Instytut Pamięci Narodowej
-
W tym roku 11 lipca obchodzimy nowe święto państwowe: Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. 11 lipca Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej
-
W rocznicę pierwszego masowego transportu Polaków do KL Auschwitz obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady. 14 czerwca: Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady - rocznica pierwszego masowego transportu Polaków do KL Auschwitz (14 czerwca 1940) – materiały IPN
-
29 kwietnia 1945 r. armia amerykańska oswobodziła niemiecki obóz koncentracyjny w Dachau. Rocznica tego wydarzenia jest obchodzona od 2002 roku, decyzją Episkopatu Polskie, jako Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego w czasie II wojny światowej. Inicjatorem tego upamiętnienia był kardynał Ignacy Jeż, jeden z cudownie ocalałych więźniów KL Dachau. Symbolem męczeństwa polskiego duchowieństwa w latach 1939–1945 jest KL Dachau pod Monachium, do którego zesłano łącznie 2794 zakonników, diakonów, księży i biskupów katolickich. 1773 duchownych pochodziło z Polski. Niemcy zamęczyli w KL Dachau ogółem 1034 duchownych, w tym aż 868 Polaków. 29 kwietnia – Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego – materiały IPN
-
KL Ravensbrück powstał pod koniec 1938 r. w pobliżu miasta Fürstenberg, w pobliżu Berlina. Od kwietnia 1940 r. z więzień Generalnego Gubernatorstwa do KL Ravensbrück zaczęły docierać liczne transporty Polek. Były to głównie działaczki organizacji konspiracyjnych, a po upadku powstania warszawskiego również kobiety ze zniszczonej stolicy (ok. 12 tysięcy). Szacuje się, że przez obóz przeszło ok. 40 tysięcy Polek. W FKL Ravensbrück były również osadzone Rosjanki, Francuzki, Holenderki, Żydówki. Od kwietnia 1941 r. funkcjonował tam również obóz męski, zaś od czerwca 1942 r. do stycznia 1945 r. – Jugendschutzlager Uckermark, podobóz dla młodzieży. Obozowe piekło przeszło ok. 130 tysięcy osób różnych narodowości. Kiedy 30 kwietnia 1945 r. obóz został oswobodzony, w FKL Ravensbrück znajdowało się ok. 3500 chorych więźniarek, skrajnie wykończonych głodem i pracą ponad siły. W miejscu kaźni w wyniku bestialstwa i nieludzkich warunków zostało zamordowanych lub zmarło 92 000 tysiące więźniów. We wrześniu 1959 r. powstało tam Narodowe Miejsce Pamięci Ravensbrück, obecnie Miejsce Pamięci i Przestrogi Ravensbrück. 30 kwietnia – 80. rocznica oswobodzenia więźniów KL Ravensbrück – materiały IPN
-
Podpisanie aktu kapitulacji przez Niemcy 8 maja 1945 r. nie zakończyło wysiłku zbrojnego Polaków. W wyniku trwających sześć lat represji obydwu reżimów totalitarnych: niemieckiego i sowieckiego Polska straciła blisko 6 milionów obywateli. Po wojnie znalazła się pod nową okupacją z rządem narzuconym przez Moskwę. Koniec II wojny światowej nie oznaczał wolności dla Polski i innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Niemiecki reżim totalitarny został zastąpiony sowieckim. W kolejną rocznicę zakończenia II wojny światowej pamięci o kapitulacji Niemiec powinna towarzyszyć pamięć o zbrodniach sowieckich i o żelaznej kurtynie, która podzieliła świat na dwa przeciwstawne obozy: wolny świat zachodnich demokracji i państwa zniewolone przez sowiecki system totalitarny. 80. rocznica zakończenia II wojny światowej – materiały IPN
-
Instytut Pamięci Narodowej oddaje hołd Powstańcom Warszawskim, uczestnicząc w uroczystościach państwowych i organizując wydarzenia w całej Polsce. 81. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego – 1 sierpnia: materiały IPN
-
6 listopada 2024 roku w Warszawie i Krakowie oddaliśmy hołd ofiarom Sonderaktion Krakau. 85. rocznica Sonderaktion Krakau
-
W niedzielę 10 września 2023 r. w Markowej miała miejsce beatyfikacja Rodziny Ulmów. Prezentujemy aktywności Instytutu Pamięci Narodowej związane z tym wydarzeniem. Beatyfikacja Rodziny Ulmów – aktywności Instytutu Pamięci Narodowej
-
2025 Rokiem polskich bohaterów z Katynia, Charkowa, Miednoje, Bykowni i innych miejsc Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Polecamy materiały Instytutu Pamięci Narodowej poświęcone Zbrodni Katyńskiej
-
Polacy z II wojny światowej wyszli okaleczeni jak żaden inny naród. Śmierć, głód, doświadczenie niewyobrażalnej przemocy stało się udziałem większości rodzin, a trauma z tym związana zbiera swoje żniwo w kolejnych pokoleniach. Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska: Traumy powojenne w społeczeństwie polskim
-
W nocy z 16 na 17 stycznia 1945 r. w Ciechanowie, na dziedzińcu miejscowego ratusza oraz na podwórzu kamienicy przy ul. Śląskiej 7, Niemcy zamordowali ok. 100 przetrzymywanych w ciechanowskich aresztach mężczyzn. Elżbieta Strzeszewska: Mord w Ciechanowie
-
17 grudnia 1942 r. Niemcy dokonali egzekucji na dziedzińcu Zamku Książąt Mazowieckich w Ciechanowie. Przeprowadzono ją w ramach szeroko zakrojonej akcji skierowanej przeciwko polskiemu podziemiu zbrojnemu na terenie rejencji ciechanowskiej. Elżbieta Strzeszewska: „Braci swych wieszać nie będę!”
-
Frauen-Konzentrationslager (FKL) Ravensbrück, położony 85 km na północ od Berlina, nieopodal jeziora Schwedt, był największym i najcięższym obozem koncentracyjnym dla kobiet w III Rzeszy Niemieckiej. Ewa Wójcicka: Frauen-Konzentrationslager Ravensbrück. Miejsce kaźni polskich kobiet
-
„Myszka” – tak Maria Hiszpańska-Neumann (właściwie Maria Zofia Janina), graficzka, ilustratorka, była nazywana przez swoich najbliższych. W swej twórczości utrwaliła przeżycia obozowe. Jak mawiała: „Musiałam je robić, inaczej bym się udusiła (…)”. Ewa Wójcicka: Szkice z Ravensbrück. Maria Hiszpańska-Neumann i jej twórczość
-
Niewielka podwarszawska miejscowość Palmiry stała się w okresie niemieckiej okupacji miejscem wielu masowych egzekucji Polaków. Do pierwszych zbrodni doszło już 7 i 8 grudnia 1939 roku. Ewa Wójcicka: Zbrodnia w Palmirach
-
Dzień 3 listopada 1943 r. na Majdanku (KL Lublin) został nazwany „krwawą środą”. W zbiorowej egzekucji zamordowano wówczas 18 tys. Żydów. Był to najbardziej dramatyczny akord akcji eksterminacyjnej w dystrykcie lubelskim, której niemieccy organizatorzy nadali makabryczny kryptonim „Erntefest” – dożynki. Irena Siwińska: Akcja „Erntefest” w obozie na Majdanku
-
Obóz przejściowy w Pile (Durchgangslager Schneidemühl) funkcjonował w latach 1942-1945. Był przeznaczony dla Polaków i Rosjan, wywożonych następnie w głąb III Rzeszy. Po upadku Powstania Warszawskiego do obozu trafiła ponadto grupa wypędzonych mieszkańców stolicy. Karolina Trzeskowska-Kubasik: Ciężarne robotnice przymusowe w obozie przejściowym w Pile (Durchgangslager Schneidemühl) w latach 1943-1945
-
Urodziła się 20 grudnia 1899 roku w położonym 14 km od Radomia majątku Jaszowice. Była córką Feliksa i Bronisławy z Arkuszewskich. Pochodziła ze szlacheckiej rodziny ziemiańskiej herbu Kuszaba (Paprzyca). Marek Pietruszka: Teresa Jadwiga Grodzińska – bohaterka wojny z Bolszewią
-
W roku 1941 męczeńską śmierć ponieśli abp Antoni Julian Nowowiejski i bp Leon Wetmański, zasłużeni płoccy duchowni i patroni miasta Działdowa. Nowowiejski jest jedynym polskim arcybiskupem, który dokonał swego żywota w niemieckim obozie śmierci. Mariusz Żuławnik: Arcybiskup Antoni Julian Nowowiejski (1858–1941) – ofiara niemieckiego obozu Soldau
-
Pochodzący z Bochni oficer Pułku Radiotelegraficznego, w przededniu II wojny światowej pełnił funkcję zastępcy oficera mobilizacyjnego. Przy pożegnaniu z bliskimi przykazał dziewięcioletniemu synowi, by opiekował się rodziną, gdyby on miał nie wrócić. Prowadzony przez niego w obozie w Kozielsku kalendarzyk zawiera lakoniczne świadectwo obozowej codzienności i głębokiego przywiązanie do bliskich. Michał Wenklar: Michał Jan Benesch (1899-1940)
-
Materiały IPN do pobrania Narodowy Dzień Polskich Dzieci Wojny – 10 września
-
Lipniki zostały założone w pierwszej połowie XIX w. w gminie Bereźne (pow. kostopolski, woj. wołyńskie). Stąd nazywano je niekiedy Lipnikami Berezneńskimi bądź Berezińskimi. Były one polską kolonią, a pierwsi osadnicy przybyli tu prawdopodobnie z rejonu Sarn i Żytomierza. Przed wojną Lipniki liczyły 55 gospodarstw. Zabudowę kryto strzechą, a wieś tonęła w kwiatach i sadach. Paweł Sokołowski: Ludobójstwo UPA w Lipnikach
-
W wyniku zbrodni z 11 lipca 1943 r. Gurów przestał istnieć. Szczątki jego mieszkańców do dziś leżą na terenach dawnych gospodarstw, być może znajdują się też w dołach śmierci. Obecnie dysponujemy kilkoma spisami ofiar tego ludobójstwa, sporządzonymi na podstawie relacji ocalałych mieszkańców. Paweł Sokołowski: „Nie zapomnę o tobie” (Iz 49,15). Spisy ofiar ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów w Gurowie
-
Niewielka miejscowość Strużki, położona w gminie Osiek na południu Kielecczyzny, została spacyfikowana 3 czerwca 1943 r. Niemcy zamordowali wówczas 74 bezbronnych mieszkańców wsi, wśród nich 17 mężczyzn, 33 kobiety i 24 dzieci w wieku do 15 lat. Najmłodszymi ofiarami mordu było troje dzieci poniżej jednego roku życia. Paweł Żołądek: Stanisław Wiącek. Historia chłopca ocalonego z pacyfikacji wsi Strużki 3 czerwca 1943 r.
-
Przez całe życie łączył kilka niezwykle wymagających dziedzin aktywności. Malarstwo i konserwacja sztuki, praca duszpasterska, wreszcie – działalność naukowa, która podczas okupacji niemieckiej kosztowała go uwięzienie w Sachsenhausen. Po uwolnieniu włączył się on w organizację tajnego nauczania, a do grona jego uczniów należał sam Karol Wojtyła. Radosław Kurek: Kapłan, naukowiec, artysta – pamiątki po ks. prof. Józefie Kaczmarczyku
-
W niedzielę 10 września 2023 r. w Markowej miała miejsce beatyfikacja Rodziny Ulmów. Rodzina Ulmów - rok po beatyfikacji
-
W nocy z 27 na 28 listopada 1942 r. rozpoczęła się akcja wysiedlania ludności Zamojszczyzny z jej domów i gospodarstw w ramach niemieckiego Generalnego Planu Wschodniego. Ryszard Sodel: Pacyfikacja Zamojszczyzny
-
Podczas II wojny światowej spacyfikowano wiele miejscowości. Na wschodnich terenach Rzeczypospolitej dokonywano przerażających aktów terroru. Na obszarach obecnie należących do Litwy i Białorusi palono całe wsie razem z ich mieszkańcami. Zbrodni tych dokonywały niemieckie oddziały specjalne oraz sowieccy partyzanci. Sposoby działania oraz ich cel był podobny – zastraszenie mieszkańców i zmuszenie do współpracy. Jednym z takich miejsc okazała się spora polska wieś – Koniuchy. Soraya Kuklińska: Zbrodnia w Koniuchach
-
Jedna z najbardziej krwawych zbrodni na Kielecczyźnie w czasie II wojny światowej to pacyfikacja wsi Skałka Polska w gminie Łopuszno, w pow. kieleckim, dokonana 11 maja 1943 r. przez oddziały niemieckiej policji. Tomasz Domański: Pacyfikacja Skałki Polskiej
-
Trzy miejscowości na północnym Mazowszu. W czasie wojny to były tereny wcielone do III Rzeszy, tzw. rejencja ciechanowska. 18 września 1942 r. historia Płocka, Bodzanowa i Rościszewa została jeszcze mocniej splątana tragicznym węzłem ludobójczej zbrodni. Waldemar Brenda: Egzekucje 18 września 1942 r. Płock, Bodzanów, Rościszewo
-
1 sierpnia 1943 roku w Nowogródku Niemcy rozstrzelali 11 sióstr ze Zgromadzenia Najświętszej Rodziny z Nazaretu. Siostry zgłosiły się na gestapo, ofiarując swe życie za 120 osób, aresztowanych i przeznaczonych do egzekucji. Ich śmierć stała się symbolem martyrologii Kościoła katolickiego podczas II wojny światowej. Zginęły, by żyć mogli inni
English version