English version
Obchody rozpoczęła Msza św. w intencji „Solidarności” w kościele pw. św. Stanisława Kostki. Główne uroczystości odbyły się pod bramą Stoczni Szczecińskiej.
Wydarzenie zorganizowane zostało przez NSZZ „Solidarność” Pomorza Zachodniego, Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie i Stowarzyszenie Społeczne Grudzień’70 – Styczeń’71.
I w życiu wspólnot narodowych, i w naszym osobistym, indywidualnym życiu, zawsze jest tak, że aby osiągnąć swój cel, aby osiągnąć sukces, aby zwyciężyć, trzeba dać z siebie wiele. Nieraz trzeba bardzo się poświęcić, trzeba cierpieć – i o tym jest trzydziesty sierpnia roku osiemdziesiątego. Bo nigdy nie byłoby wielkiego zwycięstwa wspaniałej „Solidarności”, gdyby nie poświęcenie tych szesnastu osób, których nazwiska widzimy na tablicy. Gdyby nie grudzień roku siedemdziesiątego i wielkie poświęcenie wszystkich robotników, którzy protestowali o to, żeby mieć chleb i żyć w normalnym państwie, gdyby nie ich śmierć, to nigdy nie zwyciężylibyśmy w sierpniu roku 1980
– powiedział Prezydent RP Karol Nawrocki, kierując słowa do zebranych na uroczystości przed bramą Stoczni Szczecińskiej.
***
1 lipca 1980 roku władze komunistyczne wprowadziły podwyżkę cen na produkty żywnościowe. Termin nie był przypadkowy. Okres wakacyjny i urlopowy miał zminimalizować ryzyko powszechnych protestów. Władze przeliczyły się. Jeszcze tego samego dnia protesty wybuchły w Warszawie, Sanoku i Toruniu.
Charakter strajków z początków lipca zmienił się wraz z wybuchem pierwszego strajku na Lubelszczyźnie. Lubelski Lipiec 1980 stał się swoistym poligonem do zdobywania przez przywódców strajkowych pierwszych doświadczeń w formułowaniu postulatów, wyłanianiu przedstawicielstw i podejmowaniu rozmów z dyrekcją i przybyłymi przedstawicielstwami władz. Ekonomiczny charakter protestów z czasem zaczął się zmieniać. Oprócz chleba, protestujący zaczęli żądać wolności.
Kolejny przełom w protestach mających miejsce latem 1980 r. nastąpił 14 sierpnia, wraz z rozpoczęciem strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina , który pociągnął za sobą dalsze protesty w zakładach pracy na Wybrzeżu i w całym kraju.
Falę strajkową w Szczecinie zainicjowali 18 sierpnia 1980 roku pracownicy Stoczni Remontowej „Parnica”, a ostateczna liczba strajkujących zakładów pracy w Szczecinie i regionie wyniosła ponad 360. Szczecińskie strajki zakończyły się bezprecedensowo, podpisaniem 30 sierpnia pierwszego w kraju i w całym bloku wschodnim porozumienia pomiędzy przedstawicielami strajkujących zakładów pracy regionu szczecińskiego a władzą komunistyczną.
To w Szczecinie podpisano pierwsze porozumienia z rządem, w których zawarto zapowiedź powołania związków zawodowych wolnych i niezależnych od władz. Porozumienia szczecińskie, a później podpisane w Gdańsku, Jastrzębiu Zdroju oraz Dąbrowie Górniczej, doprowadziły do powstania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”.