Instytut Pamięci Narodowej
-
Była to nadzwyczajna instytucja państwowa utworzona w obliczu zagrożenia militarnego ze strony Armii Czerwonej, która zbliżała się do granic odrodzonej Rzeczypospolitej w trakcie wojny polsko-bolszewickiej. Rada Obrony Państwa odegrała ważną rolę w przygotowaniach do Bitwy Warszawskiej, która okazała się przełomowa i umożliwiła Polsce odparcie bolszewickiej ofensywy. 1 lipca 1920 roku powołano Radę Obrony Państwa
-
Bitwa Warszawska roku 1920 to największe militarne zwycięstwo Polski od czasów wiktorii wiedeńskiej 1683 r. Sierpniowe zwycięstwo sprzed 100 laty ocaliło niepodległą Polskę i cywilizację łacińską przed komunizmem. Na pamiątkę zwycięskiej Bitwy Warszawskiej, stoczonej 15 sierpnia 1920 r., obchodzimy w Polsce Święto Wojska Polskiego (na mocy ustawy Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 30 lipca 1992 r.). 105. rocznica Bitwy Warszawskiej 1920 oraz Święto Wojska Polskiego
-
Adam Hlebowicz: Gorzki pokój. Traktat ryski 1921 roku
-
Dla ks. Ignacego Skorupki dzień 14 sierpnia 1920 r. rozpoczął się bladym świtem. Kapelan musiał być wciąż zmęczony forsownym marszem. Poprzedniego dnia wyruszył z Warszawy, by piechotą przez Ząbki i Rembertów powędrować do wsi Ossów, do której wraz z grupą 800 żołnierzy ochotników dotarł późnym wieczorem. Już kilka godzin później zbudziły go odgłosy strzałów. Do polskich pozycji od strony sąsiedniej Leśniakowizny zbliżała się Armia Czerwona. Trwająca od ponad roku wojna polsko-bolszewicka właśnie wkraczała w decydującą fazę. Ksiądz Skorupka nie wiedział, że wkrótce stanie się symbolem tego kluczowego dla historii II Rzeczypospolitej konfliktu. O godzinie 5.30 ruszył do swojej pierwszej w życiu bitwy. Bartłomiej Kluska: Ksiądz Ignacy Jan Skorupka
-
Odzyskiwanie niepodległości przez Polskę po I wojnie światowej było procesem, w którym istotną rolę odgrywały zarówno zabiegi dyplomatyczne, jak i działania zbrojne. Najpoważniejszym konfliktem militarnym, jaki zmuszone było toczyć młode państwo, była wojna polsko-bolszewicka z lat 1919–1920. Bitwa nad Niemnem 20–28 września 1920
-
Bolszewicy, rozpoczynając wojnę z II RP, oczekiwali realnego wsparcia od polskich komunistów. Wierzyli, że wraz z wejściem w granice państwa polskiego „Rabocze-kriestjanskoj Krasnoj armii” polscy robotnicy powstaną przeciwko staremu porządkowi i staną ramię w ramię z bolszewikami. Elżbieta Kowalczyk: Komuniści warszawscy wobec wojny polsko-bolszewickiej
-
Generał Franciszek Kleeberg, żołnierz Legionów Polskich, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej urodził się 1 lutego 1888 r. w Tarnopolu. W 1939 r. dowódca Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”, bohatersko walczącej z Niemcami w ostatniej bitwie wrześniowej kampanii, stoczonej w dniach 2–5 października pod Kockiem. Generał Franciszek Kleeberg
-
Generał brygady Nikodem Sulik urodził się 15 sierpnia 1893 r. w Kamiennej Starej koło Dąbrowy Białostockiej, w ubogiej rodzinie chłopskiej. Generał Nikodem Sulik (1893-1954)
-
Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, komendant Okręgu ZWZ Wilno, dowódca 5. Kresowej Dywizji Piechoty zmarł 14 stycznia 1954 r. w Londynie. Generał Nikodem Sulik (1893-1954)
-
2 marca 1960 roku w Malborku zmarł gen. Stanisław Taczak, pierwszy dowódca Powstania Wielkopolskiego oraz uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. Generał Stanisław Taczak – pierwszy dowódca Powstania Wielkopolskiego
-
Syn Henryka i Marii hr. Lubienieckiej, urodzony 22 VI 1897 r. w Jaśle. Henryk Dobrzański ps. „Hubal”
-
Jeńcy 1920, wyd. 2 zmienione
-
3 kwietnia 1896 roku urodził się Józef Czapski – weteran wojny polsko-bolszewickiej i wojny obronnej 1939 r., cudownie ocalały z obozu w Ostaszkowie na „nieludzkiej ziemi”, stał się świadkiem prawdy o zbrodni katyńskiej. Malarz, pisarz, współzałożyciel paryskiej „Kultury”. Józef Czapski – cudownie ocalały świadek zbrodni katyńskiej
-
Kazimierz Raszewski, Wspomnienia z własnych przeżyć do końca roku 1920
-
Za udział w walkach I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej Mieczysław Smorawiński otrzymał m.in. Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyż Walecznych, francuską Legią Honorową i odznaczenia austro-węgierskie. W ostatniej bitwie z Konarmią Budionnego w sierpniu 1920 r. niemal stracił życie. Śmierć z rąk sowieckich pisana mu była jednak nie na polu walki, lecz w katyńskim lesie. Krzysztof Pięciak: Generał Mieczysław Smorawiński (1893-1940)
-
W 1918 roku Wincenty Witos był niekwestionowanym liderem ludowców i wyrastał na jednego z najważniejszych polskich polityków. Po raz pierwszy tekę premiera przyszło mu objąć w dramatycznych okolicznościach podczas wojny polsko-bolszewickiej. Marcin Jurek: Wizyta Wincentego Witosa w Poznaniu w sierpniu 1920 roku
-
Należał do najmłodszego pokolenia Polaków, którzy bronili zdobytej w 1918 r. niepodległości przed najazdem sowieckim. Nie miał jeszcze osiemnastu lat, gdy jako ochotnik poszedł na wojnę polsko-bolszewicką. Józef Mackiewicz zmarł 31 stycznia 1985 r. Marek Klecel: Józef Mackiewicz na progu niepodległości
-
Polsko-ukraiński sojusz wojskowy z 1920 r. jest dziś nieco zapomnianym epizodem historii walk o niepodległość i granice państwa polskiego. Marek Kozubel: Wywiad wojskowy Ukraińskiej Republiki Ludowej w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku
-
Urodziła się 20 grudnia 1899 roku w położonym 14 km od Radomia majątku Jaszowice. Była córką Feliksa i Bronisławy z Arkuszewskich. Pochodziła ze szlacheckiej rodziny ziemiańskiej herbu Kuszaba (Paprzyca). Marek Pietruszka: Teresa Jadwiga Grodzińska – bohaterka wojny z Bolszewią
-
Podczas wojny Polski z Rosją sowiecką przebywał w Polsce przyszły generał i prezydent Francji Charles de Gaulle. Nie był to jego ani pierwszy, ani też ostatni pobyt nad Wisłą. Jednak w lipcu i sierpniu 1920 r. znalazł się on w samym centrum Bitwy Warszawskiej, znacząc swój szlak bojowy na ziemi chełmskiej, Wołyniu, Zamojszczyźnie, południowym Podlasiu i Mazowszu. Mariusz Kwietniewski: Major de Gaulle i wojna polsko-bolszewicka
-
Zwycięstwo zbrojne nad bolszewikami w 1920 r. uratowało wprawdzie Polskę i Europę przed barbarzyńskim komunizmem, nie przyniosło jednak rozstrzygnięć politycznych, które dałyby Rzeczypospolitej trwałe fundamenty. Mirosław Szumiło: Geneza traktatu ryskiego – październikowy rozejm 1920 roku
-
W powszechnej świadomości wojna polsko-bolszewicka kojarzona jest z rokiem 1920 i Bitwą Warszawską. Jednakże w rzeczywistości wybuchła już na przełomie 1918 i 1919 r. w rezultacie zderzenia bolszewickiego marszu na Europę z planami federacyjnymi Józefa Piłsudskiego. Mirosław Szumiło: Pierwsza agresja – geneza i początek wojny z bolszewikami
-
Związany z ziemią bocheńską i suską, żołnierz wojny polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej, historyk i archiwista. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Niepodległości oraz pośmiertnie Medalem „Za Udział w Wojnie Obronnej 1939”. Biografia Józefa Serugi stanowi przykład losów polskiego inteligenta II Rzeczypospolitej, czynnie zaangażowanego w sprawy ojczyzny. Monika Komaniecka-Łyp: Historyk, żołnierz, ofiara Zbrodni Katyńskiej. Podpułkownik Józef Seruga (1886-1940)
-
Na zapleczu frontu. Generał Kazimierz Sosnkowski w Ministerstwie Spraw Wojskowych w okresie wojen o granice (1919–1921)
-
Bitwa pod Komarowem była jednym z najważniejszych starć wojny polsko-bolszewickiej. 31 sierpnia 1920 roku Polacy, dowodzeni przez płk. Juliusza Rómmla, stoczyli zwycięską potyczkę z 1. Armią Konną Siemiona Budionnego. Największa bitwa polskiej jazdy w XX wieku
-
W czasie I wojny światowej służył w armii niemieckiej i walczył na froncie wschodnim, a potem na zachodzie Europy. Powstaniec Wielkopolski, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej oraz walk na Śląsku. Żołnierz września 39, który po upadku Polski przedostał się na Węgry, a stamtąd przez Jugosławię na Bliski Wschód, aby zostać żołnierzem Brygady Strzelców Karpackich. Paweł Głuszek: Kazimierz Kaniewski (1897–1942)
-
Podczas ofensywy sowieckiej w lecie 1920 r. w szeregach polskich żołnierzy zapanowały rozprężenie dyscypliny i objawy demoralizacji. Po kolejnych porażkach na froncie 9 czerwca 1920 r. do dymisji podał się rząd Leopolda Skulskiego. Piotr Podhorodecki: W obronie Warszawy i bytu państwa. Działalność generała Kazimierza Sosnkowskiego na forum Rady Obrony Państwa (1 lipca 1920 – 1 października 1920 roku)
-
Zapraszamy do zapoznania się z ofertą historyczną Instytutu Pamięci Narodowej. Przypominamy ważne rocznice, sylwetki wybitnych Polaków oraz najważniejsze dla naszej historii najnowszej wydarzenia. Polecamy: Sojusz polsko-ukraiński w 1920 roku
-
Proces dochodzenia Polski do niepodległości w 1918 r. był długi i skomplikowany. Z perspektywy lokalnej znakomicie pokazał go Jan Słomka (1842–1932). Tadeusz Zych: Narodziny Niepodległej w pamiętniku wójta Słomki
-
Odradzająca się w listopadzie 1918 r. Polska natychmiast przystąpiła do tworzenia korpusu oficerskiego sił zbrojnych, w ogromnej większości składającego się z byłych oficerów państw zaborczych. W tej liczbie mniejszość stanowili wojskowi służący w armii kajzerowskiej. Tomasz Gałwiaczek: Kazimierz Raszewski – zapomniany generał
-
Potęga tkwi w masie i w liczbie – tak rozumowali dowódcy w czasach Wielkiej Wojny. Jeśli więc atak, to poprzedzony nawałą ogniową, gdy działa strzelając godzinami posyłają na pozycje nieprzyjaciela miliony pocisków, po której ruszają w bój dziesiątki tysięcy żołnierzy. Tomasz Panfil: Największy z poległych rycerzy. Opowieść o kapitanie Stefanie Pogonowskim, bohaterze spod Radzymina
-
Uroczystości w rocznicę największej zwycięskiej bitwy kawaleryjskiej w historii XX wieku odbyły się w Wolicy Śniatyckiej pod pomnikiem Chwały Kawalerii i Artylerii Konnej. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca dyrektora Biura Współpracy Międzynarodowej dr Mateusz Marek. Uroczyste obchody 105. rocznicy bitwy pod Komarowem
-
Odradzająca się w ogniu wojen lat 1918–1921 Rzeczypospolita Polska nie była stroną konwencji haskiej z 1907 r. regulującej kwestie jeńców wojennych, jednak uznawała jej postanowienia. Waldemar Rezmer: Jeńcy polscy w niewoli sowieckiej
-
Wojna o wszystko. Studia nad konfliktem polsko-sowieckim 1919-1920-1921
-
25 kwietnia 1920 r. ruszyła ofensywa Wojska Polskiego i sprzymierzonych z nim wojsk ukraińskich przeciwko bolszewikom. Doprowadziła ona 7 maja do wyzwolenia Kijowa. Wyprawa kijowska
-
17 września 2025 r. odbyła się prezentacja multimedialnej wystawy upamiętniającej ofiary zbrodni katyńskiej. Ekspozycja przedstawia losy pięciu bohaterów: Jana i Stanisława Ozimków – ojca i syna, por. Juliana Grunera, ppłk. dypl. Wilhelma Kasprzykiewicza oraz ks. Józefa Skorela. Wystawa „20–40–20” w Centrum Edukacyjnym IPN im. Janusza Kurtyki
-
Wystawa „Traktat Ryski 1921” – do pobrania w wersji polskiej, angielskiej i rosyjskiej
-
Z pomocą Polsce. Geneza i pierwszy okres działalności Francuskiej Misji Wojskowej (1919–1920)
-
Całą serię znajdziesz na Spotify. Wszystkie odcinki dostępne są bezpłatnie. Zapraszamy do posłuchania czterdziestego odcinka podcastu z serii „Ekspres czytelniczy IPN” –11 sierpnia 2025
-
„Gra szyfrów” – najnowszy projekt gamingowy Instytutu Pamięci Narodowej
-
Najnowsza ekspozycja, której bohaterem jest generał Stefan Dembiński, zawodowy wojskowy, weteran I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej, uczestnik kampanii wrześniowej, a na emigracji członek Rządu RP na uchodźstwie, zainaugurowana zostanie 16 października o godz. 10.00 w Izbie Pamięci Strzelecka 8. „Historia w artefaktach zapisana” – wystawa Archiwum IPN – Warszawa, 16 października 2024
English version