Gmach Radia Wolna Europa w Monachium, widok od strony ul. Oettingenstrasse (fot. z zasobu IPN)

Witold Wasilewski: Kara śmierci dla dyrektora Radia Wolna Europa

28 maja 1983 r. Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego skazał Zdzisława Najdera na karę śmierci z równoczesnym orzeczeniem pozbawienia praw publicznych i konfiskaty mienia. Wyrok zapadł zaocznie, ale był drakoński nawet jak na warunki trwającego w PRL – choć ówcześnie już zwieszonego – stanu wojennego.

Sąd wojskowy wymierzył Najderowi karę śmierci za szpiegostwo na rzecz amerykańskiego wywiadu, ale rzeczywistym powodem wydania wyroku była działalność opozycyjna podsądnego, a szczególnie objęcie przez niego w 1982 r. funkcji dyrektora Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.

Na celowniku bezpieki

Radio Wolna Europa, finansowane przez władze Stanów Zjednoczonych, a nadające swoje programy z zachodnioniemieckiego Monachium, działało na rzecz uwolnienia narodów środkowej i wschodniej Europy z okowów komunizmu.

RWE było obiektem powtarzających się ataków władz zza żelaznej kurtyny, którym zależało m.in. na zastraszeniu osób skłonnych podjąć współpracę z rozgłośnią. Sam Najder był dla władz PRL osobą podejrzaną na długo przed pozostaniem na Zachodzie po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. i objęciem funkcji dyrektora RWE.

W 1976 r. podpisał list protestacyjny przeciwko zmianom w konstytucji PRL, był inicjatorem zawiązania Polskiego Porozumienia Niepodległościowego i współpracował z kilkoma czasopismami emigracyjnymi.

W latach 70. i 80. XX w. był inwigilowany przez funkcjonariuszy kilku departamentów MSW, m.in. w ramach spraw operacyjnego rozpracowania krypt. „Literat”, „Carol”, „Redakcja”. Dodać należy, że Najder w 1958 r. podjął współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa, pod pseudonimem „Zapalniczka”, ale zerwał ją już na początku lat 60. XX w.

Czytaj artykuł Witolda Wasilewskiego Kara śmierci dla dyrektora Radia Wolna Europa na portalu przystanekhistoria.pl
do góry