Instytut Pamięci Narodowej
-
24 czerwca 2025 roku w Parlamencie Europejskim w Brukseli odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej rotmistrza Witolda Pileckiego oraz prezentacja wystawy przygotowanej przez Instytut Pamięci Narodowej. Odsłonięcie tablicy upamiętniającej rotmistrza Witolda Pileckiego w Parlamencie Europejskim
-
„Hipolit” to pseudonim, którym posługiwał się Zygmunt Szczepkowski, oficer kontrwywiadu brzozowskiego obwodu AK. To postać niezwykła – można powiedzieć brzozowski agent James Bond. Paweł Fornal: Zygmunt Szczepkowski (1913-2004) – James Bond z Podkarpacia
-
Największa i najbardziej spektakularna akcja zbrojna Konspiracyjnego Wojska Polskiego została przeprowadzona w nocy z 19 na 20 kwietnia 1946 r. Głównym jej celem było uwolnienie więźniów z aresztu miejskiego w Radomsku. Cena sukcesu była jednak wysoka. Wielu jej uczestników, w tym dowódca, porucznik Jan Rogulka, wpadło w ręce komunistów i straciło życie jeszcze przed upływem miesiąca. Paweł Wąs: Dowódca akcji na Radomsko. Porucznik Jan Rogulka „Grot” (1913–1946)
-
Należał do żołnierzy pochwyconych podczas obławy po słynnej akcji na Radomsko, gdy żołnierze Konspiracyjnego Wojska Polskiego zdołali opanować miejskie więzienie i uwolnić pięćdziesięciu zatrzymanych. Pomimo ran i tortur jako jeden z nielicznych uniknął śmierci z rąk komunistycznych oprawców. Paweł Wąs: Ocalały z „procesu siedemnastu”. Roman Stanisław Czajka (1930–2006)
-
Na początku lutego 1946 r. utworzono wydziały doraźne przy sądach okręgowych, których głównym celem było jak najszybsze spacyfikowanie antykomunistycznego podziemia zbrojnego. W trakcie kilkumiesięcznej działalności te tak zwane „sądy na kółkach”, których składy orzekające rekrutowały się z sędziów i prokuratorów wojskowych, orzekły kilkaset wyroków śmierci. Paweł Wąs: Szafarze śmierci. Sędziowie sądów doraźnych Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (luty – czerwiec 1946)
-
Po wkroczeniu Sowietów na Kielecczyznę w styczniu 1945 r. znaczna liczba żołnierzy AK i NSZ postanowiła pozostać w konspiracji. Jednym z pierwszych, który zorganizował antykomunistyczną siatkę konspiracyjną był ppor. Wacław Proszowski „Wampir”. Paweł Żołądek: Powojenne losy żołnierzy NSZ i AK z Kielecczyzny na przykładzie grupy „Wampira” – Wacława Proszowskiego
-
Przyszły dowódca 1. szwadronu 5. Brygady Wileńskiej AK z konspiracją związał się w listopadzie 1939 r., a walkę zakończył dopiero w październiku roku 1945, przedzierając się na Zachód. Jego szlak bojowy pokazuje głębie dramatu, którym były dla naszej części Europy traumatyczne wydarzenia II wojny światowej. Piotr Niwiński: Zygmunt Błażejewicz „Zygmunt”
-
17 marca 2025 roku w Kartuskim Centrum Kultury odbył się pokaz filmu „Pomorski rajd majora »Łupaszki«”, poświęconego działalności podziemia niepodległościowego po II wojnie światowej. Wydarzenie zgromadziło liczne grono młodzieży i miłośników historii. Pokaz filmu „Pomorski rajd majora »Łupaszki«” w Kartuzach
-
Biuro Wydarzeń Kulturalnych Instytutu Pamięci Narodowej zaprasza na pokazy spektaklu Przez ścianę w reż. Leszka Zdunia, które odbędą się 1 marca (godz. 13.00 i 16.00) oraz 2 marca (godz. 10.00 i 12.00) w warszawskim Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL przy ul. Rakowieckiej 37. Pokazy spektaklu „Przez ścianę” – Warszawa, marzec 2025
-
W uzupełnionym katalogu osób rozpracowywanych przez organy represji państwa komunistycznego, znalazł się wpis dotyczący podpułkownika Łukasza Cieplińskiego ps. „Pług” – ostatniego prezesa IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN), wybitnego dowódcy struktur Armii Krajowej na Podkarpaciu oraz jednego z najbardziej symbolicznych Żołnierzy Wyklętych, bestialsko zamordowanego przez funkcjonariuszy UB w więzieniu mokotowskim w dniu 1 marca 1951 roku. ppłk Łukasz Ciepliński „Pług” – prezes IV Zarządu Głównego WiN, i niezłomny Żołnierz Wyklęty – w katalogach Biura Lustracyjnego IPN
-
Proces Witolda Pileckiego i jego towarzyszy – 3 marca 1948
-
12 lutego 2025 r. w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL odbyła się promocja książki „Niezłomni z Osobowic. Ludzie podziemia niepodległościowego pochowani w kwaterach 81A i 120 Cmentarza Osobowickiego we Wrocławiu w latach 1948–1956. Przewodnik biograficzny. T. 1”. Promocja książki „Niezłomni z Osobowic”
-
Wciąż nie udało się ustalić miejsca, w którym komuniści ukryli zwłoki Zdzisława Badochy „Żelaznego”. Wiadomo jednak, że śmierć jednego z najzdolniejszych dowódców polowych V Brygady Wileńskiej AK była wynikiem przypadkowej akcji milicji. Robert Szcześniak: Śmierć „Żelaznego”
-
28 sierpnia 1946 r. wykonano wyrok śmierci na niespełna osiemnastoletniej Danucie Siedzikównie „Ince” – sanitariuszce V Wileńskiej Brygady AK dowodzonej przez mjr Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”. Rocznica wykonania wyroku śmierci na Danucie Siedzikównie „Ince"
-
W dniach 7–8 marca odbywa się Kongres Pamięci Żołnierzy Wyklętych współorganizowany przez Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL oraz Instytut Pamięci Narodowej. Dwudniowe wydarzenie odbywa się w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, które mieści się w dawnym mokotowskim areszcie śledczym – osławionym więzieniu, w którym w czasach stalinizmu przetrzymywani i mordowani byli członkowie powojennego podziemia niepodległościowego. Rozpoczął się Kongres Pamięci Żołnierzy Wyklętych – Warszawa, 7 marca 2025
-
Józef Franczak urodził się 17 marca 1918 r. w Kozicach Górnych na Lubelszczyźnie. W 1935 r. zgłosił się ochotniczo do służby w Wojsku Polskim, ukończył szkołę żandarmerii w Grudziądzu. Walczył w wojnie obronnej, został wzięty do niewoli przez Armię Czerwoną, ale udało mu się zbiec. Sierż. Józef Franczak „Lalek”
-
Biuro Wydarzeń Kulturalnych Instytutu Pamięci Narodowej zaprasza uczniów liceów oraz 7 i 8 klas szkoły podstawowej na spektakl pt. „Czyste serce – rzecz o Łukaszu Cieplińskim”. Spektakl słowno–muzyczny „Czyste serce – rzecz o Łukaszu Cieplińskim”
-
24 maja 2025 r. w Ośrodku Ojczyzna przy Sanktuarium Matki Bożej Pojednania w Hodyszewie odbyło się spotkanie członków rodzin Żołnierzy Niezłomnych. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa dr hab. Krzysztof Szwagrzyk. Spotkanie z rodzinami Żołnierzy Wyklętych
-
19 lutego 1947 r., wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Łodzi, rozstrzelany został kpt. Stanisław Sojczyński „Warszyc”, uczestnik wojny obronnej Polski w 1939 r., zastępca komendanta Obwodu Radomsko Armii Krajowej i szef tamtejszego Kedywu, twórca niepodległościowej organizacji Konspiracyjne Wojsko Polskie. Stanisław Sojczyński „Warszyc”
-
2 marca 2025 r., w ramach organizowanych przez Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, pracownicy Archiwum IPN wzięli udział w Rodzinnych spotkaniach z historią – strefie edukacyjnej. Strefa edukacyjna Archiwum IPN w Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL
-
W ciche, poniedziałkowe popołudnie 21 października 1963 roku rolnicy ze wsi Majdan Kozic Górnych jak zwykle pracowali w polu. Nad okolicą unosił się dym z palonych naci ziemniaczanych. Nagle ciszę rozdarły serie z karabinów maszynowych: rozpoczynała się ostatnia walka Józefa Franczaka „Lalusia”. Sławomir Poleszak: Ostatni. Józef Franczak „Laluś” (1918–1963)
-
Zmotoryzowany oddział lotny Wielkopolskiej Samodzielnej Grupy Ochotniczej „Warta” pod dowództwem kpt. Jana Kempińskiego „Błyska” był jednym z najaktywniejszych oddziałów powojennego podziemia niepodległościowego w Wielkopolsce. Tomasz Cieślak: Wielkopolski Wyklęty – Jan Kempiński „Błysk”
-
Dla żołnierzy Armii Krajowej początek 1945 r. był czasem trudnych wyborów. Cel ich dotychczasowej walki – wyzwolenie Polski – nie został osiągnięty. Wielu zadawało sobie pytanie, czy walczyć dalej, czy może próbować się przystosować do nowej rzeczywistości, co jednak oznaczało zdanie się na łaskę komunistycznej władzy. Tomasz Toborek: Inny wróg, cel ten sam. Stanisław Sojczyński „Warszyc” (1910–1947)
-
Historia Stefana Pabisia pokazuje, że splot dramatycznych wydarzeń może ujawnić w „zwyczajnym” człowieku zdolności, o które nawet bliscy by go nie podejrzewali. W wolnej Polsce byłby rolnikiem, rzemieślnikiem, budowniczym – społecznikiem wykorzystującym swoje umiejętności dla dobra innych. Los chciał jednak inaczej. Tomasz Łabuszewski: James Bond spod Wołkowyska. Stefan Pabiś (1910–2003)
-
UBeckie zbrodnie – Rodziny Wyklęte… śmierć za ludzki gest!
-
26 lutego 2025 roku o godz. 10.45 w krakowskim kościele pw. Niepokalanego Poczęcia NMP (ul. Rakowicka 18) odbyły się uroczystości pogrzebowe Bolesława Pronobisa, Edwarda Szwejkowskiego i Eugeniusza Tomasika – trzech Żołnierzy Wyklętych, których szczątki zostały odnalezione i zidentyfikowane przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej. Po mszy świętej nastąpiło odprowadzenie zwłok do Kwatery Wojennej Żołnierzy Podziemia Niepodległościowego 1939-1963 na cmentarzu Rakowickim (ul. Prandoty). W uroczystościach wziął udział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa, pełniący obowiązki dyrektora Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Ceremonia z udziałem wojskowej asysty honorowej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Uroczystości pogrzebowe Bolesława Pronobisa, Edwarda Szwejkowskiego i Eugeniusza Tomasika
-
4 marca 2025 roku o godz. 10.30 w kościele pw. św. Anny w Lubartowie (ul. Słowackiego 6) odbyły się uroczystości pogrzebowe Jana Kowalskiego ps. „Bystry” - Żołnierza Wyklętego, którego szczątki zostały odnalezione i zidentyfikowane przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej. Po mszy świętej nastąpiło odprowadzenie zwłok do grobu rodzinnego. Ceremonia z udziałem wojskowej asysty honorowej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Uroczystości pogrzebowe Jana Kowalskiego ps. „Bystry”
-
14 marca 2025 r. na Lubelszczyźnie pożegnaliśmy śp. ppor. Ludwika Rogalskiego ps. Szczepan, Kanciarz, który oddał życie za wolną Polskę. Uroczystości pogrzebowe ppor. Ludwika Rogalskiego – żołnierza ZWZ-AK i WiN
-
7 maja 2025 r. w Puławach pożegnaliśmy Stanisława Ochnio – żołnierza Armii Krajowej, Zrzeszenia „WiN”. W ceremonii pogrzebowej wziął udział dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Uroczystości pogrzebowe śp. Stanisława Ochnio ps. Granat
-
W kleszczach totalitaryzmów. Łukasz Ciepliński (1913-1951). Tom I. Prawość i męstwo
-
2 marca 2025 r. odbył się organizowany już po raz 14. koncert poświęcony Żołnierzom Wyklętym. W tym roku na scenie Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie wybrzmiały znane pieśni patriotyczne. Koncertu wysłuchali mieszkańcy Krakowa, przedstawiciele wielu instytucji i środowisk patriotycznych. Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali zastępcy dyrektora krakowskiego oddziału: Cecylia Radoń oraz dr Michał Wenklar. W Krakowie wybrzmiały pieśni w hołdzie Żołnierzom Wyklętym
-
Wystawa czasowa „Czas Niezłomnych. Polskie podziemie niepodległościowe 1944–1956”
-
Wystawa „Żołnierze Wyklęci. Podziemie niepodległościowe 1944–1963” – do pobrania PL/EN
-
Wystawa „Łukasz Ciepliński”
-
Wytrwać wolnymi. Studia z dziejów konspiracji niepodległościowej na Rzeszowszczyźnie w latach 1944-1956
-
25 maja 2025 r. – w rocznicę zamordowania z wyroku komunistycznego sądu w więzieniu na warszawskim Mokotowie rtm. Witolda Pileckiego – w całym kraju zapalamy znicze pamięci w hołdzie bohaterowi. Znicze pamięci w 77. rocznicę śmierci rtm. Witolda Pileckiego – 25 maja 2025
-
„Historia toczy się dziś” – 6 marca 2026 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. Żołnierze Niezłomni. Adrianna Garnik i Krzysztof Bukowski dla „Historia toczy się dziś”
-
„Biuletyn IPN” nr 3/2025 – Niezłomni
-
„Historia toczy się dziś” – premiera 7 marca 2025 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. „Gdzie by była Polska, gdyby nie Żołnierze Wyklęci”? Jacek Pawłowicz gościem cyklu „Historia toczy się dziś”
-
1 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, z tej okazji Centralny Przystanek Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego zaprasza na odcinek „Żołnierze antykomunistycznego podziemia” w ramach cyklu „Kulisy historii”. „Kulisy historii” odc. 205 „Żołnierze antykomunistycznego podziemia” – 1 marca 2025
-
28 lutego 2025 r. w Centralnym Przystanku Historia IPN im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie uczniowie klas 6-8 zmierzyli się w rywalizacji, sprawdzając swoją wiedzę o Żołnierzach Niezłomnych. Do testu przystąpili reprezentanci z następujących miejscowości: Borki-Kosy, Biała Podlaska, Iława, Inowrocław, Janki, Kraków, Marki, Milanówek, Radom, Ryki, Sękocin Stary, Sopot, Sade Budy, Warszawa oraz Ząbki. „Wielki test o Żołnierzach Niezłomnych”
-
3 marca 2026 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie odbyła się debata naukowa pt. „Łukasz Ciepliński – zapomniany bohater? Debata wokół postaci”. „Łukasz Ciepliński – zapomniany bohater? Debata wokół postaci”
English version