Instytut Pamięci Narodowej
-
Ksiądz Stefan Miecznikowski, jezuita i harcerz
-
Księża dla władzy groźni. Duchowni współpracujący z opozycją (1976–1989). Tom II
-
Przeszło pół wieku temu w Kraśniku Fabrycznym na Lubelszczyźnie, doszło do sprowokowanych przez władze komunistyczne wydarzeń, w trakcie których mieszkańcy tego osiedla sprzeciwili się likwidacji miejsca kultu religijnego. Protest został brutalnie stłumiony, a kilkadziesiąt osób surowo ukaranych. Marcin Dąbrowski: To miało być kolejne miasto bez Boga
-
Pierwsza Biała Służba, pełniona przez harcerzy podczas pielgrzymki Jana Pawła II do Polski, została zorganizowana w 1983 r., gdy papież przybył po raz drugi do ojczyzny, aby wesprzeć wolnościowe dążenia rodaków i dodać otuchy społeczeństwu. Marcin Kapusta: Harcerska Biała Służba
-
W czerwcu 1949 roku Lublin stał się sceną jednej z pierwszych prowokacji wymierzonych w środowiska religijne i akademickie w Polsce Ludowej. Po procesji Bożego Ciała, w tłum uczestników powoli wjechał samochód funkcjonariuszy UB, wywołując zamieszki. Marcin Krzysztofik: Boże Ciało 1949 roku w Lublinie
-
Ksiądz Prałat Czesław Sadłowski jest jednym z wielu duchownych katolickich, którzy przez swoją działalność stali się prawdziwymi autorytetami dla licznych środowisk. Jego niezłomna postawa, zarówno w sprawie budowy kościoła w Zbroszy Dużej koło Grójca, jak również przy powstawaniu struktur opozycyjnych w środowisku wiejskim, wprawiała w wściekłość najwyższe władze PRL. Marcin Krzysztofik: Ksiądz Czesław Sadłowski. Kapłan niezłomny
-
Urodzony niemal dokładnie w połowie XX wieku historyk, założyciel i redaktor naczelny podziemnego pisma „Spotkania”, działacz opozycji niepodległościowej Janusz Krupski był człowiekiem głębokiej wiary i kryształowego sumienia, co zgodnie zaświadczają osoby dobrze znające go od dzieciństwa i młodości, a także świadkowie jego późniejszego życia duchowego, opozycyjnego oraz politycznego. Marek Kunicki-Goldfinger: Niepodległy. Wierny Kościołowi i Polsce. Janusz Krupski (1951–2010)
-
Wśród kapłanów, którzy zapisali się złotymi zgłoskami w powojennych dziejach Kościoła katolickiego w Polsce, szczególne miejsce zajmuje ordynariusz przemyski abp Ignacy Tokarczuk (1918–2012) – biskup niezłomny. Mariusz Krzysztofiński: Biskup Ignacy Tokarczuk. Kazanie na Jasnej Górze 5 września 1982 roku
-
Władysław Skalny był jednym z tych kapłanów diecezji przemyskiej, którzy w obliczu wspólnej agresji Niemiec i ZSRS na Polskę zaangażowali się najpierw w działalność pomocową na rzecz ludności polskiej, a potem w konspiracyjną. Mariusz Krzysztofiński: Jeden z wielu… Ksiądz Władysław Skalny (1917 – 1984), kapłan diecezji przemyskiej i działacz Zrzeszenia WiN
-
„Przekonałem się, że to idealista – w najlepszym znaczeniu tego słowa, odznaczający się stanowczością i hartem ducha” – mówił o ks. Jerzym metropolita przemyski. W trudnych chwilach podtrzymywał go na duchu. Później zaś bronił pamięci o nim. Mariusz Krzysztofiński: Życie za prawdę. Abp Ignacy Tokarczuk o bł. ks. Jerzym Popiełuszce
-
W roku 1941 męczeńską śmierć ponieśli abp Antoni Julian Nowowiejski i bp Leon Wetmański, zasłużeni płoccy duchowni i patroni miasta Działdowa. Nowowiejski jest jedynym polskim arcybiskupem, który dokonał swego żywota w niemieckim obozie śmierci. Mariusz Żuławnik: Arcybiskup Antoni Julian Nowowiejski (1858–1941) – ofiara niemieckiego obozu Soldau
-
Ks. prałat Antoni Rewera zmarł 1 października 1942 r. w Dachau. Męczennik prawdy – Antoni Rewera
-
Miecz i tarcza „ludowej” władzy w Małopolsce. Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego / Wojewódzki Urząd do spraw Bezpieczeństwa Publicznego w Krakowie 1945–1956
-
Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Papieski Uniwersytet Gregoriański oraz Papieski Komitet Nauk Historycznych zapraszają do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej pt. „Stolica Apostolska wobec systemów totalitarnych w XX wieku. Nowe spojrzenia i perspektywy badawcze”. Międzynarodowa konferencja naukowa „Stolica Apostolska wobec systemów totalitarnych w XX wieku. Nowe spojrzenia i perspektywy badawcze” – Rzym, 28–29 października 2026
-
Mało znanym aspektem życia i działalności ks. Franciszka Blachnickiego są jego kontakty ze Słowakami, które zaowocowały powstaniem ruchu oazowego w komunistycznej Czechosłowacji. Ponieważ działalność ta odbywała się w konspiracji, bardzo trudno znaleźć w archiwach jakiekolwiek dokumenty na ten temat. Zdani jesteśmy przede wszystkim na wspomnienia i relacje Słowaków, którzy uczestniczyli w oazach. Mirosław Szumiło: Ks. Franciszek Blachnicki i ruch oazowy na Słowacji
-
Pielgrzymka papieża-Polaka do Ojczyzny w 1979 r. była prawdziwie epokowa i przełomowa w dziejach Polski. Rozpoczęła bieg wydarzeń, który doprowadził do upadku komunizmu. Mniej znany jest fakt, że z wielkim entuzjazmem przyjmowali Jana Pawła II również Słowacy, dla których był on bliskim sąsiadem, synem bratniego narodu. Toteż wizyta Ojca Świętego wywołała duże zainteresowanie wśród katolików z południowej strony Tatr. Mirosław Szumiło: Słowacy wobec pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski
-
19 lipca 1945 r. przed kościołem św. Krzyża w Warszawie stanęła odnowiona figura Chrystusa dźwigającego krzyż. Na Krakowskie Przedmieście w Warszawie wróciła figura Chrystusa
-
Już po raz siódmy w Niepokalanowie odbyły się obchody Narodowego Dnia Pamięci Duchownych Niezłomnych. Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych w Niepokalanowie
-
Tegoroczne obchody w Niepokalanowie poświęcone były osobie sługi Bożego ks. Franciszka Blachnickiego – kapłana, którego życiorys, niczym soczewka, skupia losy tysięcy polskich duchownych prześladowanych przez dwa zbrodnicze totalitaryzmy. List do uczestników obchodów skierował zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. Narodowy Dzień Pamięci Duchownych Niezłomnych – 19 października 2025
-
Był duchową podporą walczących Powstańców, niósł otuchę i pocieszenie w chwilach ostatecznych. Niemcy zatrzymali go pod koniec września 1944 roku i okrzyknęli „głównym bandytą Powstania”. Ksiądz Józef Stanek, kapelan walczącej Warszawy, poniósł bohaterską, okrutną śmierć. Niemcy powiesili go na stule
-
Od kaplicy w II RP do parafii w PRL. Historia misjonarzy Świętej Rodziny w Wielkim Klinczu 1938–1989
-
25–26 czerwca 2025 r. odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Księża władzy ulegli. Duchowni współpracujący z władzami komunistycznymi 1945–1989”, cz. 1. Ogólnopolska konferencja naukowa „Księża władzy ulegli. Duchowni współpracujący z władzami komunistycznymi 1944–1989”, cz. 1 – Warszawa, 25–26 czerwca 2025
-
18 czerwca 2026 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa pt. „Wierny Bogu i Ojczyźnie w 100-lecie prymasostwa kardynała Augusta Hlonda”. Ogólnopolska konferencja naukowa „Wierny Bogu i Ojczyźnie w 100-lecie prymasostwa kardynała Augusta Hlonda”
-
Życie oraz posługę duszpasterską ks. Stanisława Streicha, aż do tragicznej śmierci z rąk komunistycznego fanatyka – przedstawia wystawa Instytutu Pamięci Narodowej pt. „Męczennik za wiarę”, której wernisaż odbył się 23 maja 2025 r. w parafii św. Jana Bosko w Luboniu. Otwarcie wystawy o ks. Stanisławie Streichu – męczenniku za wiarę
-
Papież Pius XII w propagandzie komunistycznej w Polsce w latach 1945-1958
-
W piątek 20 stycznia 1989 roku późnym wieczorem ks. Stefan Niedzielak – siedemdziesięcioczteroletni proboszcz na warszawskich Powązkach – został brutalnie zamordowany w swoim mieszkaniu. Nieznani do dzisiaj sprawcy najpierw bestialsko go pobili, a potem dosłownie złamali mu kark. Patryk Pleskot: Ksiądz Stefan Niedzielak: ostatnia ofiara Katynia?
-
W naszej pamięci zaciera się powoli obraz świata, jaki zastał Jan Paweł II, gdy obejmował Stolicę Piotrową. Świat Anno Domini 1978 był przecież radykalnie różny nie tylko od tego, który znamy dzisiaj, ale przede wszystkim kompletnie odmienny od świata u końca pontyfikatu papieża-Polaka wiosną 2005 r. Z całą pewnością papież z Polski odegrał poważną rolę w tych przemianach. Paweł Skibiński: Jan Paweł II i wielka polityka
-
We wrześniu 1947 r. w Szklarskiej Porębie na konferencji, na której powstało Biuro Informacyjne Partii Komunistycznych i Robotniczych (Kominform) mające koordynować działania ideologiczne komunistycznych partii, główny sowiecki prelegent, bliski
współpracownik Józefa Stalina – Andriej Żdanow, postawił tezę o zaostrzaniu się walki ideologicznej z blokiem imperialistycznym i zażądał koordynacji między partiami m.in. działań w dziedzinie walki z Kościołem katolickim. Wzorcem, który zdaniem
Żdanowa powinny zastosować poszczególne partie komunistyczne w tej dziedzinie, miały być doświadczenia sowieckie (zakładały one aresztowania przywódców Kościoła, rozbijanie go od wewnątrz przez wspieranie organizacji tzw. księży patriotów etc.). Paweł Skibiński: Szkodliwy kompromis czy konieczny ratunek dla Kościoła? Porozumienie państwo–Kościół 1950 roku
-
12 sierpnia 1974 r. we wsi Szklary (obecnie w gminie Jerzmanowice-Przeginia w województwie małopolskim) kilkadziesiąt kobiet – mieszkanek tej wsi – usiłowało uniemożliwić wyburzenie ganku dobudowanego bez zezwolenia władz do zakupionego przez ks. Józefa Pochopienia budynku, pełniącego funkcję punktu katechetycznego. Jaka była geneza tych zajść, ich przebieg i skutki? Paweł Tomasik: Kobiety ze wsi Szklary w obronie punktu katechetycznego 12 sierpnia 1974 r.
-
„Kolęda Wybrzeża” stworzona na melodię popularnej kolędy „Hej w dzień narodzenia” to przykład poezji ulicznej, która stała się wyrazem kumulujących się emocji po brutalnym stłumieniu strajków przez władze komunistyczne w Grudniu 1970 r. Piotr Abryszeński, Daniel Gucewicz: Pogrudniowa kolęda w Trójmieście. Wizyty duszpasterskie 1970/1971
-
Do więzionego w Komańczy Prymasa Wyszyńskiego zwrócili się oo. paulini z prośbą o napisanie odnowionych Ślubów Jana Kazimierza. Kardynał odmówił tłumacząc, że jest więźniem z woli Bożej, a więzień musi milczeć. W końcu jednak dał się przekonać. Tak powstały Śluby, których znaczenie trudno przecenić. Piotr Kordyasz: Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego
-
4 kwietnia 2025 r. zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma oraz abp Stanisław Gądecki administrator apostolski sede vacante Archidiecezji Poznańskiej podpisali porozumienie o współpracy. Podpisanie porozumienia z Archidiecezją Poznańską
-
Pontyfikat wielu zagrożeń. Jan Paweł II w świetle dokumentów sprawy „Kapella” 1979–1990
-
Poszliśmy za księdzem Jerzym
-
Powroty minionego czasu. Zagnieżdżone w pamięci
-
24 września 2024 r. w Muzeum Archidiecezjalnym w Poznaniu odbyło się spotkanie z autorami wydanego przez Instytut Pamięci Narodowej albumu „Arcybiskup Antoni Baraniak 1904–1977”. Promocja albumu „Arcybiskup Antoni Baraniak 1904–1977”
-
„Historia toczy się dziś” – 3 października 2025 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. Prymas na trudne czasy? Ks. prof. Józef Naumowicz i dr Milena Kindziuk dla „Historia toczy się dziś”
-
Prymas Tysiąclecia w pamięci Polaków 1981–2011
-
Instytut Pamięci Narodowej pozostaje ważnym punktem odniesienia dla instytucji z całego świata zajmujących się problematyką praw człowieka, systemów totalitarnych oraz procesów demokratyzacji. Przedstawiciele południowokoreańskiej organizacji pozarządowej THINK – The Human Rights In North Korea z wizytą w IPN
-
12 listopada 1948 roku, po śmierci kardynała Augusta Hlonda, nowym metropolitą gnieźnieńskim i warszawskim oraz Prymasem Polski został czterdziestosiedmioletni biskup lubelski Stefan Wyszyński. Szybko zaczął odgrywać w rzeczywistości społeczno-politycznej PRL bardzo ważną rolę. Był traktowany jako interrex i cieszący się olbrzymim autorytetem wyraziciel dążeń narodu. Nie dożył wolnej Polski, jednak znacznie przyczynił się do odzyskania niepodległości. Przeprowadził polski kościół przez trudny okres komunizmu
-
Przez całe życie łączył kilka niezwykle wymagających dziedzin aktywności. Malarstwo i konserwacja sztuki, praca duszpasterska, wreszcie – działalność naukowa, która podczas okupacji niemieckiej kosztowała go uwięzienie w Sachsenhausen. Po uwolnieniu włączył się on w organizację tajnego nauczania, a do grona jego uczniów należał sam Karol Wojtyła. Radosław Kurek: Kapłan, naukowiec, artysta – pamiątki po ks. prof. Józefie Kaczmarczyku
-
Po przejęciu przez komunistów pełni władzy oraz likwidacji Polskiego Stronnictwa Ludowego, ostatniej niezależnej partii w ówczesnym parlamencie, nad postacią przywódcy chłopów polskich rozciągnięta została szczelna zasłona milczenia. Pamięć o jego zasługach dla Polski przetrwała jednak wśród działaczy ludowych, którzy podjęli wysiłki na rzecz jego upamiętnienia. Radosław Kurek: Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Wincentego Witosa w Archikatedrze Warszawskiej św. Jana Chrzciciela w Warszawie w 1975 r.
-
16 października 1978 r. papieżem została postać nietuzinkowa, posiadająca wielką charyzmę, znana i ceniona również w Kościele powszechnym. Nowy papież na każdym kroku łamał schematy i stereotypy. Radosław Morawski: Jan Paweł II
-
Wywrócony żłóbek, obok w zwojach drutu kolczastego figurka Dzieciątka Jezus przepasana czarnym kirem. Z lewej strony przewróconego żłóbka – biała płyta ze śladami gąsienic transportera. Tak w 1981 roku wyglądała szopka bożonarodzeniowa w kościele Jezuitów w Kaliszu. Radosław Morawski: Rok więzienia za żłóbek. Historia niezwykłej szopki bożonarodzeniowej w kościele Jezuitów w Kaliszu
-
W czasie drugiej wizyty Jana Pawła II w PRL, wbrew obawom władz, nie doszło do niepokojów społecznych. Jednocześnie miliony wiernych, zgromadzonych na trasach przejazdu papamobile i spotkaniach z papieżem, odważnie manifestowały swój patriotyzm i sprzeciw wobec panującego ustroju. Radosław Morawski: „Pokój Tobie, Polsko! Ojczyzno moja!”. Druga pielgrzymka Jana Pawła II do Polski
-
Reminiscencje śmierci ks. Jerzego Popiełuszki
-
18 listopada 1965 r., w trakcie dobiegających końca obrad Soboru Watykańskiego II, polscy biskupi wystosowali do biskupów niemieckich list z zaproszeniem do udziału w uroczystych obchodach przypadającego na kolejny rok tysiąclecia chrztu Polski. Robert Jankowski: „Udzielamy wybaczenia i prosimy o nie”. Orędzie biskupów polskich do biskupów niemieckich z 1965 r.
-
7 czerwca 1999 r. podczas nabożeństwa odprawionego na toruńskim lotnisku Jan Paweł II dokonał beatyfikacji ks. Frelichowskiego. Rocznica beatyfikacji bł. ks. Stefana Wincentego Frelichowskiego
-
28 czerwca 1972 r. papież Paweł VI bullą „Episcoporum Poloniae coetus” powołał nowe diecezje, a istniejące włączył do polskiej administracji kościelnej, ustanawiając dla nich ordynariuszy. Reaktywowane zostały wówczas archidiecezja wrocławska i diecezja warmińska. Utworzono również cztery diecezje: gorzowską, szczecińsko-kamieńską, koszalińsko-kołobrzeską i opolską. Ponadto nowa bulla normalizowała stosunki prawne między PRL a Watykanem. Rocznica wydania bulli „Episcoporum Poloniae coetus” papieża Pawła VI
-
Ci, którzy go poznali, zmieniali wyobrażenie o człowieku oddanym Bogu. „Niekiedy trzeba być stanowczym… Cnota to nie synonim ciepłego masła” – mawiał ks. Władysław Gurgacz. Kapelan Żołnierzy Wyklętych zginął 14 września 1949 r. na podwórku więzienia przy ul. Montelupich. Roksana Szczypta-Szczęch: Ks. Władysław Gurgacz. Niezłomny jezuita
English