Instytut Pamięci Narodowej
-
28 kwietnia 1973 r. w Alei Róż odsłonięto pomnik Lenina. „Wódz rewolucji” przetrwał w tym miejscu 16 lat, a jego żywot nie był usłany różami. Andrzej Malik: Krótki żywot pomnika Lenina w Nowej Hucie
-
Tradycje udziału Polek w działaniach niepodległościowych sięgają XIX w., gdy uczestniczyły w powstaniach narodowych. Podczas I wojny światowej działały w Polskiej Organizacji Wojskowej, a w 1918 r. powstała pierwsza żeńska formacja wojskowa na ziemiach polskich – Ochotnicza Legia Kobiet. Także podczas II wojny światowej podjęły one walkę w armii konspiracyjnej w okupowanym kraju oraz w PSZ na Zachodzie. Nie zabrakło ich również w organizacjach podziemnych w okresie PRL. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: „Zagrażały porządkowi i bezpieczeństwu publicznemu…”
-
Marzec ’68 do dziś pozostaje wydarzeniem tyleż niedookreślonym, co tragicznym. Niemożność jednoznacznego uchwycenia jego istoty wynika z tego, że nie było jednego „marca ’68”. W Polsce był marzec studencki, marzec inteligencki, marzec żydowski, marzec elit politycznych, marzec robotniczy, które skumulowały się w jednym okresie i nałożyły na siebie, zaciemniając istotę wydarzeń. Bożena Witowicz: Marzec ’68
-
Niezwykła brutalność zabójstwa spowodowała, że ksiądz Popiełuszko urósł do rangi symbolu dławienia kościoła przez władze komunistyczne, a jego męczeńska śmierć „za wiarę” z czasem doprowadziła do procesu beatyfikacji. Pogrzeb duchownego w dniu 3 listopada 1984 r. stał się wielką demonstracją polityczną, społeczną, antyrządową i antykomunistyczną. Bożena Witowicz: Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki
-
Dziesięcioletnie panowanie Edwarda Gierka poprzedziła jedna z większych tragedii w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Brutalne stłumienie strajków oraz demonstracji robotniczych i społecznych w wielu miastach Polski przyniosło 45 ofiar śmiertelnych (w tym milicjant i 2 żołnierzy), 1165 rannych oraz skryte represje, którymi dotknięte zostały m.in. rodziny zabitych i strajkujący robotnicy. Daniel Wicenty: Grudzień 1970. Pamięć, skutki i paradoksy
-
„Okrągły stół”, najważniejszy symbol III Rzeczpospolitej, to dla części społeczeństwa zasługujący na szacunek wzór politycznego dialogu, który rozpoczął proces demokratyzacji Polski, dla innych symbol zdrady i zmowy wrogich Polsce grup. W czasie, kiedy toczyły się rozmowy, w Krakowie przeszła fala protestów młodzieży, kontestującej obrady „okrągłego stołu” i domagająca się odebrania władzy komunistom Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska: Krakowska wiosna 89
-
W Lublinie – w przeciwieństwie do innych miast – nie doszło do wystąpień młodzieży w związku z zakazem obchodów święta 3 maja w 1946 r. W styczniu następnego roku młodzi mieszkańcy miasta zorganizowali jednak strajk, który można uznać za jedną z największych manifestacji z ich udziałem na Lubelszczyźnie w latach 1944–1956. Jacek Wołoszyn: Strajk studentów i uczniów Lublina w styczniu 1947 r.
-
23 kwietnia 1979 r. po południu do Wydziału Organizacyjnego Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach nadeszła z Tychów niepokojąca informacja o demonstracji ulicznej na terenie miasta, na jednym z placów „na miejscu rozbiórki kaplicy (…) przy nowo budowanym domu towarowym”. Jarosław Neja: W obronie Krzyża – Tychy, rok 1979
-
Poznań 28 i 29 czerwca 1956 r. był świadkiem robotniczych protestów, które przerodziły się w walki uliczne. Do ich stłumienia władze komunistyczne użyły wojska. Było wiele ofiar śmiertelnych, kilkaset osób zostało rannych. Jarosław Wąsowicz: Kościół wobec Poznańskiego Czerwca
-
Maj 1946 roku to bez wątpienia jeden z zapomnianych „polskich miesięcy”. Z reguły początek historii masowych protestów przeciw władzy ludowej datuje się na czerwiec 1956 roku i związane z nim demonstracje w Poznaniu. Kamil Dworaczek: Maj 1946 – zapomniany „polski miesiąc”
-
W czwartek, 28 czerwca 1956 roku, o godz. 6.30, syreny w Zakładach im. J. Stalina w Poznaniu dały znak do rozpoczęcia strajku. Do pacyfikacji protestu władze zdecydowały się użyć wojska i czołgów. Wprowadzono blokadę telekomunikacyjną miasta i godzinę policyjną. Żołnierzy wysyłanych do Poznania przekonywano, że będą tłumić rozruchy wywołane przez agentów z Zachodu. Katarzyna Adamów: Czerwiec 1956 roku
-
Stan wojenny wprowadzony 13 grudnia 1981 r. przez ekipę gen. Wojciecha Jaruzelskiego stanowił dla społeczeństwa ogromne zaskoczenie. W obliczu napiętej sytuacji politycznej spodziewano się wprawdzie nadzwyczajnych rozwiązań, jednak skala i skuteczność działań władz musiały szokować. Leszek Próchniak: Młodzież kontra ZOMO. Strajk studencki w Łodzi 14–15 grudnia 1981 r.
-
4 grudnia 1956 r. Rada Ministrów podjęła decyzję o powołaniu formacji, której zadaniem miało być „przeciwdziałanie i likwidowanie zagrożeń bezpieczeństwa państwa oraz zbiorowych naruszeń porządku publicznego”. Tak swoją historię rozpoczęły Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej. Michał Szukała: ZOMO – „górników, hutników łomoce i pędzi”
-
Warszawa w latach 1915-1918 znajdowała się pod niemiecką okupacją. Reżim okupacyjny drenował zdobyte ziemie ze wszelkich dóbr przydatnych do produkcji wojennej. Z drugiej strony poczynił szereg ustępstw dotyczących oświaty i kultury narodowej. Michał Zarychta: 3 maja 1916 r. w Warszawie
-
Po śmierci Stalina stalinizm w Polsce miał się dobrze, ale wiosną i wczesnym latem 1953 r. za kulisami władzy było nerwowo. Powodem były bunty w krajach satelickich Związku Sowieckiego w Europie Środkowej. Paweł Sasanka: 22 lipca 1953 r. „Urodziny” systemu władzy w Polsce w cieniu buntów w Czechosłowacji i NRD
-
Reakcja społeczeństwa na ogłoszoną w czerwcu 1976 r. podwyżkę cen zaskoczyła władze. Obawiając się rozszerzenia fali strajków, partia komunistyczna została zmuszona do wycofania się. Początkowo miało być to tylko chwilowe ustępstwo, a świadectwem tego jest wielka kampania propagandowa, wymierzona w uczestników protestów. Paweł Sasanka: Czerwcowa nienawiść
-
Spektakularny społeczny protest, który 28 czerwca 1956 r. wybuchł w Poznaniu nie miał precedensu w powojennych dziejach Polski. Na jego wyjątkowy obraz składały się: skala, oddolny charakter, antysystemowa wymowa oraz jednoznaczna reakcja komunistycznych władz pociągająca za sobą liczne ofiary. Piotr Grzelczak: Poznański Czerwiec 1956 w dokumentach CIA
-
Ryszard Siwiec urodził się 7 marca 1909 r. w Dębicy. W 1914 r. stracił ojca, a po ukończeniu szkoły podstawowej z matką przeniósł się do Lwowa, gdzie podjął studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza na wydziale humanistycznym, które ukończył, uzyskując tytuł magistra filozofii. Radosław Poboży: Ryszard Siwiec – wołanie o wolność utrwalone na taśmie SB
-
Po zakończeniu II wojny światowej w społeczeństwie polskim dominował negatywny stosunek do nowej, komunistycznej władzy. Jednym z przejawów tych emocji były protesty młodzieży w maju 1946 r. na terenie całej Polski. Doszło do nich także w większych miastach na Pomorzu i Kujawach, w tym we Włocławku. Remigiusz Ławniczak: Wydarzenia we Włocławku 3–4 maja 1946 roku
-
Po zakończeniu II wojny światowej Święto Pracy (1 maja) było jednym z głównych świąt komunistycznych, w dodatku w opozycji do Święta Konstytucji 3 Maja, a nade wszystko – Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, które zniknęło z kalendarza świąt państwowych w 1951 r. Sebastian Ligarski: Szczeciński maj 1982 roku
-
Wśród protestów przeciwko rozwojowi polskiego programu elektrowni atomowych w latach 80. pojawiły się również takie, które sprowokowała informacja o planowaniu na terenie Polski nowych składowisk odpadów radioaktywnych. Manifestacje te zamieniały się często w ogólny protest przeciwko komunistycznej władzy. Sebastian Ligarski: „Zostawcie bunkry nietoperzom”. Protesty przeciwko składowiskom odpadów jądrowych w latach 80. XX w. w Polsce
-
W lutym 1904 r., po ataku japońskich torpedowców na zakotwiczoną w Port Arturze rosyjską flotę, rozpoczęła się wojna pomiędzy imperium carskim a przyszłą dalekowschodnią potęgą. Wojna, która wkrótce pokazała światu, iż Rosja nie jest niczym więcej, jak biblijnym kolosem na glinianych nogach. Na dodatek niepowodzeniom na polach bitew towarzyszyło rosnące zniecierpliwienie poddanych Mikołaja II. Włodzimierz Suleja: Czwarte powstanie czy pierwsza rewolucja?
English version