Instytut Pamięci Narodowej
-
Na skutek ofensywy wojsk Armii Czerwonej, 17 stycznia 1945 r. rozpoczęła się ewakuacja więźniów KL Auschwitz i jego podobozów. Pierwsza trasa piesza prowadziła przez miasta i miejscowości: Oświęcim – Pszczyna – Wodzisław Śląski. Ewakuowano nią około 25 tys. więźniów. Druga trasa obejmowała odcinki: Oświęcim – Tychy – Mikołów – Przyszowice – Gliwice. Aleksandra Namysło: Pomoc rodziny Paszków i Godzieków zbiegłym więźniom żydowskim z marszu ewakuacyjnego z KL Auschwitz
-
Kiedy do Konzentrationslager Auschwitz 14 czerwca 1940 r. przybył pierwszy transport ponad siedmiuset polskich więźniów z Tarnowa, nikt nie wiedział, że właśnie w tym obozie, na ziemi wcielonej do Rzeszy, rozgrywać się będą sceny, przy których zbledną obrazy z piekła Dantego. Anna Zechenter: Piekło po niemiecku według Pileckiego
-
Dzieci Rudolfa Hössa, komendanta obozu Auschwitz, które mieszkały z rodzicami w willi oddalonej o 150 metrów od krematorium, poprosiły polską krawcową zatrudnioną w domu kata, by uszyła im oznaki, które nosili więźniowie. Najstarszy z piątki, Klaus, wciągnął na rękaw opaskę kapo, a rodzeństwu przyczepił do ubrań kolorowe trójkąty. Bardzo zdenerwowało to ojca: zakazał im bawić się we wrogów narodu niemieckiego. Anna Zechenter: Rudolf Höss
-
„Historia toczy się dziś” – 21 listopada 2025 r. o godzinie 9.15 na kanale YouTube IPNtv. AUSCHWITZ 1940: pierwsza masowa egzekucja Polaków. Prok. Ewa Koj dla „Historia toczy się dziś”
-
Biograficzna wystawa „Św. Maksymilian Maria Kolbe”
-
Dlaczego mnie opuściłaś, mamo?
-
14 października obchodzimy Dzień Edukacji Narodowej. Wszystkim pracownikom oświaty życzymy radości, zdrowia i satysfakcji z codziennej pracy. Dnia Edukacji Narodowej nie można obchodzić bez pamięci
-
Spotkanie, zorganizowane przez Archiwum IPN w rocznicę wyzwolenia niemieckiego obozu koncentracyjnego w Auschwitz i w Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Holocaustu, wpisuje się w cykl wydarzeń towarzyszących wystawie Droga i dziedzictwo. Dzieje rodziny Moszoro / Camino y Legado. Historia de la Familia Moszoro. Dyskusja „Niemieckie fabryki śmierci. Rzecz o obozach koncentracyjnych” – 27 stycznia 2025
-
W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 r. z niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz uciekł rtm. Witold Pilecki. Towarzyszyli mu Jan Redzej i Edward Ciesielski. Wszyscy trzej szczęśliwie wydostali się na wolność przez obozową piekarnię. Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska: Pilecki ucieka z piekła
-
„Piekło na ziemi”, „fabryka śmierci” – to tylko niektóre określenia KL Auschwitz, niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady. Tu, w latach 1940-1945, nieludzko gnębiono, katowano, torturowano, poddawano eksperymentom pseudomedycznym Polaków, Żydów, Sinti i Romów oraz osoby innych narodowości z krajów podbitych przez III Rzeszę. Ewa Wójcicka: Nigdy nikt światu nie powtórzy… KL Auschwitz
-
Pierwszy rok po wyzwoleniu obozu to czas chaosu. Polskie komisje zabezpieczały dowody zbrodni. Niemcy przestali być panami życia i śmierci – teraz przebywali tu jako jeńcy. Panowały sowieckie władze wojskowe, nie dbające o zachowanie świadectw niewyobrażalnych zbrodni. Filip Gańczak: Auschwitz, rok zerowy
-
W 2005 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Datą, w której obchodzimy to wspomnienie jest 27 stycznia – rocznica wkroczenia Armii Czerwonej do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz. Filip Musiał: Oswobodzenie KL Auschwitz – między pamięcią a propagandą
-
3 sierpnia 1941 roku w obozie Auschwitz-Birkenau zginął Stanisław Marian Sedlaczek – instruktor i działacz harcerski oraz pedagog, który poświęcił życie wychowywaniu młodzieży w duchu patriotycznym i religijnym. Irena Siwińska: Lord Cotbury. Stanisław Marian Sedlaczek
-
14 sierpnia 1941 r. w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz zginął śmiercią męczeńską o. Maksymilian Maria (Rajmund) Kolbe (1894–1941), franciszkanin, który ofiarował swoje życie w zamian za ocalenie współwięźnia, Franciszka Gajowniczka. Ten heroiczny czyn, jak i postawa o. Kolbego w ciągu całego życia zostały docenione na tyle, że w 1971 r. został beatyfikowany, a w roku 1982 kanonizowany. Irena Siwińska: Ojciec Maksymilian Kolbe
-
13 czerwca 2025 r., w przeddzień 85. rocznicy pierwszego masowego transportu więźniów do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, przed pomnikiem na pl. Axentowicza w Krakowie odbyła się krótka uroczystość, zorganizowana przez IPN i wojewodę małopolskiego. Ofiary nazistowskiego terroru uczczono także przed pomnikiem na cmentarzu Rakowickim. Krakowskie uroczystości w przeddzień 85. rocznicy pierwszego masowego transportu więźniów do KL Auschwitz
-
14 czerwca 1940 r. do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz dotarł z Tarnowa pierwszy masowy transport 728 Polaków. Więźniom nadano numery, ogolono głowy i wydano pasiaki z naszytym czerwonym trójkątem i literą „P”. Marcin Chorązki: Przyjechali na rampę obstawioną esesmanami…
-
Tadeusz Dionizy Pietrzykowski, znany również jako Teddy, to wyjątkowa postać, która zapisała się w najnowszej historii Polski. Mistrz boksu, więzień obozów koncentracyjnych, żołnierz, bohater. Przeżył piekło obozów koncentracyjnych, stając się jednym z najbardziej znanych więźniów, którzy odnaleźli nadzieję i siłę w sporcie. Jego życie to niezwykła historia odwagi, determinacji i niezłomnej woli walki. Stanowi także przykład potęgi ludzkiego ducha w obliczu największych trudności. Marcin Marczak: Bohater z ringu Auschwitz: Tadeusz Pietrzykowski
-
Podczas apelu 29 lipca 1941 roku zastępca komendanta obozu Karl Fritzsch wytypował dziesięciu więźniów, którzy mieli zginąć śmiercią głodową. Była to kara – a zarazem przestroga dla innych – za ucieczkę jednego z osadzonych w KL Auschwitz. Wśród skazańców znalazł się jeden ochotnik. W obozie figurował jako numer 16670. Nazywał się Maksymilian Maria Kolbe. Małgorzata Żuławnik: Zakonnik, redaktor, męczennik
-
Mówią byli więźniowie KL Auschwitz
-
W 80. rocznicę wyzwolenia KL Auschwitz przypominamy wywiady z byłymi więźniami z zakładki „Nie tylko o książkach”. Mówią byli więźniowie KL Auschwitz – wywiady z zakładki „Nie tylko o książkach”.
-
Pierwszy transport do KL Auschwitz – materiały IPN
-
Rozmowa z dr. Piotrem Setkiewiczem, kierownikiem Centrum Badań Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu Powstrzymajmy negacjonizm – rozmowa z dr. Piotrem Setkiewiczem
-
11 marca 1947 r. w Warszawie ruszył proces organizatora i pierwszego komendanta KL Auschwitz. Była to już czwarta rozprawa przed Najwyższym Trybunałem Narodowym (wcześniej NTN sądził Arthura Greisera, Amona Götha oraz „katów Warszawy”), ale to właśnie ona wzbudziła największe zainteresowanie. Proces Rudolfa Hößa ‒ pierwszego komendanta KL Auschwitz
-
IPN poddaje digitalizacji użyczane przez osoby prywatne materiały archiwalne. Pliki cyfrowe trafiają do instytutowego zasobu, a oryginały zwracane są właścicielom nienaruszone. Z takiej możliwości skorzystała Gabriela Grabowska, która użyczyła nam pamiątki po wujku, Aleksandrze Kołodziejczyku, przewiezionym 14 czerwca 1940 r. z Tarnowa w pierwszym masowym transporcie więźniów do KL Auschwitz. Radosław Kurek: Aleksander Kołodziejczyk z pierwszego masowego transportu więźniów do KL Auschwitz
-
27 stycznia 1945 roku sowiecka armia zajęła niemiecki obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau, wyzwalając około 7 tysięcy więźniów. We wcześniejszych miesiącach Niemcy zacierali ślady ludobójstwa. Wymordowali Żydów z Sonderkommando (obsługa krematoriów i komór gazowych), likwidowali doły z ludzkimi prochami, palili akta, wysadzali krematoria, Ostatnie, krematorium V, zniszczyli w przeddzień wyzwolenia. wywozili do Niemiec urządzenia techniczne z komór i pieców. Prawie 60 tys. więźniów zmusili do ewakuacji na zachód. W Marszu Śmierci w mroźnym styczniu 1945 roku zginęło co najmniej 15 tys. ludzi. Rocznica wyzwolenia więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau. Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu
-
„Wyjście stąd prowadzi tylko przez komin krematorium” – usłyszeli z ust zastępcy komendanta obozu SS Hauptsturmführera Karla Fritzscha w czerwcu 1940 r. pierwsi polscy więźniowie Auschwitz. Roman Gieroń: Apokalipsa dnia powszedniego. Pierwsze tygodnie w Auschwitz
-
Sprawa Stanisława Gustawa Jastera ps. „Hel” w historiografii. Kreacja obrazu zdrajcy i obrona
-
Stanisława Leszczyńska nazywana przez współwięźniów Mateczką i Aniołem Życia urodziła się w Łodzi 8 maja 1896 r. Stanisława Leszczyńska – położna z Auschwitz
-
Niemieckie obozy zagłady i obozy koncentracyjne były tymi miejscami, gdzie działa się ogromna niemiecka zbrodnia ludobójstwa dokonywana na Polakach, Żydach, Rosjanach, Cyganach… Brzmią dla nas strasznie nazwy Auschwitz, Birkenau, Stutthof, Treblinka, Majdanek… I nawet z chwilą wyzwolenia obozów nie zakończyła się gehenna oswobodzonych z niewoli więźniów. Szymon Nowak: „Byliśmy tam bardzo potrzebni”. Szpital PCK w byłym niemieckim obozie Auschwitz
-
Już w latach 1915–16 opracował konstrukcję największego wówczas silnika lotniczego o mocy 382 kW (520 KM). Poza tym na swoim koncie miał wiele kolejnych sukcesów konstrukcyjnych w tym zakresie. Tadeusz Tański – konstruktor pierwszego polskiego pojazdu pancernego
-
W cieniu czterech epok. Ksiądz Józef Kmiecik (1894–1971)
-
Wirtualna paczka historyczna – Pierwszy transport do Auschwitz
-
„Nigdy jeden naród nie może rozwijać się kosztem drugiego, nie może rozwijać się za cenę drugiego, za cenę jego uzależnienia, podboju zniewolenia, za cenę jego eksploatacji, za cenę jego śmierci” – mówił Jan Paweł II 7 czerwca 1979 r. na terenie byłego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau. Wizyta Papieża na terenie byłego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau
-
22 grudnia 1947 r. Najwyższy Trybunał Narodowy ogłosił wyrok w procesie członków załogi Auschwitz. Spośród 40 oskarżonych 23 osoby zostały skazane na karę śmierci. Wyroki w pierwszym procesie oświęcimskim
-
Zbrodniarze Auschwitz. Rozmowa z Łukaszem Gramzą
-
„Biuletyn IPN” nr 1–2/2025 – Podział Europy
-
„Śmierć od gazu”
English version