Instytut Pamięci Narodowej
-
Ten dzień mógł być jak każdy inny. Jednak tragiczny splot wydarzeń sprawił, że zaważył na życiu kilku młodych ludzi. Radosław Poboży: To był maj osiemdziesiątego trzeciego…
-
Rano, 7 maja 1977 r., na klatce schodowej kamienicy przy ul. Szewskiej 7 w Krakowie, znaleziono zwłoki nieznanego mężczyzny. Prowadzący na miejscu czynności śledcze funkcjonariusze MO ustalili, że było to ciało Stanisława Pyjasa, syna Stanisława, ur. 4 sierpnia 1953 r. w Krynkach, studenta polonistyki i filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Robert Szcześniak: Za późno na sprawiedliwość? Śledztwo w sprawie śmierci Stanisława Pyjasa
-
Zapisał się w historii diecezji kieleckiej jako kapłan wybitny. W latach 1938–1939 był senatorem RP. Ciesząc się ogromnym autorytetem moralno-religijnym, pod koniec II wojny światowej został proboszczem parafii katedralnej. Był więźniem stalinizmu i należał do grona najbliższych współpracowników bp. Czesława Kaczmarka. Ryszard Gryz: Duszpasterz i społecznik w trudnych czasach. Ksiądz kanonik Roman Zelek (1893–1975)
-
13 marca 1953 r. w sowieckim więzieniu we Włodzimierzu w niewyjaśnionych okolicznościach zmarł Jan Stanisław Jankowski, wicepremier, Delegat Rządu RP na Kraj, jeden z oskarżonych i skazanych w tzw. procesie szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Śmierć Jana Stanisława Jankowskiego, Delegata Rządu RP na Kraj
-
11 grudnia 2024 roku w Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie odbyło się spotkanie poświęcone losom Polaków represjonowanych w głębi ZSRS w latach 1936–1956. Spotkanie „Polskie losy na Wschodzie. Represje i walka o przetrwanie”
-
25 lipca 1908 r. we Lwowie urodził się Stanisław Kasznica – oficer Wojska Polskiego, uczestnik wojny obronnej Polski w 1939 r., członek m.in. tajnej Organizacji Polskiej i Narodowych Sił Zbrojnych (NSZ), powstaniec warszawski. Od 1945 r. ostatni komendant główny NSZ. Stanisław Kasznica (1908–1948)
-
19 lutego 1947 r., wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Łodzi, rozstrzelany został kpt. Stanisław Sojczyński „Warszyc”, uczestnik wojny obronnej Polski w 1939 r., zastępca komendanta Obwodu Radomsko Armii Krajowej i szef tamtejszego Kedywu, twórca niepodległościowej organizacji Konspiracyjne Wojsko Polskie. Stanisław Sojczyński „Warszyc”
-
Dmitrij Tokariew, szef Zarządu NKWD obwodu kalinińskiego, przesłuchiwany przez rosyjskich prokuratorów prowadzących śledztwo w sprawie Zbrodni Katyńskiej wypowiedział w pewnym momencie znamienną uwagę: Wyżej Biura Politycznego u nas nie ma żadnych instancji. Tylko siódme niebo. Sławomir Kalbarczyk: Nie tylko decyzja z 5 marca 1940 r. Biuro Polityczne WKP(b) jako organ odpowiedzialny za represje wobec obywateli polskich w latach 1939-1945
-
9 października 1948 r. Tadeusz Bejt, kurier i organizator przerzutów z kraju na Zachód osób ściganych przez służby bezpieczeństwa i rodzin pozostających za granicą oficerów 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Andersa, został porwany przez komunistycznych agentów ze swego mieszkania w Berlinie, przewieziony do Warszawy i osadzony w więzieniu mokotowskim. Tadeusz Bejt – porwany i zamordowany przez komunistów
-
30 stycznia 1989 r. w Białymstoku znaleziono zwłoki księdza Stanisława Suchowolca. 31-letni kapłan zginął na swojej plebanii w białostockich Dojlidach, podpalonej przez „nieznanych sprawców” w nocy z 29 na 30 stycznia. Tajemnicza śmierć niewygodnego kapłana
-
Co najmniej 58 osób straciło życie podczas wolnościowego zrywu w Poznaniu w czerwcu 1956 r. Co czwarty zabity lub śmiertelnie ranny nie miał osiemnastu lat. Tomasz Ceglarz, Ewa Liszkowska: Ofiary Poznańskiego Czerwca 1956
-
Dla żołnierzy Armii Krajowej początek 1945 r. był czasem trudnych wyborów. Cel ich dotychczasowej walki – wyzwolenie Polski – nie został osiągnięty. Wielu zadawało sobie pytanie, czy walczyć dalej, czy może próbować się przystosować do nowej rzeczywistości, co jednak oznaczało zdanie się na łaskę komunistycznej władzy. Tomasz Toborek: Inny wróg, cel ten sam. Stanisław Sojczyński „Warszyc” (1910–1947)
-
17 września 2025 roku zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma oddał hołd działaczowi ruchu ludowego, zamordowanemu 80 lat temu przez Urząd Bezpieczeństwa. Upamiętniliśmy Władysława Kojdra, lidera ruchu ludowego, następcę Witosa
-
W sobotę, 31 maja 2025 r. na placu przy bazylice św. Katarzyny w Braniewie odbyły się uroczystości beatyfikacyjne piętnastu sióstr katarzynek – męczennic ofiar komunizmu, w tym sześciu odnalezionych i ekshumowanych przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Liturgii przewodniczył kard. Marcello Semeraro, prefekt watykańskiej Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych. W uroczystościach wzięli udział zastępcy prezesa IPN: dr hab. Karol Polejowski oraz dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, po. dyrektor Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Uroczystości beatyfikacyjne sióstr katarzynek – męczennic ofiar komunizmu, Braniewo, 31 maja 2025
-
8 listopada 2024 r. na Cmentarzu Parafialnym w miejscowości Wierzbna w asyście żołnierzy Garnizonu Wrocław odbył się uroczysty pogrzeb śp. Wojciecha Duśko – ofiary terroru komunistycznego. Uroczystości pogrzebowe śp. Wojciecha Duśko – ofiary terroru komunistycznego
-
7 grudnia 2024 r. w Błażowej na Podkarpaciu odbyła się konferencja popularnonaukowa poświęcona pamięci ks. Michała Pilipca, kapłana diecezji przemyskiej, kapelana Armii Krajowej. Uroczystości upamiętniające ks. Michała Pilipca
-
Skazany na karę śmierci, zamienioną następnie na dożywotnie więzienie. Zmarł we Wronkach w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach 4 kwietnia 1949 r., najprawdopodobniej zamordowany na polecenie władz komunistycznych. Wacław Lipiński – podpułkownik piechoty, doktor habilitowany historii
-
Wacław Walicki (1903–1949), ps. „111", „Druh Michał", „Pan Michał", „Tesarro", porucznik, oficer Komendy Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej, nauczyciel, konspiracyjne nazwisko Wacław Lurdecki. Wacław Walicki (1903–1949)
-
Na posiedzeniu Krajowej Rady Ministrów 23 lutego 1945 r. zapadła decyzja o opublikowaniu kolejnego numeru „Rzeczpospolitej Polskiej” (poprzedni ukazał się z datą 25 grudnia 1944 r.), zawierającego uchwałę RJN w sprawie konferencji „krymskiej” oraz rozkaz o rozwiązaniu AK. Waldemar Grabowski: Przyczyny aresztowania przywódców Polskiego Państwa Podziemnego w marcu 1945 r.
-
Według oficjalnej wersji komunistów niespełna 26-letni Jan Rodowicz zabił się 7 stycznia 1949 roku, wyskakując w chwili nieuwagi śledczego z okna MBP. Czy śmierć ta była upozorowanym samobójstwem, a „Anoda” został zakatowany w pokoju przesłuchań? Co wydarzyło się wtedy w Warszawie na Koszykowej? Waldemar Kowalski: Samobójstwo czy zbrodnia UB? Zagadka śmierci Jana Rodowicza „Anody”
-
10 lipca 1940 roku, rozpoczęła się pierwsza faza Bitwy o Anglię, nazywana również fazą wstępną. Wiesław Kaczmarczyk: Bitwa o Anglię i polscy piloci RAF
-
Cieszyła się opinią osoby mającej niesłychane szczęście, którą to omijały kotły i wpadki. Jednak pod koniec dziewiątego roku jej działalności konspiracyjnej szczęście odwróciło się od Heleny Żurowskiej. 29 września 1948 r. została aresztowana w Gdańsku, prawdopodobnie szukając możliwości wydostania się z Polski drogą morską. Wojciech Frazik: „Wielki indywidualizm – graniczący z dziwactwem”. Helena Żurowska (1905–1949)
-
7 lutego 1912 r. w Urdominie urodził się Andrzej Czaykowski „Garda”, oficer WP, cichociemny, powstaniec warszawski, skazany przez komunistyczny sąd na karę śmierci. Wojciech Kujawa: Andrzej Czaykowski „Garda”
-
Uczestnik bitwy o Wielką Brytanię, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari, ofiara reżimu komunistycznego. Urodzony 3 kwietnia 1922 r. w Wilnie Władysław Śliwiński to jeden z wielu bohaterów, którzy mieli być skazani na zapomnienie. Wojciech Kujawa: Władysław Śliwiński. Z Dywizjonu 303 do celi śmierci
-
Choć częściej wspominana jest w kontekście swojego znacznie lepiej znanego męża, Kazimierza Moczarskiego, autora nieodmiennie popularnych „Rozmów z katem”, to pozostaje postacią godną zapamiętania również przez pryzmat swoich własnych dokonań. Nie ustępowała mu zaangażowaniem w pracę konspiracyjną i również zapłaciła za nią wysoką cenę, gdy wpadła w ręce komunistycznego aparatu bezpieczeństwa. Wojciech Kujawa: Zofia Moczarska. „Ofiarna, b. odważna”
-
29 lipca 1949 r. samolot rejsowy Londyn–Praga–Warszawa wylądował na warszawskim Okęciu. Na jego pokładzie znajdował się Andrzej Czaykowski, żołnierz WP, cichociemny, dowódca w Powstaniu Warszawskim. Wojciech Kujawa: Zofia Wieszczycka. Członkini siatki wywiadowczej Andrzeja Czaykowskiego
-
12 maja 1948 roku w więzieniu mokotowskim w Warszawie został zamordowany Stanisław Kasznica. Nosił pseudonimy „Maszkowski”, „Przepona”, „Wąsal”, „Wąsowski”, „Stanisław”, „Stanisław Piotrowski”. Porucznik Wojska Polskiego, podpułkownik i komendant Narodowych Sił Zbrojnych, kawaler orderu Virtuti Militari V klasy i Krzyża Walecznych. Żołnierz Września i konspiracji, po wojnie w szeregach antykomunistycznego podziemia, działacz narodowy. Zamordowany, odnaleziony, zidentyfikowany. Stanisław Kasznica (1908-1948)
-
Świtem 1 września 1939 r. wyruszył przeciwko Niemcom jako podporucznik służby stałej, dowodząc na przedpolach Bydgoszczy kompanią przeciwpancerną 62. pp, a 1 marca 1951 r. zginął w komunistycznym więzieniu na warszawskim Mokotowie jako podpułkownik Wojska Polskiego, prezes IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” i jeden z depozytariuszy Testamentu Polski Podziemnej. Zbigniew K. Wójcik: Łukasz Ciepliński – między legendą a rzeczywistością
-
W dniach 13–15 listopada 2024 r. zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN przeprowadził prace poszukiwawczo-ekshumacyjne na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu. Zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN przeprowadził prace na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu
-
Czy protesty z pierwszych dni stanu wojennego oraz prężna działalność struktur podziemnej Solidarności wpłynęły na decyzje władz wojewódzkich, aby w drugą rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych użyć siły i broni palnej przeciwko pokojowej manifestacji? Łukasz Sołtysik: Polowanie na ludzi. Zbrodnia lubińska 31 sierpnia 1982 roku
-
Bogdan Włosik to niewinna ofiara stanu wojennego, zginął podczas demonstracji 13 października 1982 r. w Nowej Hucie. Jego śmierć wywołała kilkudniowe demonstracje, brutalnie tłumione przez komunistyczne władze, z kulminacyjnym marszem żałobnym w dniu jego pogrzebu. Zabójca, funkcjonariusz Służby Bezpieczeństwa, został ukarany dopiero w 1991 r. „Komuniści mnie zabili...” – miał 20 lat, zginął od strzału oficera SB
-
Instytut Pamięci Narodowej zaprasza na audycję „Ofiary zbrodni komunistycznych” z cyklu „Kulisy historii”. „Kulisy historii” odc. 189 „Ofiary zbrodni komunistycznych” – 2 listopada 2024
English version