
-
Przeszło pół wieku temu w Kraśniku Fabrycznym na Lubelszczyźnie, doszło do sprowokowanych przez władze komunistyczne wydarzeń, w trakcie których mieszkańcy tego osiedla sprzeciwili się likwidacji miejsca kultu religijnego. Protest został brutalnie stłumiony, a kilkadziesiąt osób surowo ukaranych. Marcin Dąbrowski: To miało być kolejne miasto bez Boga
-
Pierwsza Biała Służba, pełniona przez harcerzy podczas pielgrzymki Jana Pawła II do Polski, została zorganizowana w 1983 r., gdy papież przybył po raz drugi do ojczyzny, aby wesprzeć wolnościowe dążenia rodaków i dodać otuchy społeczeństwu. Marcin Kapusta: Harcerska Biała Służba
-
W czerwcu 1949 roku Lublin stał się sceną jednej z pierwszych prowokacji wymierzonych w środowiska religijne i akademickie w Polsce Ludowej. Po procesji Bożego Ciała, w tłum uczestników powoli wjechał samochód funkcjonariuszy UB, wywołując zamieszki. Marcin Krzysztofik: Boże Ciało 1949 roku w Lublinie
-
Ksiądz Prałat Czesław Sadłowski jest jednym z wielu duchownych katolickich, którzy przez swoją działalność stali się prawdziwymi autorytetami dla licznych środowisk. Jego niezłomna postawa, zarówno w sprawie budowy kościoła w Zbroszy Dużej koło Grójca, jak również przy powstawaniu struktur opozycyjnych w środowisku wiejskim, wprawiała w wściekłość najwyższe władze PRL. Marcin Krzysztofik: Ksiądz Czesław Sadłowski. Kapłan niezłomny
-
Urodzony niemal dokładnie w połowie XX wieku historyk, założyciel i redaktor naczelny podziemnego pisma „Spotkania”, działacz opozycji niepodległościowej Janusz Krupski był człowiekiem głębokiej wiary i kryształowego sumienia, co zgodnie zaświadczają osoby dobrze znające go od dzieciństwa i młodości, a także świadkowie jego późniejszego życia duchowego, opozycyjnego oraz politycznego. Marek Kunicki-Goldfinger: Niepodległy. Wierny Kościołowi i Polsce. Janusz Krupski (1951–2010)
-
Wśród kapłanów, którzy zapisali się złotymi zgłoskami w powojennych dziejach Kościoła katolickiego w Polsce, szczególne miejsce zajmuje ordynariusz przemyski abp Ignacy Tokarczuk (1918–2012) – biskup niezłomny. Mariusz Krzysztofiński: Biskup Ignacy Tokarczuk. Kazanie na Jasnej Górze 5 września 1982 roku
-
Władysław Skalny był jednym z tych kapłanów diecezji przemyskiej, którzy w obliczu wspólnej agresji Niemiec i ZSRS na Polskę zaangażowali się najpierw w działalność pomocową na rzecz ludności polskiej, a potem w konspiracyjną. Mariusz Krzysztofiński: Jeden z wielu… Ksiądz Władysław Skalny (1917 – 1984), kapłan diecezji przemyskiej i działacz Zrzeszenia WiN
-
„Przekonałem się, że to idealista – w najlepszym znaczeniu tego słowa, odznaczający się stanowczością i hartem ducha” – mówił o ks. Jerzym metropolita przemyski. W trudnych chwilach podtrzymywał go na duchu. Później zaś bronił pamięci o nim. Mariusz Krzysztofiński: Życie za prawdę. Abp Ignacy Tokarczuk o bł. ks. Jerzym Popiełuszce
-
W roku 1941 męczeńską śmierć ponieśli abp Antoni Julian Nowowiejski i bp Leon Wetmański, zasłużeni płoccy duchowni i patroni miasta Działdowa. Nowowiejski jest jedynym polskim arcybiskupem, który dokonał swego żywota w niemieckim obozie śmierci. Mariusz Żuławnik: Arcybiskup Antoni Julian Nowowiejski (1858–1941) – ofiara niemieckiego obozu Soldau
-
Ks. prałat Antoni Rewera zmarł 1 października 1942 r. w Dachau. Męczennik prawdy – Antoni Rewera
-
Mało znanym aspektem życia i działalności ks. Franciszka Blachnickiego są jego kontakty ze Słowakami, które zaowocowały powstaniem ruchu oazowego w komunistycznej Czechosłowacji. Ponieważ działalność ta odbywała się w konspiracji, bardzo trudno znaleźć w archiwach jakiekolwiek dokumenty na ten temat. Zdani jesteśmy przede wszystkim na wspomnienia i relacje Słowaków, którzy uczestniczyli w oazach. Mirosław Szumiło: Ks. Franciszek Blachnicki i ruch oazowy na Słowacji
-
Pielgrzymka papieża-Polaka do Ojczyzny w 1979 r. była prawdziwie epokowa i przełomowa w dziejach Polski. Rozpoczęła bieg wydarzeń, który doprowadził do upadku komunizmu. Mniej znany jest fakt, że z wielkim entuzjazmem przyjmowali Jana Pawła II również Słowacy, dla których był on bliskim sąsiadem, synem bratniego narodu. Toteż wizyta Ojca Świętego wywołała duże zainteresowanie wśród katolików z południowej strony Tatr. Mirosław Szumiło: Słowacy wobec pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski
-
19 lipca 1945 r. przed kościołem św. Krzyża w Warszawie stanęła odnowiona figura Chrystusa dźwigającego krzyż. Na Krakowskie Przedmieście w Warszawie wróciła figura Chrystusa
-
Już po raz siódmy w Niepokalanowie odbyły się obchody Narodowego Dnia Pamięci Duchownych Niezłomnych. Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych w Niepokalanowie
English version