Instytut Pamięci Narodowej
-
Była to nadzwyczajna instytucja państwowa utworzona w obliczu zagrożenia militarnego ze strony Armii Czerwonej, która zbliżała się do granic odrodzonej Rzeczypospolitej w trakcie wojny polsko-bolszewickiej. Rada Obrony Państwa odegrała ważną rolę w przygotowaniach do Bitwy Warszawskiej, która okazała się przełomowa i umożliwiła Polsce odparcie bolszewickiej ofensywy. 1 lipca 1920 roku powołano Radę Obrony Państwa
-
Bitwa Warszawska roku 1920 to największe militarne zwycięstwo Polski od czasów wiktorii wiedeńskiej 1683 r. Sierpniowe zwycięstwo sprzed 100 laty ocaliło niepodległą Polskę i cywilizację łacińską przed komunizmem. Na pamiątkę zwycięskiej Bitwy Warszawskiej, stoczonej 15 sierpnia 1920 r., obchodzimy w Polsce Święto Wojska Polskiego (na mocy ustawy Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 30 lipca 1992 r.). 105. rocznica Bitwy Warszawskiej 1920 oraz Święto Wojska Polskiego
-
Piłsudski był jedną z najważniejszych postaci w historii Polski XX wieku. Odegrał kluczową rolę w odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. Był Naczelnikiem Państwa, twórcą Legionów Polskich oraz przywódcą zamachu majowego w 1926 r., po którym stał się nieformalnym liderem kraju. Miał znaczący wpływ na politykę wewnętrzną i zagraniczną II Rzeczypospolitej. Jego śmierć w maju 1935 r. wywołała poważne konsekwencje polityczne — pozostawił po sobie próżnię władzy, a władzę przejęło środowisko jego bliskich współpracowników, co zapoczątkowało okres tzw. „rządów pułkowników”, charakteryzujących się coraz bardziej autorytarnym stylem sprawowania rządów. 12 maja 1935 roku zmarł Marszałek Józef Piłsudski
-
Po siedmiu dniach wędrówki z krakowskich Oleandrów do Kielc uczestnicy jubileuszowego, 60. Marszu Szlakiem Pierwszej Kompanii Kadrowej dotarli do celu, odtwarzając historyczną trasę strzelców Józefa Piłsudskiego z 1914 roku. W marszu wzięło udział około 350 piechurów i kawalerzystów, którzy pokonali ponad 120 kilometrów, przypominając o początku polskiej drogi ku niepodległości. 60. Marsz Szlakiem Pierwszej Kompanii Kadrowej
-
Biograficzna wystawa elementarna IPN „Józef Piłsudski”
-
„We wrześniu 1939 r. stanął do walki o niepodległość cały naród i cały naród bił się aż do ostatka. (…) Oto jest największe ze wszystkich zwycięstwo Józefa Piłsudskiego” – twierdził Jerzy Paczkowski, żołnierz walczący w polskich oddziałach we Francji. Bogusław Wójcik: Józef Piłsudski jako wychowawca
-
12 maja 2025 roku przed pomnikiem Józefa Piłsudskiego przy ul. Belwederskiej w Warszawie odbyła się uroczystość upamiętniająca 90. rocznicę śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego. Wydarzenie miało charakter państwowy i zgromadziło przedstawicieli Instytutu Pamięci Narodowej, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz Wojska Polskiego, a także licznych społeczników i mieszkańców Warszawy. Centralne obchody upamiętniające Marszałka Józefa Piłsudskiego w 90. rocznicę śmierci – Warszawa, 12 maja 2025
-
Infografika IPN „Przewrót majowy 1926”
-
13 maja 1935 r. zaczęły się uroczystości pogrzebowe zmarłego dzień wcześniej Józefa Piłsudskiego, mające charakter wielkiej manifestacji patriotycznej. Trwały one w sumie sześć dni, według szacunków wzięło w nich udział nawet 250 tysięcy osób. Ciało zmarłego spoczęło w Krakowie, w katedrze na Wawelu. Osobną uroczystością było pochowanie serca Marszałka – zgodnie z jego ostatnią wolą – w Wilnie. Irena Siwińska: Pogrzeb Józefa Piłsudskiego
-
14 listopada 1920 roku, Józef Piłsudski odebrał buławę marszałkowską z rąk jednego z najmłodszych kawalerów orderu Virtuti Militari, kaprala Jana Żywka. Józef Piłsudski Pierwszym Marszałkiem Polski
-
„Historia toczy się dziś” – 7 listopada 2025 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. Kim był Piłsudski przed 1918 rokiem? Dr Grzegorz Kuba dla „Historia toczy się dziś”
-
W 1918 r. cała Polska jak długa i szeroka rozbrzmiewała melodią, która wówczas zyskała nazwę „My, Pierwsza Brygada”. Usłyszał ją nawet wracający z Magdeburga Józef Piłsudski, gdy wychylił się z okna wagonu kolejowego. Kilka lat później anonimowy charakter utworu stał się zarzewiem sporu między dwoma domniemanymi autorami i dawnymi oficerami Legionów – Andrzejem Hałacińskim i Tadeuszem Biernackim. Kinga Hałacińska: Teczka „Przechowywać trwale” z Wojskowego Biura Historycznego, czyli spór o „Pierwszą Brygadę”
-
12 maja 2025 roku odbył się na spacer po Łazienkach Królewskich i okolicach Pałacu Belwederskiego. Przeszliśmy śladem Józefa Piłsudskiego, a naszym przewodnikiem w czasie i przestrzeni był dr Mariusz Kolmasiak z Działu Badań Naukowych Muzeum Łazienki Królewskie, znawca biografii Marszałka i autor monografii Belwederu, prywatnie krewny Walentego Wójcika – żołnierza Legionów i wachmistrza żandarmerii, a także osobistego ochroniarza Józefa Piłsudskiego. Krok w krok za Piłsudskim
-
Gdy idzie o mechanizmy rozkładu demokracji parlamentarnej, istotne były dwie kwestie. Pierwszą było to, że konsekwencje zmiany systemu władzy odczuła nie tylko prawica, ale wszystkie środowiska polityczne, łącznie z tymi, które poparły zamach. Kwestia druga, to jednak brak pogłębionej refleksji nad tym, co się stało. Krzysztof Kawalec: Majowa lekcja
-
W miejscu, z którego 111 lata temu wymaszerowali do zaboru rosyjskiego żołnierze pod wodzą Józefa Piłsudskiego, 6 sierpnia 2025 r. odbyła się patriotyczna uroczystość, po której uczestnicy LX Marszu Szlakiem Pierwszej Kompanii Kadrowej ruszyli w drogę. LX Marsz Szlakiem Pierwszej Kompanii Kadrowej
-
6 sierpnia 1914 r. Pierwsza Kompania Kadrowa wyruszyła z krakowskich Oleandrów do zaboru rosyjskiego. O godz. 9.45 strzelcy obalili słupy graniczne pod Michałowicami. Maciej Zakrzewski: Kadrówka rusza w bój
-
Okres dwudziestolecia międzywojennego jest bez wątpienia czasem, w którym przemoc motywowana politycznie nie była nadzwyczajnym zjawiskiem. Doświadczenie wojny, tak ważne w przypadku Europy Zachodniej, nasilające się kryzysy ekonomiczne, złudy recept rewolucyjnych, powodowały, iż nie tylko pucze, zamachy, ale i zwykłe pobicia wpisywały się z różnym nasileniem w krajobraz życia politycznego Europy. Maciej Zakrzewski: Pełzający autorytaryzm w II RP
-
Konstytucja z 23 kwietnia 1935 r. jak rzadko które wydarzenie lub akt prawny w historii Polski, budzi emocje i kontrowersje zarówno wśród historyków, prawników, jak i polityków. Przez lata jednak, zamiast prowadzić poważną polemikę, używano jednoznacznie negatywnych epitetów: antydemokratyczna, autorytarna, burżuazyjna, faszystowska, co jakąkolwiek dyskusję z góry czyniło bezcelową. Marta Marcinkiewicz: Ustroju państwa wizja Józefa Piłsudskiego
-
Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie wraz z Instytutem Historycznym Uniwersytetu Szczecińskiego mają zaszczyt zaprosić do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej poświęconej przewrotowi majowemu. Międzynarodowa konferencja naukowa „Przewrót majowy 1926 r.” – Szczecin, 28-29 maja 2026
-
16 listopada 2025 r. w Bazylice Archikatedralnej Św. Jana Chrzciciela w Warszawie odbyła się Msza św. w intencji Odbudowy Ducha Narodu Polskiego. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa dr hab. Karol Polejowski. Msza św. w intencji Odbudowy Ducha Narodu Polskiego
-
Dla upamiętnienia powrotu Polski na mapy świata po 123 latach zaborów obchodzimy Narodowe Święto Niepodległości. Narodowe Święto Niepodległości – 11 listopada
-
Niepokorny. Profesor Zbigniew Wójcik – patriota, strażnik pamięci Piłsudskiego, historyk
-
4 lutego 1893 r. urodził się Walenty Wójcik, który poświęcił Ojczyźnie całe swoje życie. Brał udział w walce o niepodległość Polski w latach I wojny światowej. W międzywojniu zasłużył się służbą u boku Józefa Piłsudskiego. Dobrym tego podsumowaniem są słowa premiera Felicjana Sławoja Składkowskiego, którymi scharakteryzował Wójcika, pisząc o nim w 1935 r., że jest to „dzielny, oddany bez granic Komendantowi, kolega”. O krok za Marszałkiem – Walenty Wójcik, ulubiony przyboczny Piłsudskiego
-
25 lutego w Muzeum Niepodległości w Warszawie odbyła się druga część debaty historycznej pt. „O Wolną i Niepodległą!”. O Wolną i Niepodległą! – druga część debaty historycznej
-
Dom Żołnierza im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Poznaniu otwarto 19 marca 1939 r. Był to obiekt przeznaczony dla oficerów i żołnierzy, spełniający funkcje kulturalne i rozrywkowe. Paweł Głuszek: Dom Żołnierza w Poznaniu
-
„Ideał bohaterstwa polskiego przyoblókł się znowu w kształty widome. On daje nam niespożytą moc i wiarę w przyszłość. Dlatego zawsze żywą i świętą będzie pamięć 27. grudnia” – pisał w 1919 r. „Kurier Poznański”. Piotr Grzelczak: Grudniowa wiktoria
-
Znane zdjęcie, pokazujące tłumne powitanie komendanta Józefa Piłsudskiego na dworcu w Warszawie, nie ilustruje wydarzeń z listopada 1918 roku. Rzeczywistość tamtych dni była jeszcze bardziej burzliwa. Piotr Kilańczyk: Dlaczego Piłsudskiego nie witały tłumy? Zajścia na ulicach Warszawy 10 listopada 1918 roku
-
Zapraszamy do zapoznania się z ofertą historyczną Instytutu Pamięci Narodowej. Przypominamy ważne rocznice, sylwetki wybitnych Polaków oraz najważniejsze dla naszej historii najnowszej wydarzenia. Polecamy: Sojusz polsko-ukraiński w 1920 roku
-
Zapraszamy do zapoznania się z ofertą historyczną Instytutu Pamięci Narodowej. Przypominamy ważne rocznice, sylwetki wybitnych Polaków oraz najważniejsze dla naszej historii najnowszej wydarzenia. Polecamy: spotkanie Piłsudskiego i Petlury w Winnicy
-
Śmierć Józefa Piłsudskiego 12 maja 1935 r. zamknęła pewien etap funkcjonowania II RP. Jego rola w odzyskaniu niepodległości w 1918 r. jest niezaprzeczalna, a obóz polityczny, który zbudował, odcisnął swoje piętno na ówczesnych realiach społeczno-politycznych. Radosław Wnorowski: Powstanie Naczelnego Komitetu Uczczenia Pamięci Marszałka Józefa Piłsudskiego
-
22 listopada 1920 r., w drugą rocznicę zwycięskiego zakończenia walk we Lwowie, Józef Piłsudski uhonorował miasto Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari Rocznica odznaczenia Lwowa orderem Virtuti Militari
-
12 maja 1935 r. o godz. 20.45 w Belwederze zmarł Józef Piłsudski – jeden z Ojców Niepodległej, odrodzonej w 1918 r. po 123 latach zaborów i nieobecności na mapach świata. Roksana Szczypta-Szczęch: Co się stanie, gdy mnie zabraknie... Śmierć Piłsudskiego
-
13 listopada 2024 r. w Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie odbyło się spotkanie z cyklu „Historia zapisana w fotografii” pod tytułem „Śladami Piłsudskiego w Warszawie”. Spotkanie otwarte w ramach cyklu „Historia zapisana w fotografii” – „Śladami Piłsudskiego w Warszawie”
-
Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku, t. 2
-
Nie wiadomo, kogo na przełomie XIX i XX wieku konserwatyści bali się bardziej: diabłów czy socjalistów. Dla wielu zresztą nie było tu różnicy. Tymczasem prawdziwi socjaliści widzieli niesprawiedliwość świata i chcieli z nią walczyć. Taki był Ignacy Daszyński – uczciwy socjalista i polski patriota. Tomasz Panfil: Socjalista, premier, marszałek Sejmu RP Ignacy Daszyński (1866-1936)
-
W 158. rocznicę urodzin Marszałka Józefa Piłsudskiego doradca Prezydenta RP Jan Józef Kasprzyk i zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski oddali hołd jednemu z Ojców Niepodległości. Upamiętniliśmy Marszałka Józefa Piłsudskiego
-
3 sierpnia 1914 roku w Krakowie została utworzona Pierwsza Kompania Kadrowa. Celem tej formacji wojskowej było rozpoczęcie walki zbrojnej przeciwko zaborcom rosyjskim. Działania Pierwszej Kompanii Kadrowej były zarazem częścią szerszego planu Józefa Piłsudskiego i jego zwolenników, który ostatecznie doprowadził do odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku. Utworzenie Pierwszej Kompanii Kadrowej: kluczowy moment na drodze do niepodległości Polski
-
W lutym 1904 r., po ataku japońskich torpedowców na zakotwiczoną w Port Arturze rosyjską flotę, rozpoczęła się wojna pomiędzy imperium carskim a przyszłą dalekowschodnią potęgą. Wojna, która wkrótce pokazała światu, iż Rosja nie jest niczym więcej, jak biblijnym kolosem na glinianych nogach. Na dodatek niepowodzeniom na polach bitew towarzyszyło rosnące zniecierpliwienie poddanych Mikołaja II. Włodzimierz Suleja: Czwarte powstanie czy pierwsza rewolucja?
-
„Bohaterowie Niepodległej” – Józef Piłsudski (PDF do pobrania)
-
Centralny Przystanek Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego zaprasza na odcinek „Piłsudski. Studium fenomenu Komendanta” w ramach cyklu „Kulisy historii”. „Kulisy historii” odc. 249 „Piłsudski. Studium fenomenu Komendanta” – 10 stycznia 2026
-
Centralny Przystanek Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego zaprasza na odcinek „Krucha niepodległość” – w ramach cyklu „Kulisy historii”. „Kulisy historii” odc. 255 „Krucha niepodległość” – 21 lutego 2026
-
W Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego odbyła się dyskusja „Myśl polityczna Józefa Piłsudskiego. 90. Rocznica śmierci Marszałka”. „Myśl polityczna Józefa Piłsudskiego. 90. Rocznica śmierci Marszałka” – dyskusja z ekspertami
-
„Pułkownicy”. Rdzeń środowiska piłsudczyków w systemie polityczno-ustrojowym II Rzeczypospolitej
English version