Instytut Pamięci Narodowej
-
W trakcie bitwy nad Bzurą miał miejsce bój pod Walewicami, do którego doszło w nocy z 9–10 września 1939 r. Walki z żołnierzami niemieckimi stoczył 17. Pułk Ułanów Wielkopolskich im. Króla Bolesława Chrobrego. W historii tego starcia szczególnie zapisał się 1. szwadron pułku dowodzony przez rtm. Michała Gutowskiego. Bartosz Janczak: Bój o Walewice 9–10 września 1939 r. Przebieg i pamięć
-
5 września 2018 roku w Kosowie, w gminie Moszczenica, powiecie piotrkowskim odbyła się uroczystość związana z zakończeniem remontu pomnika, poświęconego plutonowemu Stefanowi Karaszewskiemu – żołnierzowi 85. Pułku Strzelców Wileńskich, uczestnikowi wojny obronnej 1939 roku. Bartłomiej Nowak: Bohater samotnej walki. Sylwetka plutonowego Stefana Karaszewskiego
-
16 października 1892 r. urodził się Józef Kustroń, żołnierz Legionów Polskich, generał WP, w czasie kampanii 1939 r. dowodził 21. Dywizją Piechoty Górskiej. Generał brygady Józef Kustroń
-
Rząd polski od czasu reformy monetarnej Władysława Grabskiego przywiązywał wielką wagę do stabilizacji waluty. Jednym z najważniejszych czynników gwarantujących siłę złotówki były odpowiednio wysokie rezerwy złota. Gromadził je Bank Polski utworzony w 1924 r., w formie prywatnej spółki akcyjnej. Jego obowiązkiem była emisja waluty polskiej oraz utrzymywanie stałego kursu wymiany. Starano się to zapewnić dzięki zgromadzeniu odpowiednio wysokich rezerw złota i obcych walut. Janusz Wróbel: Wojenne losy polskiego złota
-
Kapitan Władysław Raginis w chwili agresji Niemiec na Polskę miał 31 lat, a rozpoczęta 1 września 1939 roku wojna była jego pierwszym konfliktem zbrojnym. Wcześniej ruchy wojsk widział tylko na poligonie. Kapitan Władysław Raginis
-
Żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza mieli ochraniać Kresy Wschodnie RP, ale rozkazy dowódców sprawiły, że w 1939 r. liczne oddziały KOP znalazły się na granicy zachodniej i podjęły walkę z Niemcami. Wśród nich byli również żołnierze 1. Pułku Kawalerii KOP. Klaudia Słojkowska: 1. Pułk Kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza
-
Lublin zniszczony w latach 1939-1944 i (nie)odbudowany; Lublin Destruction of 1939-1944 and its (Un)realised Reconstruction; Lublin zerstört in den Jahren 1939-1944 und (nicht) wiederaufgebaut
-
Jeden z pierwszych legionistów, beliniak, generał Wojska Polskiego, który zginął w czasie największej z wrześniowych bitew – nad Bzurą. Marcin Chorązki: Stanisław Grzmot-Skotnicki (1894-1939)
-
W tych ostatnich dniach obrony Warszawy żołnierze Wojska Polskiego spełnili więcej niż nakazywał obowiązek i poczucie honoru. Wobec miażdżącej przewagi wroga i dramatycznej sytuacji ludności cywilnej, 26 września 1939 r. w siedzibie Dowództwa Obrony Warszawy zapadła decyzja o kapitulacji miasta. Marek Gałęzowski: Ostatnie dni obrony Warszawy we wrześniu 1939 r.
-
Witkacy, czyli Stanisław Ignacy Witkiewicz, pisarz, malarz i filozof, brał udział w I wojnie światowej w Rosji, był świadkiem rewolucji komunistycznej, pod wpływem której szybko wrócił do Polski. Marek Klecel: Witkacy – świadek początku i końca niepodległości
-
Tak zwany „krwawy poniedziałek” w Częstochowie, 4 września 1939 r., to jeden z kilku najbardziej jaskrawych przykładów radykalnej zmiany w filozofii prowadzenia wojny przez armię niemiecką pod rządami narodowych socjalistów. Mirosław Sikora: Wehrmacht i nowe „zasady” wojny. Masakra ludności cywilnej w Częstochowie, 4 września 1939 roku
-
16 grudnia 1952 r. na podstawie wyroku komunistycznego Najwyższego Sądu Wojskowego straceni zostali kmdr por. Zbigniew Przybyszewski i kmdr Stanisław Mieszkowski. Cztery dni wcześniej wyrok śmierci wykonano na kmdr. Jerzym Staniewiczu. Wszyscy trzej oficerowie Marynarki Wojennej II RP, ofiary mordów sądowych, w czasie kampanii polskiej 1939 r. brali udział w obronie Helu. Obrońcy Polski z 1939 roku zamordowani przez komunistów
-
Tylko Rzesza Niemiecka, ZSRS i Republika Słowacka przyjęły w 1939 r., że w wyniku ich agresji doszło do zawojowania (debellacji) Rzeczypospolitej, czyli pozbawienia dotychczasowego suwerena władzy zwierzchniej po zbrojnym zajęciu terytorium państwa i przejęciu nad nim całkowitej kontroli. Paweł Kosiński: Czy po uderzeniu Niemiec na Polskę, państwo polskie przestało istnieć?
-
Niemiecki plan ataku na Polskę o kryptonimie „Fall Weiss” (Biały Plan) wszedł w życie 1 września 1939 r. o godz. 4.45. Siły dwóch ogromnych niemieckich związków operacyjnych Grupy Armii „Północ” oraz Grupy Armii „Południe” przekroczyły granicę II RP. Paweł Sztama: Obrona Wizny
-
Starcie, do którego doszło 11 września 1939 roku, jest jednym z mniej znanych sukcesów polskiego oręża w trakcie kampanii obronnej. Tego dnia 31. Pułk Strzelców Kaniowskich spektakularnie odbił Mszczonów z rąk zaskoczonych niemieckich jednostek. Jednak, wobec naporu kolejnych formacji nieprzyjaciela na Warszawę, radość z wyzwolenia miasta trwała krótko. Paweł Zielony: Bitwa mszczonowska
-
Pod patronatem Ordona. Wybrane sylwetki młodszych oficerów WP poległych w obronie Warszawy we wrześniu 1939 r.
-
14 listopada 2025 r. w Mościskach odbyły się uroczystości pogrzebowe żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 r. w obronie Lwowa. Po 86 latach szczątki obrońców naszej Ojczyzny wydobyte podczas prac poszukiwawczych, spoczęły w polskiej kwaterze wojennej na miejscowym cmentarzu rzymskokatolickim. W ceremonii pogrzebowej zorganizowanej przez Instytut Pamięci Narodowej udział wzięli zastępcy prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski oraz dr hab. Krzysztof Szwagrzyk. Pogrzeb żołnierzy Wojska Polskiego w Mościskach
-
Był generałem Wojska Polskiego i jednym z wyróżniających się polskich dowódców we wrześniu 1939 r. Wytrwale i skutecznie bronił twierdzy Modlin przed przeważającymi oddziałami niemieckimi. Poddał się dopiero wtedy, gdy skapitulowała Warszawa. Po wojnie, podobnie jak wielu przedwojennych oficerów, znalazł się na marginesie, zepchnięty nań przez komunistyczne władze. Robert Jankowski: Generał Wiktor Thommée. Ostatni obrońca Modlina
-
25 sierpnia 1939 r. pod pretekstem kurtuazyjnej wizyty przypłynął do Gdańska szkolny pancernik „Schleswig-Holstein”. Ryszard Sodel – Niemiecka kurtuazja. Pancernik „Schleswig-Holstein”
-
29 września 1939 r. skapitulowała twierdza Modlin. Straty polskie w czasie obrony wyniosły ok. 1300 zabitych, w tym m.in. 50 oficerów i podchorążych. Ryszard Sodel: Kapitulacja twierdzy Modlin
-
15 września 2025 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lech Kaczyńskiego odbyło się spotkanie z cyklu „Oblicza historii”, poświęcone sytuacji Polaków na ziemiach wcielonych do III Rzeszy po 1939 r. Spotkanie otwarte „Polacy na ziemiach okupowanych przez III Rzeszę” z cyklu „Oblicza historii” – Warszawa, 15 września 2025
-
„Chciałem, by Warszawa była wielka. I Warszawa jest wielka. I choć tam, gdzie miały być parki, dziś są barykady, choć płoną nasze biblioteki, choć palą się szpitale, Warszawa, broniąca honoru Polski, jest dziś u szczytu swej wielkości i sławy”! Wielki prezydent wielkiej Warszawy
-
Wrzesień 1939 w południowej Polsce
-
Wystawa jest prezentowana w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie w dniach 1–28 września 2025 roku. Wystawa „Oblężenie Warszawy w fotografii Juliena Bryana”
-
W wyniku prac ekshumacyjnych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej we Lwowie-Zboiskach odnaleziono szczątki co najmniej 31 osób oraz liczne szczątki luźne. Zakończyły się prace Instytutu Pamięci Narodowej we Lwowie-Zboiskach na Ukrainie
-
Zbrodnie wojenne Wehrmachtu na żołnierzach Wojska Polskiego popełnione od września do grudnia 1939 roku, tom 1: Geneza zbrodni. Zbrodnie na polu walki
English version