Instytut Pamięci Narodowej

Rotmistrza uczciliśmy m.in. w miejscu jego kaźni – dawnym więzieniu mokotowskim, gdzie obecnie funkcjonuje Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL. Po Apelu Pamięci złożono wieńce pod tablicą upamiętniającą rtm. Pileckiego. Uroczystości poprzedziła Msza św. w intencji zamordowanego 77 lat temu bohatera. W obchodach wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.

W godzinę śmierci, o 21.30, oddaliśmy hołd Witoldowi Pileckiemu. Córka rotmistrza, Zofia Pilecka-Optułowicz, złożyła kwiaty w celi swojego ojca, która mieści się w X Pawilonie.

Na warszawskim Żoliborzu dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Adam Siwek złożył kwiaty pod pomnikiem rotmistrza Witolda Pileckiego, a także zapalił znicz przed tablicą pamiątkową na znajdującej się w sąsiedztwie pomnika kamienicy przy Al. Wojska Polskiego 40. Z mieszkania w tym budynku, 19 września 1940 r., Pilecki został wyprowadzony przez Niemców rozpoczynając swoją misję dotarcia do KL Auschwitz w celu utworzenia obozowej konspiracji i przekazania światu informacji o niemieckim ludobójstwie.

***

Rotmistrz Witold Pilecki

25 maja 1948 r. o godz. 21.30 komuniści zabili jednego z najdzielniejszych obrońców Niepodległej. Żołnierza Armii Krajowej, organizatora ruchu oporu w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz, uczestnika powstania warszawskiego.

Służbę Polsce rozpoczął w czasie wojny z bolszewikami w 1920 r. Walczył podczas kampanii wrześniowej 1939 r., a następnie w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego. W 1940 r., wykonując misję zleconą przez dowództwo ZWZ, dobrowolnie poddał się aresztowaniu i wywózce do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, by zdobyć informacje o zbrodniach Niemców i zorganizować konspirację niepodległościową. Na skutek zagrożenia dekonspiracją podjął decyzję o ucieczce, którą udało mu się szczęśliwie przeprowadzić.

W 1944 r. walczył w powstaniu warszawskim, w zgrupowaniu Chrobry II. Od 1945 r. służył w 2. Korpusie Polskim we Włoszech, skąd – decyzją gen. Władysława Andersa – wrócił do Polski, by odtworzyć rozbite po działaniach wojennych struktury wywiadowcze, działające dla Rządu RP na Uchodźstwie. Został aresztowany w maju 1947 r., osadzony w areszcie śledczym przy ul. Rakowieckiej w Warszawie i poddany okrutnemu śledztwu. Mimo tortur do końca zachował żołnierską postawę. Pozostał wierny dewizie: Bóg, Honor, Ojczyzna.

Pokazowy proces przed komunistycznym sądem trwał dwa tygodnie. Rtm. Pilecki i jego podwładni zostali skazani za „szpiegostwo”. Orzeczono trzy kary śmierci i kilka długoletniego więzienia. Ostatecznie Tadeuszowi Płużańskiemu i Marii Szelągowskiej kary śmierci zamieniono na dożywotnie więzienie. Rtm. Pilecki został zamordowany strzałem w potylicę, wieczorem 25 maja 1948 r. Ciało złożono w nieoznaczonym miejscu na warszawskich Powązkach.

Przed II wojną światową Witold Pilecki gospodarował w rodzinnym majątku w Sukurczach. Organizował pomoc społeczną, kółka rolnicze i kursy przysposobienia wojskowego. Założył rodzinę. Rozwijał zdolności artystyczne: rysował, malował, pisał wiersze…

Do 1989 r. wszelkie informacje o dokonaniach i losie Witolda Pileckiego podlegały w PRL ścisłej cenzurze. W lipcu 2006 r. prezydent Lech Kaczyński, w uznaniu zasług Witolda Pileckiego i jego oddania sprawom ojczyzny, odznaczył go pośmiertnie Orderem Orła Białego. W 2013 r. został pośmiertnie awansowany na pułkownika.

Znicze pamięci w całym kraju

• Alwernia, Klasztor oo. Bernardynów, pod tablicą pamiątkową o godz. 18.35
• Bełchatów, ul. rtm. Witolda Pileckiego 4, pod tablicą pamiątkową
• Bochnia (woj. małopolskie), Rynek 2, tablica pamięci, godz. 11.30
• Bydgoszcz, ul. Witolda Pileckiego
• Chorzów-Batory, przy Dębie Pamięci „Witold”, znajdującym się na skwerze imienia rtm. Witolda Pileckiego
• Częstochowa, al. Wolności 33 – tablica poświęcona rtm. Witoldowi Pileckiemu
• Gdańsk, pomnik rtm. W. Pileckiego obok Muzeum II Wojny Światowej
• Goleniów, pomniki rtm. W. Pileckiego
• Gorzów Wielkopolski, pomnik rtm. Witolda Pileckiego, który znajduje się u zbiegu ulic Władysława Jagiełły i Michała Drzymały
• Gościeszowice (gm. Niegosławice), odsłonięcie upamiętnienia rtm. W. Pileckiego (21 maja 2025 r.)
• Grudziądz, przy pomniku rotmistrza Pileckiego
• Inowrocław, przy ul. rotmistrza Witolda Pileckiego
• Jodłówka (woj. małopolskie), tablica pamięci rtm. Witolda Pileckiego w Publicznej Szkole Podstawowej im. rtm. Witolda Pileckiego (28 maja 2025 r.)
• Jordanów Śląski, pomnik przy ul. Wrocławskiej 55, godz. 21.30
• Katowice, tablica poświęcona rtm. Witoldowi Pileckiemu na skwerze im. rtm. Witolda Pileckiego, godz. 15.00
• Kierz Niedźwiedzi, pod tablicą pamiątkową przed budynkiem Szkoły Podstawowej im. rtm. Witolda Pileckiego
• Koszalin, pomnik rtm. Witolda Pileckiego, który znajduje się przy ul. Rotmistrza Witolda Pileckiego 8
• Kraków, pod popiersiem rtm. Witolda Pileckiego w Galerii Wielkich Polaków XX wieku, w parku Jordana o godz. 21.30
• Krasocin, 23 maja 2025 r. pod tablicą pamiątkową znajdującą się w budynku Zespołu Placówek Oświatowych im. rtm. Witolda Pileckiego w Krasocinie
• Lublin, Zamek Lubelski
• Łagiewniki (woj. dolnośląskie), pomnik przy placu pomiędzy ulicami Kłodzką i Nadrzeczną, godz. 21.30
• Łódź, Pomnik Ofiar Komunizmu
• Malbork, Plac Słowiański przy malborskich mostach
• Nielepice (woj. małopolskie), Park im. rtm. Witolda Pileckiego, godz. 17.50
• Nowy Wiśnicz (woj. małopolskie), Dworek w Koryznówce, godz. 12.00
• Oleśnica, pomnik przy gminnej hali sportowej przy ul. Wileńskiej, godz. 21.30
• Olsztynek, tablica pamięci przy Szkole Podstawowej nr 2 im. rtm. Witolda Pileckiego przy ul. Ostródzkiej 2
• Opole, pomnik rtm. Witolda Pileckiego przy ul. rtm. Witolda Pileckiego
• Ostrowiec Świętokrzyski, przed pomnikiem Armii Krajowej. Prezentacja wystawy IPN o rtm. Witoldzie Pileckim
• Oświęcim, pomnik przy Małopolskiej Uczelni Państwowej im. rtm. Witolda Pileckiego, godz. 19.30
• Piotrków Trybunalski, przy pomniku Żołnierzy Wyklętych, godz. 21.30 (organizator Koło ŚZŻAK w Piotrkowie)
• Poznań, w podcieniach dziedzińca klasztoru dominikanów, pod tablicą upamiętniającą rtm. Pileckiego
• Radom, pod tablicą upamiętniającą rtm. Witolda Pileckiego umieszczoną na budynku Zespołu Szkół Samochodowych w Radomiu, który jest patronem tej szkoły.
• Rzeszów, pod tablicą pamięci na Osiedlu Franciszka Kotuli przy Rondzie im. rtm. Witolda Pileckiego
• Szczecin, pod tablicą upamiętniającej rtm. W. Pileckiego na gmachu Technikum Ekonomicznego w Szczecinie im. rtm. Witolda Pileckiego
• Śrem, Park Śremskich Odlewników, pod pomnikiem rtm. Witolda Pileckiego
• Tyniec (woj. małopolskie), ul. Bogucianka, pod tablicą pamiątkową o godz. 10.30
• Warszawa, Powązki Wojskowe, symboliczny grób rtm. Witolda Pileckiego
• Warszawa, pomnik rtm. Witolda Pileckiego przy Alei Wojska Polskiego na warszawskim Żoliborzu
• Warszawa, Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL
• Warszawa, tablica przy ul. Sierakowskiego 9
• Warszawa, tablica przy placu Starynkiewicza 7/9
• Warszawa, głaz z tablicą poświęconą pamięci rotmistrza Witolda Pileckiego przy ul. Mehoffera 36 (skrzyżowanie z ul. Talarową)
• Wieluń (woj. łódzkie), przy popiersiu w parku im. rtm. Witolda Pileckiego
• Wrocław, pomnik przy Promenadzie Staromiejskiej, godz. 21.00
• Żeleźnikowa Wielka, Parafia św. Michała Archanioła (modlitwa), następnie zapalenie zniczy, godz. 21.30 (organizator Fundacja „Osądź mnie Boże”)
• Żyznów (woj. podkarpackie), Szkoła Podstawowa im. rtm. Witolda Pileckiego, tablica upamiętniająca