Instytut Pamięci Narodowej
-
Tegoroczne obchody w Niepokalanowie poświęcone były osobie sługi Bożego ks. Franciszka Blachnickiego – kapłana, którego życiorys, niczym soczewka, skupia losy tysięcy polskich duchownych prześladowanych przez dwa zbrodnicze totalitaryzmy. List do uczestników obchodów skierował zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych – 19 października 2025
-
Był duchową podporą walczących Powstańców, niósł otuchę i pocieszenie w chwilach ostatecznych. Niemcy zatrzymali go pod koniec września 1944 roku i okrzyknęli „głównym bandytą Powstania”. Ksiądz Józef Stanek, kapelan walczącej Warszawy, poniósł bohaterską, okrutną śmierć. Niemcy powiesili go na stule
-
Od kaplicy w II RP do parafii w PRL. Historia misjonarzy Świętej Rodziny w Wielkim Klinczu 1938–1989
-
25–26 czerwca 2025 r. odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Księża władzy ulegli. Duchowni współpracujący z władzami komunistycznymi 1945–1989”, cz. 1. Ogólnopolska konferencja naukowa „Księża władzy ulegli. Duchowni współpracujący z władzami komunistycznymi 1944–1989”, cz. 1 – Warszawa, 25–26 czerwca 2025
-
Życie oraz posługę duszpasterską ks. Stanisława Streicha, aż do tragicznej śmierci z rąk komunistycznego fanatyka – przedstawia wystawa Instytutu Pamięci Narodowej pt. „Męczennik za wiarę”, której wernisaż odbył się 23 maja 2025 r. w parafii św. Jana Bosko w Luboniu. Otwarcie wystawy o ks. Stanisławie Streichu – męczenniku za wiarę
-
Papież Pius XII w propagandzie komunistycznej w Polsce w latach 1945-1958
-
W piątek 20 stycznia 1989 roku późnym wieczorem ks. Stefan Niedzielak – siedemdziesięcioczteroletni proboszcz na warszawskich Powązkach – został brutalnie zamordowany w swoim mieszkaniu. Nieznani do dzisiaj sprawcy najpierw bestialsko go pobili, a potem dosłownie złamali mu kark. Patryk Pleskot: Ksiądz Stefan Niedzielak: ostatnia ofiara Katynia?
-
W naszej pamięci zaciera się powoli obraz świata, jaki zastał Jan Paweł II, gdy obejmował Stolicę Piotrową. Świat Anno Domini 1978 był przecież radykalnie różny nie tylko od tego, który znamy dzisiaj, ale przede wszystkim kompletnie odmienny od świata u końca pontyfikatu papieża-Polaka wiosną 2005 r. Z całą pewnością papież z Polski odegrał poważną rolę w tych przemianach. Paweł Skibiński: Jan Paweł II i wielka polityka
-
We wrześniu 1947 r. w Szklarskiej Porębie na konferencji, na której powstało Biuro Informacyjne Partii Komunistycznych i Robotniczych (Kominform) mające koordynować działania ideologiczne komunistycznych partii, główny sowiecki prelegent, bliski
współpracownik Józefa Stalina – Andriej Żdanow, postawił tezę o zaostrzaniu się walki ideologicznej z blokiem imperialistycznym i zażądał koordynacji między partiami m.in. działań w dziedzinie walki z Kościołem katolickim. Wzorcem, który zdaniem
Żdanowa powinny zastosować poszczególne partie komunistyczne w tej dziedzinie, miały być doświadczenia sowieckie (zakładały one aresztowania przywódców Kościoła, rozbijanie go od wewnątrz przez wspieranie organizacji tzw. księży patriotów etc.). Paweł Skibiński: Szkodliwy kompromis czy konieczny ratunek dla Kościoła? Porozumienie państwo–Kościół 1950 roku
-
„Kolęda Wybrzeża” stworzona na melodię popularnej kolędy „Hej w dzień narodzenia” to przykład poezji ulicznej, która stała się wyrazem kumulujących się emocji po brutalnym stłumieniu strajków przez władze komunistyczne w Grudniu 1970 r. Piotr Abryszeński, Daniel Gucewicz: Pogrudniowa kolęda w Trójmieście. Wizyty duszpasterskie 1970/1971
-
Do więzionego w Komańczy Prymasa Wyszyńskiego zwrócili się oo. paulini z prośbą o napisanie odnowionych Ślubów Jana Kazimierza. Kardynał odmówił tłumacząc, że jest więźniem z woli Bożej, a więzień musi milczeć. W końcu jednak dał się przekonać. Tak powstały Śluby, których znaczenie trudno przecenić. Piotr Kordyasz: Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego
-
4 kwietnia 2025 r. zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma oraz abp Stanisław Gądecki administrator apostolski sede vacante Archidiecezji Poznańskiej podpisali porozumienie o współpracy. Podpisanie porozumienia z Archidiecezją Poznańską
-
Pontyfikat wielu zagrożeń. Jan Paweł II w świetle dokumentów sprawy „Kapella” 1979–1990
-
Powroty minionego czasu. Zagnieżdżone w pamięci
-
24 września 2024 r. w Muzeum Archidiecezjalnym w Poznaniu odbyło się spotkanie z autorami wydanego przez Instytut Pamięci Narodowej albumu „Arcybiskup Antoni Baraniak 1904–1977”. Promocja albumu „Arcybiskup Antoni Baraniak 1904–1977”
-
„Historia toczy się dziś” – 3 października 2025 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. Prymas na trudne czasy? Ks. prof. Józef Naumowicz i dr Milena Kindziuk dla „Historia toczy się dziś”
-
Prymas Tysiąclecia w pamięci Polaków 1981–2011
-
Instytut Pamięci Narodowej pozostaje ważnym punktem odniesienia dla instytucji z całego świata zajmujących się problematyką praw człowieka, systemów totalitarnych oraz procesów demokratyzacji. Przedstawiciele południowokoreańskiej organizacji pozarządowej THINK – The Human Rights In North Korea z wizytą w IPN
-
12 listopada 1948 roku, po śmierci kardynała Augusta Hlonda, nowym metropolitą gnieźnieńskim i warszawskim oraz Prymasem Polski został czterdziestosiedmioletni biskup lubelski Stefan Wyszyński. Szybko zaczął odgrywać w rzeczywistości społeczno-politycznej PRL bardzo ważną rolę. Był traktowany jako interrex i cieszący się olbrzymim autorytetem wyraziciel dążeń narodu. Nie dożył wolnej Polski, jednak znacznie przyczynił się do odzyskania niepodległości. Przeprowadził polski kościół przez trudny okres komunizmu
-
Przez całe życie łączył kilka niezwykle wymagających dziedzin aktywności. Malarstwo i konserwacja sztuki, praca duszpasterska, wreszcie – działalność naukowa, która podczas okupacji niemieckiej kosztowała go uwięzienie w Sachsenhausen. Po uwolnieniu włączył się on w organizację tajnego nauczania, a do grona jego uczniów należał sam Karol Wojtyła. Radosław Kurek: Kapłan, naukowiec, artysta – pamiątki po ks. prof. Józefie Kaczmarczyku
-
Po przejęciu przez komunistów pełni władzy oraz likwidacji Polskiego Stronnictwa Ludowego, ostatniej niezależnej partii w ówczesnym parlamencie, nad postacią przywódcy chłopów polskich rozciągnięta została szczelna zasłona milczenia. Pamięć o jego zasługach dla Polski przetrwała jednak wśród działaczy ludowych, którzy podjęli wysiłki na rzecz jego upamiętnienia. Radosław Kurek: Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Wincentego Witosa w Archikatedrze Warszawskiej św. Jana Chrzciciela w Warszawie w 1975 r.
-
16 października 1978 r. papieżem została postać nietuzinkowa, posiadająca wielką charyzmę, znana i ceniona również w Kościele powszechnym. Nowy papież na każdym kroku łamał schematy i stereotypy. Radosław Morawski: Jan Paweł II
-
Wywrócony żłóbek, obok w zwojach drutu kolczastego figurka Dzieciątka Jezus przepasana czarnym kirem. Z lewej strony przewróconego żłóbka – biała płyta ze śladami gąsienic transportera. Tak w 1981 roku wyglądała szopka bożonarodzeniowa w kościele Jezuitów w Kaliszu. Radosław Morawski: Rok więzienia za żłóbek. Historia niezwykłej szopki bożonarodzeniowej w kościele Jezuitów w Kaliszu
-
W czasie drugiej wizyty Jana Pawła II w PRL, wbrew obawom władz, nie doszło do niepokojów społecznych. Jednocześnie miliony wiernych, zgromadzonych na trasach przejazdu papamobile i spotkaniach z papieżem, odważnie manifestowały swój patriotyzm i sprzeciw wobec panującego ustroju. Radosław Morawski: „Pokój Tobie, Polsko! Ojczyzno moja!”. Druga pielgrzymka Jana Pawła II do Polski
-
18 listopada 1965 r., w trakcie dobiegających końca obrad Soboru Watykańskiego II, polscy biskupi wystosowali do biskupów niemieckich list z zaproszeniem do udziału w uroczystych obchodach przypadającego na kolejny rok tysiąclecia chrztu Polski. Robert Jankowski: „Udzielamy wybaczenia i prosimy o nie”. Orędzie biskupów polskich do biskupów niemieckich z 1965 r.
-
7 czerwca 1999 r. podczas nabożeństwa odprawionego na toruńskim lotnisku Jan Paweł II dokonał beatyfikacji ks. Frelichowskiego. Rocznica beatyfikacji bł. ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego
-
28 czerwca 1972 r. papież Paweł VI bullą „Episcoporum Poloniae coetus” powołał nowe diecezje, a istniejące włączył do polskiej administracji kościelnej, ustanawiając dla nich ordynariuszy. Reaktywowane zostały wówczas archidiecezja wrocławska i diecezja warmińska. Utworzono również cztery diecezje: gorzowską, szczecińsko-kamieńską, koszalińsko-kołobrzeską i opolską. Ponadto nowa bulla normalizowała stosunki prawne między PRL a Watykanem. Rocznica wydania bulli „Episcoporum Poloniae coetus” papieża Pawła VI
-
Ci, którzy go poznali, zmieniali wyobrażenie o człowieku oddanym Bogu. „Niekiedy trzeba być stanowczym… Cnota to nie synonim ciepłego masła” – mawiał ks. Władysław Gurgacz. Kapelan Żołnierzy Wyklętych zginął 14 września 1949 r. na podwórku więzienia przy ul. Montelupich. Roksana Szczypta-Szczęch: Ks. Władysław Gurgacz. Niezłomny jezuita
-
Zapisał się w historii diecezji kieleckiej jako kapłan wybitny. W latach 1938–1939 był senatorem RP. Ciesząc się ogromnym autorytetem moralno-religijnym, pod koniec II wojny światowej został proboszczem parafii katedralnej. Był więźniem stalinizmu i należał do grona najbliższych współpracowników bp. Czesława Kaczmarka. Ryszard Gryz: Duszpasterz i społecznik w trudnych czasach. Ksiądz kanonik Roman Zelek (1893–1975)
-
23 lipca 1951 r. w Krakowie zmarł kardynał Adam Stefan Sapieha, nazywany niezłomnym księciem Kościoła. Ryszard Sodel: Adam Stefan Sapieha. Książę kardynał
-
Kiedy podjął decyzję o wstąpieniu do stanu duchownego, miał przed sobą kilka lat wypełnionych administracyjnymi przeszkodami ze strony władz sowieckich. Gdy został księdzem, w podjętej pracy duszpasterskiej dbał nie tylko o żywych. W listopadzie 1984 r. po raz pierwszy odprawił mszę na mogiłach pomordowanych w Katyniu polskich oficerów. s. Renata Zielińska OP: „Teraz już znam drogę do Katynia”. Ze wspomnień księdza Henryka Okołotowicza
-
Nie pozostawił wspomnień, zapisków, czy bogatszej korespondencji. Pomimo, że nasza wiedza o jego drodze życiowej nigdy nie będzie już pełna, stał się jednym z najważniejszych symboli pomocy udzielanej Żydom przez katolickie duchowieństwo na okupowanych przez Niemców ziemiach polskich. Sebastian Piątkowski: Ks. Marceli Godlewski – proboszcz z warszawskiego getta
-
Adam Hilary Bernard Chmielowski herbu Jastrzębiec, pierworodny syn Wojciecha i Józefy z Borzysławskich, przyszedł na świat w Igołomi k. Krakowa 20 sierpnia 1845 r. Siostra Krzysztofa Babraj: Święty Brat Albert. Powstaniec, artysta, zakonnik, opiekun ubogich
-
W związku ze zbliżającą się 40. rocznicą męczeńskiej śmierci błogosławionego kapelana „Solidarności” Instytut Pamięci Narodowej zaprosił na spotkanie otwarte „Skutki uprowadzenia ks. Jerzego Popiełuszki”, które odbyło się w Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie o godz. 17:30. Spotkanie otwarte z cyklu „Oblicza historii” pt. „Skutki uprowadzenia ks. Jerzego Popiełuszki” – Warszawa, 8 października 2024
-
Spotkanie „Zabójstwo polityczne ks. Franciszka Blachnickiego. Nowe wątki” odbyło się 23 marca 2026 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, przy ul. Marszałkowskiej 107. Zapraszamy do obejrzenia dyskusji na kanale IPNtv. Spotkanie z cyklu „Tajemnice bezpieki”
-
30 grudnia 2025 r. w siedzibie Nuncjatury Apostolskiej w Polsce odbyło się spotkanie zastępcy prezesa IPN dr. hab. Karola Polejowskiego z Nuncjuszem Apostolskim w Polsce Arcybiskupem Antonio Guido Filipazzi. Rozmowy dotyczyły możliwości wspólnych działań planowanych na 2026 rok. Spotkanie zastępcy prezesa IPN z Nuncjuszem Apostolskim w Polsce
-
Stefan Wyszyński, Pro memoria, t. 1: 1948–1952
-
Stefan Wyszyński, Pro memoria, t. 2: 1953
-
Stefan Wyszyński, Pro memoria, t. 3: 1953–1956
-
Stefan Wyszyński, Pro memoria, t. 4: 1956–1957
-
Stefan Wyszyński, Pro memoria, t. 5: 1958
-
Stefan Wyszyński, Pro memoria, t. 6: 1959
-
Stefan Wyszyński, Pro memoria, t. 7: 1960
-
Stefan Wyszyński, Pro memoria, t. 8: 1961
-
Stefan Wyszyński, Pro memoria, t. 9: 1962
-
Studia z historii najnowszej Polski, t. 6
-
10 lutego 1940 r. władze sowieckie rozpoczęły masową deportację obywateli polskich do północnych obwodów Rosji i na zachodnią Syberię. W czasie transportu umierali z zimna, głodu i wyczerpania… Prezentujemy trzy wyjątkowe fragmenty historii z nieludzkiej ziemi. Po więcej wejdź na portal Archiwum Historii Mówionej IPN – Opowiedziane – zobacz relacje naocznych świadków tych dramatycznych wydarzeń. Sybiracy 1940. Świadectwa Niezwyciężonych na portalu IPN opowiedziane.ipn.gov.pl
-
30 stycznia 1989 r. w Białymstoku znaleziono zwłoki księdza Stanisława Suchowolca. 31-letni kapłan zginął na swojej plebanii w białostockich Dojlidach, podpalonej przez „nieznanych sprawców” w nocy z 29 na 30 stycznia. Tajemnicza śmierć niewygodnego kapłana
-
The Catholic Church in 'People's Poland'
-
Kapłan, społecznik, żołnierz i obrońca uciśnionych. W dwudziestoleciu międzywojennym ks. Zieja włączył się w działalność społeczną, a w czasie wojny związał się z Polskim Państwem Podziemnym i poświęcał się najbardziej prześladowanym przez okupantów. Tomasz Roguski: Ksiądz Jan Zieja w II RP i podczas II wojny światowej – kapłan ubogich i żołnierzy
English version