Instytut Pamięci Narodowej
-
Jej życie to gotowy scenariusz na doskonały film wojenny. Pedagog, matematyk i profesor nauk humanistycznych, żołnierz AK, powstaniec warszawski, więzień okresu stalinowskiego. Przede wszystkim jednak legendarna kurierka, emisariuszka Komendanta Głównego ZWZ do Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie. Jedyna kobieta w gronie cichociemnych oraz druga w historii polskich sił zbrojnych generał brygady. Anna Lasek: W konspiracji była postacią legendarną. Niesamowity życiorys Elżbiety Zawackiej
-
10 stycznia 2009 r. zmarła Elżbieta Zawacka ps. „Zelma”, „Sulica”, „Zo” – kurierka Komendy Głównej AK, profesor nauk humanistycznych, druga kobieta awansowana na stopień generała brygady Wojska Polskiego. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: Elżbieta Zawacka. Jedyna cichociemna
-
Lampa z kawałka sklejki i puszki po kawie? Proszę bardzo. Karmnik dla ptaków z plastikowej butelki? Czemu nie. A może globus z brystolu? Dla niego nie było rzeczy niemożliwych… 3 grudnia 1923 r. urodził się legendarny innowator i popularyzator techniki Adam Słodowy! Bartłomiej Jaworski: Adam Słodowy (1923-2019)
-
Anna Maria Cienciała należy do grona najwybitniejszych polskich historyków na obczyźnie. Specjalizowała się w historii XX wieku, szczególnie polskiej polityki zagranicznej, relacjach polsko-niemieckich i polsko-sowieckich, a także polityce wielkich mocarstw wobec Polski. Bożena Witowicz: Profesor Anna Maria Cienciała
-
W nocy z 25 na 26 kwietnia 1986 r. w elektrowni jądrowej w Czarnobylu doszło do największej katastrofy w historii energetyki jądrowej. Była to tragedia o skutkach znacznie wykraczających poza miejsce zdarzenia. Dariusz Zalewski: Katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu
-
15 lipca 1963 roku we Wrocławiu wprowadzono stan pogotowia przeciwepidemicznego na skutek pojawienia się choroby zakaźnej zwanej ospą prawdziwą, znanej również jako ospa naturalna lub czarna (Variola Vera). Ewa Wójcicka: Epidemia ospy we Wrocławiu
-
„Duśka” – tak Wanda Półtawska była nazywana przez swoich bliskich. Ci, którzy mieli okazję ją poznać, podkreślali jej silny charakter. Ewa Wójcicka: Wanda Półtawska. „Należy przestrzec człowieka”
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Aleksander Wasiutyński
-
30 stycznia 1909 roku urodził się Henryk Magnuski. Przypominamy sylwetkę polskiego wynalazcy i uczonego, który wiele wniósł w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Henryk Magnuski
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Ignacy Mościcki
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Jan Czochralski
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Jan Szczepanik
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Jerzy Dąbrowski
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Jerzy Rudlicki
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Kazimierz Funk
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Kazimierz Prószyński
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Ludwik Hirszfeld
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Maria Skłodowska-Curie
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Marian Rejewski
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Mieczysław Wolfke
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Rudolf Weigl
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Stanisław Rogalski
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Stanisław Ulam
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Stefan Bryła
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Stefan Drzewiecki
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Tadeusz Sędzimir (Sendzimir)
-
Instytut Pamięci Narodowej przypomina, jak polscy wynalazcy i uczeni zmieniali świat, jak wiele wnieśli w rozwój naszego kraju i innych państw. Giganci nauki – infografiki historyczne: Tadeusz Wenda
-
Wedle legendy przez roztargnienie miał zanurzyć stalówkę pióra, którym pisał, zamiast w kałamarzu, w tygielku z badanym płynnym stopem metalu. Zaobserwował, że ze stalówki zwisa i ciągnie się za nią nitka krzepnącego metalu. Ta obserwacja była zarodkiem największego osiągnięcia Czochralskiego: uzyskiwania monokryształów – materiałów półprzewodnikowych, bez których nie byłoby rozwoju elektroniki. Jan Czochralski zmarł 22 kwietnia 1953 roku. Jan Czochralski – najczęściej cytowany polski uczony
-
W dwusilnikowym bombowcu PZL.37 Łoś Dąbrowski użył po raz pierwszy specjalnego cienkiego profilu skrzydła. Podobne pierwsze profile laminarne w samolotach zaczęto stosować dopiero podczas II wojny światowej. Jerzy Dąbrowski (1899–1967)
-
Należał do głównych konstruktorów Doświadczalnych Warsztatów Lotniczych, w których realizowano konstrukcje zespołu RWD. Był też w DWL pilotem
doświadczalnym i ustanawiał samolotowe rekordy. Jerzy Drzewiecki (1902–1990)
-
Był nie tylko odważnym pilotem, sprawnym inżynierem, utalentowanym konstruktorem samolotów i płodnym wynalazcą, lecz także rolnikiem i społecznikiem. Jerzy Rudlicki (1893–1977)
-
Jeden z najwybitniejszych polskich matematyków II Rzeczpospolitej, profesor Uniwersytetu Wileńskiego, żołnierz września 1939 roku urodził się 30 marca 1910 roku. Józef Marcinkiewicz – wybitny matematyk, ofiara zbrodni katyńskiej
-
W II RP zmiany na stanowisku szefa rządu dokonywały się często: w ciągu dwudziestu lat jej istnienia na fotelu premiera zasiadło dwudziestu polityków. Aż trudno uwierzyć, że spośród wszystkich premierów RP tylko jeden został zamordowany przez Niemców. Był nim właśnie Kazimierz Bartel. Kazimierz Bartel – ostatnia ofiara zbrodni na profesorach lwowskich
-
W odrodzonej Polsce projektował gigantyczne konstrukcje stalowe, a pod okupacją opracował dla Kedywu poradnik, jak skutecznie wysadzać je w powietrze. Jego żelazny szkielet Prudentialu, trafiony w Powstaniu Warszawskim przeszło 100 pociskami artyleryjskimi, przetrwał i górował nad płonącym miastem z biało-czerwoną flagą na szczycie. Stefan Bryła, światowej klasy inżynier, nie dożył tych dni, zamordowany przez Niemców za działalność w podziemiu i za tajne nauczanie na Politechnice Warszawskiej. Konstruktor żelaznych szkieletów, budowniczy mocnej, katolickiej Polski. Stefan Bryła (1886–1943)
-
Pomimo że od śmierci Mariana Rejewskiego minęło już prawie pół wieku, nie doczekaliśmy się jeszcze porządnej biografii tego wybitnego Polaka. Dla wielu osób jego życie i dokonania stanowią równie wielką tajemnicę, co zasady kodowania niemieckiej maszyny szyfrującej, których złamanie zapewniły polskiemu kryptologowi wejście na stałe do historii. Krzysztof Osiński: Tajemniczy jak Enigma, czyli… słów kilka o pewnym kryptologu z Bydgoszczy
-
W momencie wybuchu II wojny światowej został przydzielony do Dowództwa Floty. Wraz z pozostałymi obrońcami Helu trafił do niemieckiej niewoli i całą wojnę spędził w obozach jenieckich. 21 listopada 1949 r. został zatrzymany przez bezpiekę. Trudy śledztwa oraz ciężkie warunki panujące w ośrodkach penitencjarnych spowodowały, że już nie opuścił więziennych murów. Magdalena Dźwigał: Kazimierz Bartoszyński
-
Weteran walk 1918-1920, oficer rezerwy i wybitny botanik, należał do osób, które odznaczyły się podczas walk o niepodległość i granice RP, a 20 lat później zginęły z rąk oprawców z NKWD w Katyniu, Charkowie, Miednoje i innych miejscach kaźni. Marcin Krzek-Lubowiecki: Edward Ralski. Botanik z karabinem
-
Chemiczka i fizyczka, współtwórczyni nauki o promieniotwórczości oraz dwukrotna laureatka Nagrody Nobla urodziła się 7 listopada 1867 w Warszawie. Maria Skłodowska-Curie – dwukrotna laureatka Nagrody Nobla
-
Jan Zienkiewicz był nie tylko wybitnym pediatrą, ale również oficerem Wojska Polskiego. Ten ostatni fakt kosztował go życie, odebrane mu w sowieckiej niewoli. Jego dziennik, odnaleziony podczas ekshumacji w Lesie Katyńskim, stanowi unikatowe świadectwo losu zamordowanych oficerów. Michał Wenklar: „Wrażenia z podróży później”. Jan Zienkiewicz (1897–1940)
-
Na posiedzeniu Państwowej Rady Zabytków w 2015 r. nikt nie miał wątpliwości, że przedwojenna Gdynia stanowi skarb urbanistyczny najwyższej klasy. Ze zdziwieniem natomiast zdecydowana większość zebranych dowiedziała się o istnieniu i roli Tadeusza Wendy. Tak dogłębna była o nim niepamięć. Czas, by to naprawić. Otworzył Polsce okno na świat. Tadeusz Wenda (1863–1948)
-
Należał do czołowych organizatorów tajnych kompletów w Łodzi. Do konspiracyjnej szkoły Teofila Katry uczęszczało około 200 uczniów, którzy kształcili się na 25 kompletach. Spośród nich dziewięciu przystąpiło do egzaminu maturalnego, jeszcze podczas trwania wojny. Do zespołu nauczycielskiego należało 35 osób, w tym 15 spoza zawodu. Patrycja Resel: Tajne komplety Teofila Katry (1901–1983)
-
Śmierć lwowskich profesorów, zamordowanych przez Niemców między 4 a 26 lipca 1941 r., była jednym z najboleśniejszych ciosów zadanych polskiej nauce w czasie II wojny światowej. Niestety, nieodosobnionym. Paweł Naleźniak: Wzgórza Wuleckie spłynęły krwią
-
Louis Lumière miał o nim powiedzieć: „Panowie, ten człowiek jest pierwszy w kinematografii, ja jestem drugi”. „Gdyby się urodził pod szczęśliwą gwiazdą, dziś mówilibyśmy o światowej pleografii, a nie o kinematografii” – stwierdził Anatol Stern. Edward W. Morley nazwał go „Kolumbem kinematografii”. Paweł Popiel: Kazimierz Prószyński (1875-1945) – zapomniany pionier ruchomego obrazu
-
Jego metodą kształtuje się znakomitą większość karoserii samochodowych i obudów pralek, lodówek itp. Do końca XX w. uruchomiono ponad 400 rozmaitych typów walcarek Sędzimira w 35 krajach świata. Pochłaniała go pasja wynalazcy. Tadeusz Sędzimir (1894–1989)
-
13 lutego 1980 r. zmarł wybitny przedwojenny kryptolog, Marian Rejewski, który na początku lat 30. złamał kody niemieckiej wojskowej maszyny szyfrującej Enigma. Wielu historyków uważa, że skróciło to późniejszą II wojnę światową o kilka lat i znacznie przyspieszyło zwycięstwo aliantów nad III Rzeszą. Robert Buliński: Marian Rejewski. Człowiek, który złamał Enigmę
-
Stworzenie pierwszej skutecznej szczepionki przeciw durowi osutkowemu było jego największym osiągnięciem. Już od 1922 r. zgłaszano go do Nagrody Nobla, w 1936 r. był do niej nominowany, ale przesadna skromność Weigla utrudniała lansowanie jego kandydatury. Rudolf Weigl (1883–1957)
-
Matematyka była dla niego narzędziem badania przyrody, nie cenił jej jako sztuki dla siebie same. Stanisław Marcin Ulam (1909–1984)
-
Był duchem sprawczym zawiązanego w 1927 r. zespołu konstruktorskiego RWD, który projektował samoloty będące podstawowym sprzętem polskiego lotnictwa sportowego oraz wojskowych szkół lotniczych. Stanisław Rogalski (1904–1976)
-
Projektował samoloty sportowe, na których wraz z pilotem Franciszkiem Żwirką w zawodach Challenge wygrywał z najlepszymi wówczas pilotami Europy. Stanisław Wigura – inżynier mechanik, konstruktor lotniczy, pilot sportowy
-
Interesował się niemal wyłącznie matematyką i rozmowami z innymi o matematyce. Do myślenia potrzebny był mu gwar kawiarni i towarzystwo innych ludzi. Stefan Banach (1892–1945)
English version