80. rocznica zakończenia II wojny światowej – materiały IPN - Materiały do pobrania Instytut Pamięci Narodowej

Następny

Powrót

pauza

Od Szczecina nad Bałtykiem do Triestu nad Morzem Adriatyckim zapadła żelazna kurtyna dzieląc nasz kontynent. Poza tą linią pozostały stolice tego, co dawniej było Europą Środkową i Wschodnią. Warszawa, Berlin, Praga, Wiedeń, Budapeszt, Belgrad, Bukareszt i Sofia, wszystkie te miasta i wszyscy ich mieszkańcy leżą w czymś, co trzeba nazwać strefą sowiecką, są one wszystkie poddane, w takiej czy innej formie, wpływowi sowieckiemu, ale także – w wysokiej i rosnącej mierze – kontroli ze strony Moskwy.

Fragment przemówienia Winstona Churchilla, b. premiera Wielkiej Brytanii, w Fulton, w stanie Missouri, USA, 5 marca 1946 r.

► 80. rocznica zakończenia II wojny światowej

Naczelny Wódz i Rząd RP na Uchodźstwie w sierpniu 1945 r. podkreślali: „Obecną rzeczywistość w Polsce oceniamy jako sowiecką okupację, która przekreśla niepodległość Narodu Polskiego”. Stanowisko władz powołanego we wrześniu 1945 r. Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” było jednoznaczne: „W położeniu naszym zaszła zmiana okupanta i okoliczności, ale walka nasza nie ustała i nie ustanie tak długo, dopóki kresu jej nie uwieńczy ostateczne, całkowite zwycięstwo”.

Gorzkim wspomnieniem Polaków o zakończeniu II wojny światowej była Londyńska Parada Zwycięstwa, która odbyła się 8 czerwca 1946 r. dla uczczenia zwycięstwa nad Niemcami oraz Japonią w II wojnie światowej. Anglicy nie życzyli sobie, by w defiladzie brali udział przedstawiciele sił lądowych i marynarki wchodzących w skład Polskich Sił Zbrojnych, które przecież stanowiły jedną z najliczniejszych narodowych formacji walczących przeciwko hitlerowskim Niemcom. Tym samym ofiara polskich żołnierzy na ołtarzu wolności Europy została przemilczana przez zachodnich sojuszników i zepchnięta w niepamięć.

Więcej:

II wojna światowa: perspektywa polska

Atak niemieckiej III Rzeszy na Polskę zapoczątkował II wojnę światową. Z perspektywy geopolitycznej wojny nie wywołali jednak sami Niemcy, ale Berlin wraz z Moskwą. Agresja niemiecka z 1 września i następująca po niej agresja sowiecka z 17 września były konsekwencją wspólnych planów dwóch zbrodniarzy XX w. – Adolfa Hitlera i Józefa Stalina, podpisanego przez nich 23 sierpnia 1939 r. w Moskwie paktu Ribbentrop-Mołotow, poszerzonego o tajny protokół.
Wrzesień 1939 r. postrzegamy z perspektywy gry mocarstw – Niemiec i sowieckiej Rosji – realizujących swe imperialne plany, a także Polski usiłującej obronić swą niepodległość. A w cieniu tej wielkiej historii rozgrywały się indywidualne dramaty (fragment).

Więcej: dr hab. Filip Musiał, dyrektor Oddziału IPN w Krakowie, Człowiek w kleszczach geopolityki, dodatek prasowy w 85. rocznicę niemieckiego ataku na Polskę

***

► 80. rocznica zakończenia II wojny światowej – wybrane działania IPN

KONFERENCJA i DEBATA

Ogólnopolska konferencja naukowa „Duchowieństwo katolickie w okupowanej przez Niemców Warszawie (1939–1945)” – Warszawa, 15 maja 2025

15 maja 2025 r. (czwartek) o godz. 9.00 w Izbie Pamięci Strzelecka 8 w Warszawie odbędzie sie ogólnopolska konferencja naukowa „Duchowieństwo katolickie w okupowanej przez Niemców Warszawie (1939-1945)". Wydarzenie będzie nagrywane i udostępnione na kanale YouTube.

W ramach tego wydarzenia, które wpisuje się w obchody 80. rocznicy zakończenia wojny w Europie, zostaną przedstawione wyniki najnowszych badań dotyczących przede wszystkim życia i działalności duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego w stolicy. Na tym tle zaprezentowane zostaną również inne problemy, związane na przykład z funkcjonowaniem Kościoła w warunkach okupacyjnych (spojrzenie „od środka”), pomocą represjonowanym i eksterminowanym przez Niemców Polakom i Żydom, misją duchowieństwa w powstaniu warszawskim. Referatom będzie towarzyszyła wymiana poglądów i opinii.

Program konferencji: TUTAJ

Ewentualne pytania prosimy kierować na adres e-mail: dr Bartłomiej Noszczak, bartlomiej.noszczak@ipn.gov.pl

Międzynarodowa dyskusja naukowa „1945 – rok nowego zniewolenia. Doświadczenie Europy Środkowo-Wschodniej”

W środę, 14 maja 2025 roku o godz. 12.00, w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie (ul. Marszałkowska 107) odbędzie się międzynarodowa dyskusja naukowa „1945 – rok nowego zniewolenia. Doświadczenie Europy Środkowo-Wschodniej”. Transmisja na kanale IPNtv.

W dyskusji wezmą udział: dr hab. Karol Polejowski (zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej), dr Edvins Evarts (Historyk Muzeum Okupacji Łotwy – Ryga), dr Áron Máthé (zastępca przewodniczącego Komitetu Pamięci Narodowej – Węgry). Dyskusję poprowadzi dr hab. Jan Szumski (Biuro Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej).

Rozmowa koncentrować się będzie na tematyce doświadczenia roku 1945 r. w państwach Europy Środkowo-Wschodniej, w szczególności skutkach wkroczenia Armii Czerwonej. Językiem konferencji będzie język angielski, z tłumaczeniem symultanicznym na język polski.

Konferencja naukowa IPN „Okupacja w Polsce w latach 1939–1945”, 8-9 maja 2025

W dniach 8–9 maja 2025 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie odbędzie się konferencja naukowa „Okupacja w Polsce w latach 1939–1945". Konferencja jest organizowana z okazji 80. rocznicy zakończenia II wojny światowej w Europie.

Debata naukowa „1945 – rok nowego zniewolenia. Doświadczenie Polski”

W związku z przypadającą w 2025 r. okrągłą, 80. rocznicą zakończenia II wojny światowej w Europie Instytut Pamięci Narodowej zorganizował debatę naukową pt. „1945 – rok nowego zniewolenia. Doświadczenie Polski”. Wydarzenie odbyło się 16 kwietnia 2025 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie, ul. Marszałkowska 107.

Zapis debaty: premiera 8 maja 2025 r. o godz. 10.00:

AUDYCJA

AUDIO - Przystanek Historia: Koniec wojny, początek podzielonego świata. Rozmowa z dr hab. Karolem Polejowskim, zastępcą prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.

8 i 9 maja – dwie daty zakończenia drugiej wojny światowej w Europie i dwa różne święta. To symbolicznie pokazuje, jak bardzo podzielony świat powstał po trwającej sześć lat okrutnej wojnie.

Audio do pobrania: TUTAJ

AUDYCJA IPN: „Przystanek Historia”, odcinek 10. 80. rocznica zakończenia wojny – gorzki smak zwycięstwa. Gośćmi programu są Zastępca Prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski i doradca prezesa IPN Jan Józef Kasprzyk.

WYDAWNICTWO IPN - NOWOŚCI

„Biuletyn IPN” nr 5/2025 – Wolność i zniewolenie

Tytuł majowego numeru „Biuletynu IPN” – Wolność i zniewolenie – nawiązuje do osiemdziesiątej rocznicy zakończenia II wojny światowej w Europie. Z zachodu i wschodu kroczyły armie alianckie, które wypierały niemieckich okupantów. I to jest główne podobieństwo sytuacji zachodniej i wschodniej Europy.

Różnica jest jednak bardzo znacząca. Na Zachodzie Amerykanie wspierani przez inne armie wypędzają Niemców z kolejnych krajów i przekazują możliwość wyboru władz mieszkającym tam narodom. Na Wschodzie Rosjanie wypędzają Niemców, ale instalują w kolejnych krajach ustanowione przez siebie komunistyczne władze. Zachód odzyskuje wolność, Wschód popada w nowe zniewolenie.

[KSIĘGARNIA INTERNETOWA IPN]

Więcej: WYDAWNICTWO IPN oraz KSIĘGARNIA INTERNETOWA IPN

IPNtv

IPNtv: Etiudy WYZ(NIE)WOLENIE 1945

Historia Polski po 1945 roku to cykl filmów edukacyjnych zabierający nas w podróż do roku 1945 – momentu zakończenia II wojny światowej, najkrwawszego konfliktu w historii ludzkości. Polska po sześciu latach brutalnej okupacji niemieckiej została uwolniona, lecz kraj wciąż nie zaznał prawdziwej wolności. Zamiast wyzwolenia Polacy znaleźli się pod nową okupacją – tym razem ze strony Sowietów. W tej serii filmów przygotowanych przez Biuro Badań Historycznych IPN naukowcy z Instytutu Pamięci Narodowej przybliżają trudną rzeczywistość Polski w 1945 roku. Dowiemy się jak zachowywali się sowieccy okupanci oraz jak na ich działania reagował polski naród, który po latach cierpień musiał stawić czoła nowemu reżimowi.

Etiuda 5 „Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego:

W piątym odcinku przedstawiona zostanie historia Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, czyli jednej z jednostek komunistycznej bezpieki w Polsce, której korzenie sięgają roku 1943. Korpus był wykorzystywany do bardzo wielu operacji, w tym tych wymierzonych w przeciwników politycznych komunistów spod szyldu Polskiej Partii Robotniczej.

„WYZ(NIE)WOLENIE ‘45” to nie tylko historia brutalnej okupacji, ale także świadectwo heroicznych postaw Polaków, którzy mimo wszystko walczyli o swoją wolność. Zapraszamy do obejrzenia tego cyklu i zgłębienia historii, która na zawsze wpłynęła na losy Polski i jej obywateli."

DODATKI PRASOWE

1945. Koniec (?) wojny. Dodatek prasowy IPN z 8 maja 2025 r. do „Dziennika Polskiego”, „Gazety Krakowskiej” i „Echa Dnia” – do pobrania W numerze m.in.: dr hab. Filip Musiał, Koniec wojny – ciągłość zniewolenia; dr hab. Joanna Lubecka, Ludzie na walizkach. Niemcy pod okupacją; dr Michał Wenklar, Koniec wojny à la française

„Czekając na wolną Polskę” – dodatek historyczny Instytutu Pamięci Narodowej do „Naszego Dziennika” W dodatku: dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, Gorzkie zwycięstwo Koniec okupacji niemieckiej nie przyniósł Polsce wolności. Nie możemy nazywać wyzwolicielami tych, którzy nieśli nowe zniewolenie; prof. Mirosław Golon (Referat Badań Historycznych Delegatury IPN w Bydgoszczy), To nie było wyzwolenie Armia Czerwona i NKWD na ziemiach polskich w latach 1944–1945; dr hab. Monika Tomkiewicz (Biuro Badań Historycznych IPN), Akcja 1005 Niszczenie dowodów niemieckich zbrodni; dr hab. Joanna Lubecka (Biuro Badań Historycznych IPN), Norymberga dla zbrodniarzy Sprawy polskie potraktowano po macoszemu
Dodatek historyczny Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie w gazecie codziennej „Nowiny”, poświęcony 80. rocznicy zakończenia II wojny światowej W numerze: dr Tomasz Bereza – „Dzień Zwycięstwa”; dr Paweł Fornal – 8 maja 1945 r. na Rzeszowszczyźnie w raportach kierownika Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego; dr Piotr Chmielowiec – Polscy żołnierze pomagają wysiedleńcom

KONFERENCJA I WYSTAWA

Konferencja „MAŁE ofiary. Dzieci czasu wojny” – Warszawa, 6 maja 2025

Interdyscyplinarna konferencja naukowo-edukacyjna „MAŁE ofiary. Dzieci czasu wojny” organizowana przez Biuro Edukacji Narodowej IPN, poświęcona losom dzieci podczas II wojny światowej i długofalowym skutkom, jakie niosły ze sobą ich traumatyczne doświadczenia, odbyła się 6 maja 2025 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie.

Celem wydarzenia było ukazanie, że dzieci – choć często pomijane w głównych narracjach historycznych – również były ofiarami wojny, a ich doświadczenia pozostawiły ślad nie tylko w ich życiu, ale i w kolejnych pokoleniach.

Konferencji towarzyszyła

interaktywna wystawa multimedialna „Małe ofiary. Dzieci czasu wojny” – Centralny Przystanek Historia, 5–16 maja 2025 prezentująca prace dzieci nadesłane w 1946 roku na ogólnopolski konkurs „Wojna i okupacja w oczach dziecka”, ogłoszony przez Ministerstwo Oświaty. Obrazy te są wstrząsającym zapisem traumatycznych doświadczeń – bombardowań, ucieczek, utraty bliskich, głodu, życia w ukryciu. Zbiór znajduje się w zasobie Archiwum Akt Nowych. W kwietniu 2025 roku został wpisany na Międzynarodową Listę Programu UNESCO „Pamięć świata”. Inicjatorką i koordynatorką działań związanych z wpisaniem rysunków na listę UNESCO była dr Dorota Sadowska, pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego. Wystawę można oglądać do 16 maja 2025 r.

Wernisaż multimedialnej wystawy prezentującej prace dzieci nadesłane w 1946 roku na ogólnopolski konkurs Wojna i okupacja w oczach dziecka, ze zbioru AAN, fot. Anna Pawlak (IPN)

Relacja: TUTAJ

Uroczyste otwarcie polsko-angielskiej wystawy plenerowej IPN „Niepokonani” o polskim wkładzie w zwycięstwo nad Trzecią Rzeszą – Warszawa, 7 maja 2025

Jest to wystawa plenerowa przygotowana przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Warszawie z okazji 80. rocznicy zakończenia II wojny światowej.

Ukazuje ona znaczący i wieloaspektowy wkład Polski w pokonanie Trzeciej Rzeszy – militarny, wywiadowczy i techniczny. Przypomina nie tylko polskich żołnierzy i ich dowódców, odważnie walczących na lądzie, morzu i w powietrzu, lecz także oficerów i współpracowników wywiadu oraz inżynierów, konstruktorów i naukowców, którzy dostarczali aliantom wiedzy i innowacyjnych rozwiązań. To oni – choć zwykle pozostawali w cieniu – odegrali istotną rolę w przełamaniu niemieckiej przewagi technicznej.

Relacja: TUTAJ

[Spot] Niepokonani – Polska w walce z III Rzeszą

***

Materiały IPN

► PORTALE IPN

Polskie Miesiące: Początek II wojny światowej
Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności
Zbrodnia Katyńska: Katyń 1940 - więcej: TUTAJ
Zbrodnia Wołyńska - więcej TUTAJ. Portal zbrodniawolynska.pl w trzech wersjach językowych: POL, UKR, ANG. Baza Ofiar Zbrodni Wołyńskiej
Zbrodnia Pomorska - więcej TUTAJ
Rodzina Ulmów - więcej TUTAJ
Niemieckie obozy koncentracyjne - więcej: https://truthaboutcamps.eu/
Centrum Informacji o Ofiarach II Wojny Światowej - więcej TUTAJ
Indeks Represjonowanych - więcej TUTAJ
„Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939-1945” - więcje https://straty.pl/
Archiwum Historii Mówionej IPN - relacje świadków historii: https://opowiedziane.ipn.gov.pl/
portal IPN przystanekhistoria.pl - artykuły, materiały audio, wideo, biblioteka cyfrowa i in.

► Wrzesień 1939 – portal przystanekhistoria.pl

► Intelligenzaktion – portal przystanekhistoria.pl

► Akcja AB – portal przystanekhistoria.pl

► Armia Krajowa – portal przystanekhistoria.pl

► Armia Czerwona – portal przystanekhistoria.pl

► Adolf Hitler – portal przystanekhistoria.pl

► Józef Stalin – portal przystanekhistoria.pl

►Gestapo – portal przystanekhistoria.pl

► Cichociemni – portal przystanekhistoria.pl

► Konspiracja – portal przystanekhistoria.pl

► Kościół – portal przystanekhistoria.pl

► Kresy – portal przystanekhistoria.pl

► Wysiedlenia – portal przystanekhistoria.pl

► Martyrologia – portal przystanekhistoria.pl

► Zbrodnia Katyńska – portal przystanekhistoria.pl

► Zbrodnia Pomorska – portal przystanekhistoria.pl

► Zbrodnia Wołyńska – portal przystanekhistoria.pl

► Zbrodnie komunistyczne – portal przystanekhistoria.pl

► Zbrodnie sowieckie – portal przystanekhistoria.pl

► Obozy koncentracyjne – portal przystanekhistoria.pl

► Niemcy – portal przystanekhistoria.pl

► Okupacja niemiecka – portal przystanekhistoria.pl

► Okupacja sowiecka – portal przystanekhistoria.pl

► Polacy ratujący Żydów – portal przystanekhistoria.pl

► Polskie Państwo Podziemne – portal przystanekhistoria.pl

► Polskie siły zbrojne poza krajem – portal przystanekhistoria.pl

► Polskie wojsko – portal przystanekhistoria.pl

► Represje – portal przystanekhistoria.pl

► Władysław Anders – portal przystanekhistoria.pl

► Stanisław Maczek – portal przystanekhistoria.pl

► Stanisław Mikołajczyk – portal przystanekhistoria.pl

► Władysław Raczkiewicz – portal przystanekhistoria.pl

► Władysław Sikorski – portal przystanekhistoria.pl

► Statki i okręty – portal przystanekhistoria.pl

► Lotnictwo – portal przystanekhistoria.pl

► Włochy – portal przystanekhistoria.pl

► Wielka Brytania – portal przystanekhistoria.pl

► II wojna światowa – materiały edukacyjne

Mateirały tematyczne IPN dotyczące II wojny światowej - do pobrania:

► WIDEOCAST:

#PRZYSTANEK_HISTORIA

► FOTOGRAFIE

Oblężenie Warszawy w fotografii Juliena Bryana
Zniszczenia Warszawy w 1939 roku w obiektywie Antoniego Snawadzkiego
Wrzesień 1939 – fotografie
Wkroczenie wojsk sowieckich 17 września 1939 do Polski – fotografie z zasobów Archiwum IPN
Fotografie z Powstania Warszawskiego

► INFOGRAFIKI HISTORYCZNE. Wrzesień 1939

► TEKSTY wybrane

Barbara Świtalska-Starzeńska, Bezwarunkowa kapitulacja niemieckiej III Rzeszy 8 maja 1945 roku
Leszek Bukowski, Polska w obozie zwycięzców czy pokonanych?
Filip Musiał,Koniec wojny, ale nie zniewolenia
Damian Marculewicz, Wyzwolenie czy następna okupacja? Stosunek ludności cywilnej do wkraczającej Armii Czerwonej w rejonie Kuźnicy
Izabella Maria Kochanowska. Więźniarka polityczna okresu stalinowskiego i prawniczka w katalogach Biura Lustracyjnego IPN. W uzupełnionym katalogu osób inwigilowanych przez organy represji PRL znalazł się wpis dotyczący żołnierza Armii Krajowej i powojennego podziemia niepodległościowego, więźniarki politycznej okresu stalinowskiego i prawniczki Izabelli Marii Kochanowskiej, łączniczki w oddziale majora Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora”.
Filip Musiał, Wolność – fundament polskiej tożsamości
„Inwazja sowiecka na Polskę w 1939 roku” – wybór tekstów źródłowych wraz z oprawą dydaktyczną
Karol Nawrocki, Pakt zbrodniarzy. Toast za Hitlera, który zmienił świat
Karol Nawrocki, Agresja 17 września 1939 r. – historyczne kłamstwo bieżącej polityki Kremla
Włodzimierz Suleja, Wrzesień 1939 roku
Magdalena Dzienis-Todorczuk, Sowiecka agresja na Polskę 17 września 1939 r.
Oświadczenie IPN w związku z wypowiedziami Prezydenta Federacji Rosyjskiej na temat II wojny światowej i jej przyczyn

► WYDAWNICTWO IPN

Katalogi publikacji:

Wydawnictwa – m.in.:

Więcej: WYDAWNICTWO IPN oraz KSIĘGARNIA INTERNETOWA IPN

► PUBLIKACJE W JĘZYKACH OBCYCH

E-BOOKI

Biuletyn IPN

► Biuletyn IPN

„Biuletyn IPN” nr 5/2025 – Wolność i zniewolenie
„Biuletyn IPN” nr 4/2025 – Deportacje – Katyń – Obozy
„Biuletyn IPN" nr 1-2/2025 Podział Europy
„Biuletyn IPN” nr 9/2024 – Zbrodnie, straty, reparacje
„Biuletyn IPN” nr 7-8/2024 – Warszawa '44
„Biuletyn IPN” nr 4/2024 – Katyń – prawda i kłamstwo
„Biuletyn IPN” nr 1–2/2024 – Akcja „Burza”
„Biuletyn IPN” nr 7-8/2023 – Wołyń. 80. rocznica
„Biuletyn IPN” nr 1–2/2023 – Dwa totalitaryzmy
„Biuletyn IPN” nr 11/2022 – Reparacje
„Biuletyn IPN” nr 10/2022 – Oświata, kultura i nauka w okupowanym kraju
„Biuletyn IPN” nr 9/2022 – Szlaki nadziei
„Biuletyn IPN” nr 6/2022 – Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
„Biuletyn IPN” nr 5/2022 – Zbrodnie spod czerwonej gwiazdy
„Biuletyn IPN” nr 4/2022 – Opozycja przedsierpniowa. Pamięć o Katyniu
„Biuletyn IPN” nr 1–2/2022 – Armia Krajowa i jej kontynuacja
„Biuletyn IPN” nr 10/2020 – Ratowanie dóbr kultury
„Biuletyn IPN” nr 9/2024 – Zbrodnie, straty, reparacje
„Biuletyn IPN” nr 10/2022 – Oświata, kultura i nauka w okupowanym kraju
„Biuletyn IPN” nr 9/2022 – Szlaki nadziei. Odyseja wolności - Międzynarodowy projekt Instytutu Pamięci Narodowej „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” ma na celu zarówno ukazanie wkładu Polskich Sił Zbrojnych w wyzwalanie państw i narodów, jak i opisanie szlaków, którymi Polacy zmierzali do wymarzonej Ojczyzny. A szlaki te wiodły polskich żołnierzy od Narwiku przez Grecję po Tobruk. Opisujemy też odyseję polskiej ludności cywilnej, zwłaszcza tej najmłodszej, której szlaki z „nieludzkiej ziemi” wiodły w jeszcze odleglejsze i często egzotyczne miejsca.
„Biuletyn IPN” nr 3/2022 – Niemieckie obozy
„Biuletyn IPN” nr 1–2/2022 – Armia Krajowa i jej kontynuacja
Biuletyn IPN 1–2/2021 – Wygnani z Kresów Wschodnich
„Biuletyn IPN” 9/2021 – Pisarze polscy, m.in. poezja w czasach zagłady, Historia i pamięć o wojennym pokoleniu poetów: Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy, Andrzej Trzebiński, Wacław Bojarski, Zdzisław Stroiński, Onufry Kopczyński, Krystyna Krahelska, Jerzy Kamil Weintraub-Krzyżanowski… Poeci, prozaicy, publicyści, konspiratorzy walczącej Polski – wszyscy oni zginęli podczas okupacji niemieckiej, wszyscy, prócz Kopczyńskiego (ofiary Majdanka), w Warszawie w czasie akcji ulicznych, zbiorowych egzekucji, w końcu w powstaniu.
„Biuletyn IPN” nr 11/2021 – Bohaterowie, męczennicy, święci – ukochali Polskę nad zycie
Biuletyn IPN nr 4/2020 – 80. rocznica Zbrodni Katyńskiej
Biuletyn IPN nr 5/2020 – Niesprawiedliwy koniec wojny, w numerze m.in.: portret niemieckich grabieżców, Warszawa w objęciach Wielkiego Brata
Biuletyn IPN nr 10/2020 – Ratowanie dóbr kultury, w numerze m.in.: ratowanie dóbr kultury w czasie II wojny światowej, wojenne losy Zamku Królewskiego w fotografiach, Grabież dóbr kultury w czasie II wojny światowej jako zbrodnia wojenna. Aspekty prawne, Ratowanie zbiorów bibliotecznych w powojennej Polsce
Biuletyn IPN 7–8/2019 – Powstanie Warszawskie
Biuletyn IPN 9/2019 – Agresja sąsiadów, w numerze m.in.: Czy Polska miała plan wojny z Niemcami? Czy nasi sojusznicy rzeczywiście opuścili nas we wrześniu ’39?
Biuletyn IPN 10/2019 – w numerze m.in.: inwazja Wehrmachtu na Polskę i zbrodnie niemieckich grup operacyjnych jesienią 1939, Władysław Anders, Niemieckie i sowieckie obozy
Biuletyn IPN 11/2019 – KOP na straży polskich granic, w numerze m.in.: Korpus Ochrony Pogranicza i początki konspiracji 1939/1940.
Biuletyn IPN nr 1–2/2018 – Niemcy ludziom zgotowali ten los, m.in.: technologia śmierci. Niemieckie obozy zagłady, KL Gusen w pamięci historycznej Austrii, Posługa polskich księży w KL Dachau i jej upamiętnienie, Piekło po niemiecku według Pileckiego
Biuletyn IPN nr 5/2018 – Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Biuletyn IPN 9/2018 – Pamięć i tożsamość, w numerze m.in.: straty osobowe II Rzeczypospolitej w latach II wojny światowej, ekshumacje żołnierzy i policjantów poległych w 1939 roku, polskie miejsca pamięci we Włoszech
Biuletyn IPN 6/2017 – Einsatz Reinhardt Zagłada Żydów
Biuletyn IPN 2011 nr 8–9/2011 – głównym tematem numeru jest Wojsko Polskie, m.in.: Armia Krajowa, sztafeta pokoleń, udział Polaków w bitwie o Anglię, listy z Powstania Warszawskiego
Biuletyn IPN 2010 nr 4/2010 – tematem numeru jest Zbrodnia Katyńska
Biuletyn IPN 2009 nr 8–9/2009 – poświęcony II wojnie światowej i Powstaniu Warszawskiemu, m.in.: niemiecka i sowiecka agresja na II RP, zżycie codzienne pod okupacją niemiecką, relacje uczestników wojny i Powstania Warszawskiego i sylwetki polskich bohaterów
Biuletyn IPN 2009 nr 12/2009 – w numerze m.in. polska polityka zagraniczna w l. 1932–1939, współpraca sowiecko-niemiecka w latach 1939–1941
Biuletyny IPN 2009 nr 4/2009 – niemieckie obozy i sowieckie łagry
Biuletyn IPN 2007 nr 10–11/2007 – Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Biuletyn IPN 2007 nr 8–9/2007 – Ruch Narodowy, m.in. Narodowe Siły Zbrojne 1942–1946. NSZ w Powstaniu Warszawskim
Biuletyn 2007 nr 4/2007 – utracone dobra kultury w latach 1939–1989, m.in. straty materialne kultury polskiej na Wschodzie, zniszczenia świątyń katolickich w Polsce pod okupacją niemiecką, zagłada dworów
Biuletyn IPN 2005 nr 5–6/2005 – Zbrodnia Katyńska
Biuletyn IPN 2004 nr 12/2004 – Kresy utracone
Biuletyn 2004 nr 8–9/2004 – w numerze m.in.: zbrodnie Wehrmachtu w Polsce – wrzesień 1939, Powstanie Warszawskie
Biuletyn 2003/2004 nr 12–1/2003–2004 – w numerze m.in.: „Intelligenzaktion” na Warmii, Mazurach i Północnym Mazowszu, „Akcja AB” na Lubelszczyźnie, niemieckie zbrodnie na powstańcach śląskich w 1939 roku, represje hitlerowskie wobec wsi białostockiej
Biuletyn IPN 2003 nr 11/2003 – w numerze m.in.: zesłańcy
Biuletyn IPN 2002 nr 8–9/2002 – w numerze m.in.: wojna i polityka, Polskie Państwo Podziemne, Powstanie Warszawskie, wojenne losy polskiego złota, bagnetem i piórem – życie kulturalne 2. Korpusu
Biuletyn IPN 2002 nr 4/2002 – o emigracji i Polonii, o Polakach na Wschodzie
Biuletyn 2001 nr 7/2001 – w numerze m.in.: kaźń profesorów lwowskich w lipcu 1941, represje NKWD wobec mieszkańców strefy przygranicznej w l. 1939 – 1941

Więcej: TUTAJ

Broszury z serii „Patroni naszych ulic”

Więcej publikacji: https://przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/patroni-naszych-ulic

BROSZURY z serii: „Bohaterowie Niepodległej”

Więcej publikacji: https://przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/bohaterowie-niepodlegle

► Dodatki historyczne do prasy – do pobrania

„Czekając na wolną Polskę” – dodatek historyczny Instytutu Pamięci Narodowej do „Naszego Dziennika”
1945. Koniec (?) wojny, Dodatek prasowy IPN z 8 maja 2025 r. do „Dziennika Polskiego”, „Gazety Krakowskiej” i „Echa Dnia”
Dodatek historyczny Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie w gazecie codziennej „Nowiny”, poświęcony 80. rocznicy zakończenia II wojny światowej
1939. Wrześniowe historie. Dodatek prasowy na 85. rocznicę niemieckiego ataku na Polskę
„Wojna i okupacja” – dodatek prasowy z 23 września 2022 – dodatek prasowy przygotowany przez Oddział IPN w Białymstoku. Został opublikowany w „Gazecie współczesnej” i „Kurierze Porannym” 23 września 2022
„Wojna nierozliczona” - dodatek historyczny IPN do „Gazety Polskiej Codziennie” w rocznicę wybuchu II wojny światowej 1 września 2022
„Niemiecki obóz w Łodzi dla polskich dzieci” – dodatek prasowy Oddziału IPN w Łodzi – 26 listopada 2021 r. w „Dzienniku Łódzkim” ukazał się dodatek prasowy, w którym przypominamy historię obozu przy ul. Przemysłowej w Łodzi, publikujemy jego mapę, przedstawiamy również kulisy procesu obozowej nadzorczyni – Eugenii Pol, jak też uwypuklamy postać Józefa Witkowskiego – autora publikacji „Hitlerowski obóz koncentracyjny dla małoletnich w Łodzi”.
„Śmierć od gazu”. Dodatek prasowy [PDF] – Wydawnictwo Oddziału IPN w Krakowie (wrzesień 2021)
Dodatek prasowy IPN – Kresy we krwi. Lato 1941 r. – w dodatku prasowym wydanym w „Naszym Dzienniku” Instytut Pamięci Narodowej przypomina o tym jak Sowieci podczas odwrotu Armii Czerwonej po niemieckim ataku 22 czerwca 1941 r. wymordowali tysiące Polaków likwidując więzienia na Kresach Wschodnich
Zagłada polskich elit – dodatek prasowy IPN – w dodatku prasowym wydanym w „Naszym Dzienniku” Instytut Pamięci Narodowej przypomina o tym jak dwa systemy totalitarne – niemiecki nazizm i sowiecki komunizm – wzięły za cel wymordowanie polskiej elity
Dodatek prasowy IPN – Inwazja ze Wschodu – 15 września 2020 r., dwa dni przed 81. rocznicą agresji sowieckiej, został opublikowany dodatek prasowy Instytutu Pamięci Narodowej w „Naszym Dzienniku” – „Inwazja ze Wschodu”

I wiele innych na stronie: https://ipn.gov.pl/pl/publikacje/periodyki-ipn/dodatki-historyczne-do

► Do pobrania:

I wiele innych w Bibliotece Cyfrowej – https://przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa
oraz na stornie https://ipn.gov.pl/

► ŚWIADECTWA – II wojna światowa: opowiedziane.ipn.gov.pl: Archiwum Historii Mówionej

Janusz Brochwicz-Lewiński ps. „Gryf” – żołnierz września 1939 r. i ZWZ-AK, uczestnik Powstania Warszawskiego w Batalionie „Parasol”, generał dywizji rezerwy WP.
Maria Teresa Jasionowicz – siostra zakonna Zgromadzenia Nazaretanek, jako dziecko przeżyła wojnę i deportację do Kazachstanu.
Maria Mirecka-Loryś – członkini Młodzieży Wszechpolskiej, uczestniczka konspiracji narodowej, Komendantka Narodowej Organizacji Wojskowej Kobiet Okręgu Rzeszowskiego oraz Narodowego Zjednoczenia Wojskowego Kobiet, zaangażowana w działalność organizacji polonijnych w USA.
Andrzej Pilecki – inżynier elektronik, harcerz, syn rotmistrza Witolda Pileckiego.
Elonora Szafran – córka Tadeusza Pietrzykowskiego „Teddy’ego” - pięściarza, trenera, żołnierza Wojska Polskiego, jednego z pierwszych więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, w którym walcząc na ringu zdobył tytuł mistrza Wszechwag.
Tadeusz Lutak - żołnierz AK, uczestnik wojny obronnej w 1939 r., najstarszy żyjący czołgista Wojska Polskiego. Premiera notacji. Najstarszy Świadek Historii wspomina wrzesień 1939 r.
Tadeusz Kraszewski - ksiądz, jako dziecko przeżył wojnę. Syn komendanta policji państwowej Jana Kraszewskiego, który we wrześniu 1939 r. dostał się do sowieckiej niewoli.
Władysław Gawdyn – żołnierz wojny obronnej Polski 1939 r., następnie Armii Krajowej i II Armii Wojska Polskiego, podpułkownik w stanie spoczynku, więzień w czasach stalinowskich, opolanin z rodowodem kresowym.
Jan Podhorski – generał brygady rezerwy WP, harcerz, ochotnik w wojnie obronnej 1939 r., żołnierz Organizacji Wojskowej Związek Jaszczurczy i NSZ, Powstaniec Warszawski, leśnik.
Barbara Gancarczyk – major rezerwy Wojska Polskiego, inżynier architekt, w Powstaniu Warszawskim sanitariuszka harcerskiego batalionu „Wigry” AK, odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za bohaterskie pozostanie z rannymi na Starówce po wyjściu wojska.
Stanisław Maślanka – harcerz, konspirator AK i WiN, żołnierz 27. Wołyńskiej DP AK, Żołnierz Wyklęty, represjonowany w czasach stalinowskich.
Edward Remliger – więzień obozu niemieckiego w Forcie III Pomiechówek od marca do lipca 1941 r.
Izabella Maria Kochanowska – członkini Wojskowej Służby Kobiet, konspirator AK, sanitariuszka NSZ, łączniczka oddziałów WiN mjr. „Zapory”, represjonowana w czasach stalinowskich.
Władysław Fugiel – świadek mordu na rodzinie Ulmów we wsi Markowa.
Zbigniew Gondek – syn oficera PP Jana Gondka (1888–1940), zamordowanego przez sowietów w Miednoje. Uczestnik bitwy o Monte Cassino.
Jacek Popiel – kapitan rezerwy WP, kresowiak, harcerz, pilot i instruktor szybowcowy, współzałożyciel Aeroklubu Gliwickiego, w 1944 r. żołnierz w oddziale partyzanckim 16. Pułku Piechoty Armii Krajowej.
Marian Pawełczak – żołnierz Armii Krajowej, zastępca dowódcy plutonu w oddziale Hieronima Dekutowskiego „Zapory”, uczestnik akcji zbrojnych pod jego dowództwem.
Maria Nykowska – doktor matematyki, starszy wykładowca akademicki, kresowianka uratowana z Wołynia.
Krystyna Nowicka – mieszkanka wsi Radziwłika w powiecie sochaczewskim, w gminie Młodzieszyn, świadek niemieckich zbrodni we wrześniu 1939 r.
Chava Nissimov – działaczka społeczna, pisarka, dziewczynka ocalona z Holocaustu.
Janina Moskal – córka Agaty i Stanisława Kota – Polaków, którzy w czasie II wojny światowej ukrywali w swoim domu kilkudziesięciu Żydów.
Franciszka Telatyńska – dziewczynka uratowana z rzezi ukraińskich pod Lwowem w 1943 r.
Wanda Truska – Polska emigrantka, jako dziecko zesłana z rodzicami na Syberię, skąd poprzez Indie i Wielką Brytanię po II wojnie światowej przedostała się do Kanady.
Henryk Troszczyński – Porucznik rezerwy WP, żołnierz AK, przymusowy robotnik III Rzeszy, powstaniec warszawski, żołnierz LWP.
Ewa Twarowska – profesor Uniwersytetu Warszawskiego, córka Zygmunta Adama Zyblewskiego (1915–1944), nauczyciela, uczestnika wojny obronnej Polski 1939 r., oficera AK, zamordowanego w Forcie III Pomiechówek.
Józef Walaszczyk – przedsiębiorca, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, mistrz kaletniczy.
Zygmunt Walkowski – dziecko wojny, badacz i znawca Warszawy oraz Powstania Warszawskiego
Wacław Żelazek – żołnierz II Korpusu gen. Andersa, pracował w wywiadzie, po wojnie na emigracji we Włoszech i w Argentynie.
Bogusława Weychert – sanitariuszka Batalionów Chłopskich, współuczestniczka akcji ratowania rodziny żydowskiej, aktywistka społeczna.
Stefania Szantyr-Powolna – lekarka, doktor nauk medycznych, harcerka, żołnierz ZWZ-AK, podpułkownik Wojska Polskiego, więźniarka łagrów.
Jerzy Stawski – kapitan rezerwy WP, harcerz, żołnierz Armii Krajowej w oddziale Stanisława Sojczyńskiego ps. Warszyc, żołnierz Konspiracyjnego Wojska Polskiego.
Tadeusz Stankiewicz – Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.
J an Rutyna – ksiądz rzymskokatolicki, działacz kresowy.
Maria Danuta Skorupińska – uczestniczka Powstania Warszawskiego, pielęgniarka.
Dymitr Sabatowicz – Łemko, obywatel II RP, w czasie wojny przymusowy żołnierz Armii Czerwonej, deportowany w akcji „Wisła” w 1947 r.

Więcej notacji: https://opowiedziane.ipn.gov.pl/ahm/tags/706,II-wojna-swiatowa.html

► WYSTAWY

► II wojna światowa

PAKT ZBRODNIARZY. PACT OF CRIMINALS 23 VIII 1939

Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności – wystawa plenerowa (spot)
Armia Krajowa – wystawa plenerowa (spot)
Powstanie Warszawskie 1944. Bitwa o Polskę PL/EN
Bohaterki wśród bohaterów – wystawa plenerowa w 80. rocznicę powstania warszawskiego
II wojna światowa na Pomorzu Gdańskim w fotografiach i dokumentach IPN
„Domy płoną, kobiety krzyczą, zabawili się do woli”. Armia Czerwona w województwie gdańskim w 1945 roku

Ofiary Zbrodni w Ponarach pod Wilnem 1941–1944
Wystawa „Samarytanie z Markowej. Ulmowie – Polacy zamordowani przez Niemców za pomoc Żydom”
Wystawa „Śmierć za człowieczeństwo. Rodzina Ulmów”
Oblężenie Warszawy w fotografii Juliena Bryana
Zniszczenia Warszawy w 1939 r. Fotografie Antoniego Snawadzkiego
Zasłużyć na krzyż: albo Virtuti, albo drewniany. Obrona Wybrzeża 1939
Zapomniani kaci Hitlera – katalog wystawy
Zagłada polskich elit. Akcja AB – Katyń
The Destruction of the Polish Elite. Operation AB – Katyn
Okupacja niemiecka
Soldau – utajony ośrodek zagłady. Niemieckie obozy w Działdowie w latach II wojny światowej
Ukradzione dzieciństwo - Wystawa, przygotowana przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Warszawie, ukazuje życie dzieci od okresu międzywojennego do zakończenia II wojny światowej. Pokazuje, jak wyglądało ich życie, a także jak zmieniło się w czasie wojny. Okres dzieciństwa, który został brutalnie przerwany przez politykę terroru prowadzoną przez okupantów, pozostawił w ich życiu ogromną traumę. Wystawa podzielona jest na siedem części, które obrazują dzieci w różnych rolach życiowych: I Dzieci – życie przedwojennych dzieci, w tym mniejszości; II Obrońcy; III Oszukani?; IV Ofiary; V Obserwatorzy; VI Okaleczeni; VII Emigranci

Ofiary. Dziecko z obozu na Przemysłowej w Łodzi, zasobu AIPN, fragmenty wystawy Ukradzione dzieciństwo
Ojciec Maksymilian Maria Kolbe (1894–1941)
Zapomniani kaci Hitlera – katalog wystawy do pobrania
Okupacja sowiecka i losy Polaków w ZSRS
„Domy płoną, kobiety krzyczą, zabawili się do woli”. Armia Czerwona w województwie gdańskim w 1945 roku

► TEKI EDUKACYJNE – do pobrania

► GRY, AWATARY i in.

więcej: GRY EDUKACYJNE oraz NOWE TECHNOLOGIE

► IPNtv

Dokument zrealizowany przez kanał TVP Historia we współpracy z IPN i Instytutem Ekspertyz Sądowych w Krakowie pt. „Ekspertyza. Katyńskie doły śmierci” wyprodukowany w 2019 r.
Sowiecki film propagandowy z 1939 r. z komentarzem
IPNtv Białystok: 8 maja 1945 r. - zakończenie II wojny światowej [SPOT]
Intelligenzaktion. Wywiad z Dieterem Schenkiem, cz.1,2 i 3
Wiara ’44. Film dokumentalny

Armia Ludowa czy Stalina? Przystanek Historia odc. 61 – w programie m.in. o tragicznych losach dzieci w czasie II wojny światowej
Relacje polsko-sowieckie w czasie II wojny światowej
Karmazynowy błękit nieba – historia polskich lotników podczas II wojny światowej
Trudny sojusz. Stosunki polsko-francuskie w przededniu II wojny światowej – cykl „Geneza II wojny światowej”
Niemcy i germanizacja totalna w Polsce podczas II wojny światowej
Zbrodnie Wehrmachtu na jeńcach wojennych w kampanii polskiej 1939 r. Dyskusja
Polscy sportowcy w II wojnie światowej. Przystanek Historia odc. 72
Wołyń pod okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej
Sztafeta pamięci – losy mojej rodziny w czasie II wojny światowej
Polscy na Bliskim Wschodzie w czasie II wojny światowej – cykl „Jak Polacy budowali Orient”
Jak przyjęto zakończenie II wojny światowej w Europie Zachodniej – cykl „Pytania z historii”
Miś Wojtek. Co by było, gdyby zwierzęta mówiły
Niemieckie wysiedlenia w czasie II wojny światowej. Cykl „W świetle prawdy” odc. 21
Jaki był stosunek Polskiego Państwa Podziemnego do zakończenia II wojny światowej – cykl „Pytania z historii”
Chojnicka „Dolina śmierc i” – cykl Zbrodnia niedoskonała
Obrazy II wojny światowej w materiałach fotograficznych i filmowych
Groby i miejsca pamięci w kraju i za granicą – Kongres Pamięci Narodowej. Dyskusja
Poszukiwania i identyfikacja ofiar wojen i represji – Kongres Pamięci Narodowej. Dyskusja
Wojna oczami dzieci. – Kongres Pamięci Narodowej IPN. Podczas 4. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego o Totalitaryzmach „Echa Katynia”
Antek Srebrny. Obrona Grodna 1939. Wojenna odyseja Antka Srebrnego 1939–1946
Antek Srebrny. Bitwa pod Monte Cassino. Wojenna odyseja Antka Srebrnego 1939–1946
W obliczu tragedii. Pakt Ribbentrop- Mołotow – cykl „Geneza II wojny światowej”
Ściany totalitaryzmów. Polska 1939–1945. Spot
Wojna koalicyjna. Ciągłość władzy (wrzesień 1939) – cykl „O podmiotowość…”
Mój rówieśnik. Losy obywateli polskich w czasie II wojny światowej – instrukcja gry edukacyjnej „Mój rówieśnik”
Akcja pod Arsenałem 26 marca 1943
Najtrudniejszy sojusznik. Stosunki polsko-sowieckie (lipiec 1941–1943)
Zbrodnie sowieckie i niemieckie. Przystanek Historia od. 39
Razem przeciwko Polsce. Układy niemiecko-sowieckie z 1939
W Paryżu i Angers (wrzesień 1939 – czerwiec 1940). Cykl „O podmiotowość…”
Tobie Ojczyzno. Cichociemni – spot edukacyjny
Czy Niemcy wywiązały się z obowiązku reparacji wojennych wobec Polski po zakończeniu Ii wojny światowej?
Doświadczenie II wojny światowej jako wyzwanie urbanistyczne. Cykl „Polskie miasta wobec totalitaryzmów”
Aktion Reinhard
Czym była zbrodnia pomorska?
Jan Podhorski „Osiemnastoletni ochotnik”. Wrzesień ‘39
Jerzy Pertkiewicz w bitwie pod Bzurą. Wrzesień ‘39
Zdzisław Baszak. Sam na sam z czołgiem. Wrzesień ‘39
Józef Walaszek – rezerwista. Wrzesień ‘39
VI Obwód Praga AK w Powstaniu Warszawskim
Katyń i jego międzynarodowe konsekwencje – cykl „O podmiotowość…”
Historia Misia Wojtka. Przedstawienie dla dzieci
Niemieckie miejsca zagłady obywateli Rzeczypospolitej. Wernisaż wystawy fotografii
Komunistyczna propaganda wobec Powstania Warszawskiego
Zbrodnie niemieckie w Wielkopolsce 1939. Dyskusja online
Teheran i Jałta. Czyli równia pochyła – cykl „O podmiotowość…”
Znaczenie agresji III Rzeszy na ZSRS dla rosyjskiej propagandy historycznej. Dyskusja
Zbrodniarze niemieccy: osądzeniu i nieosądzeni – Przystanek Historia odc. 66
Józef Mackiewicz. Narodowość – antykomunista. Przystanek Historia od. 70
Być wiernym Rzeczypospolitej. Przystanek Historia odc. 30 – m.in. o AK
Nie tylko Palmiry. O egzekucjach w ogrodach sejmowych – dyskusja online
Promocja książki Macieja Korkucia „Walcząca Rzeczypospolita”
Niemieckie zbrodnie w obozach koncentracyjnych. Dyskusja
Ludobójstwo Niemiec na narodzie polskim (1939 – 1945). Dyskusja o książce
Bitwa pod Lenino 1943 – krwawy mit założycielski Ludowego Wojska Polskiego. Dyskusja
Wieś polska podczas okupacji – cykl Kulisy historii odc. 22
II wojna świtowa we wspomnieniach Alicji Jezierskiej
Niemiecka okupacja Warszawy we wpsomnieniach Hanny Wożniak
Zbrodnia Wołyńska we wspomniniach siostry Cecylii

Więcej: IPNtv – II wojna światowa

► Gdzie szukać informacji o ofiarach niemieckich represji?

straty.pl - to internetowa i ogólnodostępna baza ofiar niemieckich zbrodni w czasie II wojny światowej będąca wynikiem programu dokumentacyjnego Instytutu Pamięci Narodowej „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939–1945”.

Podstawowym celem programu jest ustalenie imiennej listy obywateli II RP, którzy zostali poddani wszelkiego rodzaju represjom ze strony okupanta niemieckiego w latach 1939–1945. Program „Straty osobowe” przywraca nazwiska wszystkim możliwym dziś do zidentyfikowania ofiarom i osobom represjonowanym, które we wrześniu 1939 roku były obywatelami II RP (wszystkich narodowości). Baza „Straty” jest indeksem ofiar i osób represjonowanych – nie gromadzi skanów dokumentów na podstawie których wprowadzane są informacje – wskazuje jednak miejsca, gdzie dokumenty takie można odnaleźć.

W bazie danych zebrano informacje o 5 565 892 ofiarach i osobach represjonowanych przez niemiecki reżim, m.in. abp. Antonim Julianie Nowowiejskim, Henryku Ząbku, Marii Hiszpańskiej-Neumann, a także dwóch kobietach, których obrączki zostały odnalezione w wyniku prac poszukiwawczych w Dolinie Śmierci w Chojnicach: Irenie Szydłowskiej i Annie Stołowskiej.

Archiwa zagraniczne:

Arolsen Archivew - to Międzynarodowe Centrum Badań Prześladowań Nazistowskich i jednocześnie największe archiwum dokumentów dotyczących ofiar i Ocalonych. Zbiory zaiwerają informacje o 17,5 mln osób i są wpisane na listę dziedzitwa UNESCO „Pamięć Świata". Znajdujące się w nich dokumenty dotyczą wielu różnych grup ofiar reżimu nazistowskiego i stanowią ważne źródło informacji dla dzisiejszego społeczeństwa W Bad Arolsen w Hesji (Niemcy) mieści się największe na świecie archiwum poświęcone ofiarom reżimu nazistowskiego oraz Ocalonym.

Arolsen Archives: international Center on Nazi Persecution; Große Allee 5–9; 34454 Bad Arolsen
Niemcy, tel: +49 (0)5691 629-0; fax: +49 (0)5691 629-501

► Gdzie szukać informacji o ofiarach sowieckich?

Bazy IPN:

Indeks represjonowanych – w indeksie znajduje się baza ofiar represji sowieckich. W założeniu „Indeks Represjonowanych” miał służyć głównie poszukiwaniu zaginionych. Ostatecznie jednak został zaprojektowany w taki sposób, aby mogły z niego korzystać także osoby prowadzące badania naukowe związane z tematyką wschodnią.

Dane z ankiet, a następnie również z materiałów źródłowych pochodzących z archiwów posowieckich, pozyskiwanych od lat 90. XX w. za pośrednictwem Stowarzyszenia „Memoriał” w Moskwie (rosyjskiej organizacji pozarządowej, której celem jest dokumentowanie i propagowanie wiedzy o ofiarach komunistycznych represji politycznych), pozwoliły na stworzenie komputerowej bazy danych „Indeksu Represjonowanych”, liczącej ok. 1 200 000 rekordów. Jest to tzw. baza wewnętrzna „Indeksu”, którą obecnie wykorzystują pracownicy IPN podczas prowadzenia kwerend.

Po usystematyzowaniu kategorii sowieckich represji celem programu stało się nie tylko gromadzenie danych, ale także sporządzanie w ramach wybranych kategorii możliwie kompletnych, zweryfikowanych zestawień biogramów osób poddanych różnego rodzaju represjom.

Więcej:

https://ipn.gov.pl/
przystanekhistoria.pl
Szlaki Nadziei Odyseja Wolności
Archiwum Pełne Pamięci
Archiwum Historii Mówionej IPN NOTACJE: portal opowiedziane.ipn.gov.pl
IPNtv
Inwentarz Archiwalny IPN [PL] [ENG]
WYDAWNICTWO IPN oraz KSIĘGARNIA INTERNETOWA IPN

***

Kontakt dla mediów:

dr Rafał Kościański
p.o. rzecznik prasowy IPN
tel. 735 205 793
rzecznik@ipn.gov.pl

AUDIO - do pobrania

Koniec wojny, początek podzielonego świata. Rozmowa z dr hab. Karolem Polejowskim, zastępcą prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Audio do pobrania: TUTAJ
O nowym numerze „Biuletynu IPN” nr 5/2025 – „Wolność i zniewolenie" - Jan Ruman, redakto naczelny „Biuletynu IPN” [zał.]
O wystawie „Niepoknani" - dr Tomasz Łabuszewski Dyrektor Oddziału IPN w Warszawie [zał.]
O wybuchu II wojny światowej (1 września 1939) - dr hab. Waldemar Grabowski Biuro Badań Historycznych IPN [zał.]
O agresji ZSRS na Polskę (17 września 1939) - dr hab. Patryk Pleskot, OBBH IPN Warszawa [zał.]
O reparacjach wojennych dla Polski - dr Konrad Graczyk Biuro Badań Historycznych IPN [zał.]

Instytut Pamięci Narodowej

Wybierz stronę oddziału

Wybierz stronę oddziału

Panel ułatwień