Instytut Pamięci Narodowej
-
Nowa służba stała się jednym z symboli wolnej Polski, która wróciła na mapy Europy i świata po 123 latach zaborów. 24 lipca 1919 r. Sejm uchwalił ustawę o Policji Państwowej
-
Pułkownik Walery Sławek zapisał się złotymi zgłoskami w dziejach Rzeczypospolitej. Służbę Ojczyźnie zaczynał z myślą o odbudowie państwa polskiego w granicach przedrozbiorowych. Drogę do celu rozpoczął w Polskiej Partii Socjalistycznej, później współtworzył Związek Strzelecki, I Brygadę Legionów Polskich i Polską Organizację Wojskową. Podczas wojny z bolszewikami w 1920 r. jako najważniejszy emisariusz Naczelnika Państwa utrzymywał kontakty z Ukraińską Republiką Ludową. Od 1921 r. był oficerem zawodowym. Stworzył Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (BBWR), by uzdrowić polską scenę parlamentarną. Był trzykrotnie premierem II RP. Zwieńczeniem jego pracy na rzecz wzmocnienia państwa była zmiana konstytucji w 1935 r. Pułkownik Walery Sławek zmarł 3 kwietnia 1939 roku. Adam Stefan Lewandowski: Epigon niepodległościowego romantyzmu. Walery Sławek (1883–1939)
-
Aparat bezpieczeństwa wobec żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza i funkcjonariuszy Straży Granicznej
-
Wobec zbliżającego się wielkimi krokami starcia z Niemcami przeciętny Polak ze strachem myślał przede wszystkim o nalotach bombowych i gazowych atakach. Artur Kuprianis: A więc wojna! Ćwiczenia obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej w Łodzi w styczniu 1939 roku
-
Arystokracja i ziemiaństwo wobec odzyskania niepodległości i budowy zrębów II Rzeczypospolitej (do 1921 r.)
-
Biograficzna wystawa elementarna IPN „Ignacy Paderewski”
-
Dąbrowszczacy i wojna domowa w Hiszpanii. Kontekst międzynarodowy – późniejsze losy – spory o pamięć
-
17 listopada 2025 r. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie odbyła się debata naukowa pt. „Gen. Kazimierz Sosnkowski – żołnierz, mąż stanu w 140 rocznicę urodzin” Debata naukowa „Gen. Kazimierz Sosnkowski – żołnierz, mąż stanu w 140 rocznicę urodzin”
-
Dziś w zbiorowej pamięci kojarzy się głównie ze „sławojką”, wolnostojącą toaletą w postaci drewnianej budki zamykanej na haczyk lub zwykły gwóźdź od wewnątrz. Jednak musimy też pamiętać, że gen. Felicjan Sławoj Składkowski był cenionym lekarzem I Brygady Legionów Polskich i dobrze ocenianym administratorem w organizacjach państwowych. Jego zdolności organizacyjne były najbardziej doceniane przez samego Marszałka Piłsudskiego. Felicjan Sławoj Składkowski urodził się 9 czerwca 1885 roku w Gąbinie (pow. Gostynin). Felicjan Sławoj Składkowski
-
Formacje policyjne w Polsce na przestrzeni ponad stu lat. Ewolucja organizacyjna, zakres uprawnień, praktyczne aspekty aktywności, Tom 1
-
Wielkie bądź mniejsze bale, eleganckie stroje, kieliszek szampana w dłoni – to zwykle pierwsze skojarzenia, które przychodzą nam do głowy, gdy pomyślimy o Sylwestrze. W międzywojennej Rzeczypospolitej w wigilie Nowego Roku bawiono się dekadencko, z wigorem i hucznie. Foxtrot, charleston, walc angielski… W dwudziestoleciu międzywojennym Sylwestra Polacy świętowali z rozmachem
-
17 marca 1865 r. urodził się Gabriel Narutowicz – inżynier, minister robót publicznych i spraw zagranicznych w pierwszych rządach II RP oraz pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Gabriel Narutowicz (1865–1922)
-
9 grudnia 1922 roku Zgromadzenie Narodowe wybrało pierwszego prezydenta Polski. Został nim bezpartyjny Gabriel Narutowicz. Gabriel Narutowicz – pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
-
2 listopada 1925 r. pod kolumnadą Pałacu Saskiego w Warszawie odsłonięto Grób Nieznanego Żołnierza. Podczas uroczystej ceremonii złożono w nim szczątki bezimiennego żołnierza poległego w walce o niepodległość i granice II Rzeczypospolitej Polskiej. Grób Nieznanego Żołnierza – miejsce pamięci Polaków walczących za Ojczyznę
-
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w uznaniu wybitnych zasług Ignacego Daszyńskiego i w związku ze 160. rocznicą jego urodzin oraz 90. rocznicą jego śmierci, ustanawia rok 2026 Rokiem Ignacego Daszyńskiego (Uchwała Sejmu RP z 26 września 2025; M.P. 2025 poz.1073). Ignacy Daszyński – premier, marszałek Sejmu, jeden z Ojców Niepodległości
-
Jeden z najwybitniejszych polskich matematyków II Rzeczpospolitej, profesor Uniwersytetu Wileńskiego, żołnierz września 1939 roku urodził się 30 marca 1910 roku. Józef Marcinkiewicz – wybitny matematyk, ofiara zbrodni katyńskiej
-
Kazimierz Bartel (1882-1941). Uczony w świecie polityki
-
23 kwietnia 1935 r. prezydent Ignacy Mościcki podpisał nowa ustawę zasadniczą zwaną konstytucją kwietniową. Kilka dni wcześniej swój podpis złożył marszałek Józef Piłsudski. Był to jego ostatni urzędowy podpis. Zmarł niespełna trzy tygodnie później. Konstytucja kwietniowa czyli ustrój prezydencki
-
Książę Zdzisław Lubomirski urodził się 4 kwietnia 1865 roku w Niżnym Nowogrodzie, gdzie jego rodzice zostali zesłani za działalność patriotyczną. Książę Zdzisław Lubomirski – jeden z ojców polskiej niepodległości
-
Jak donosiła ówczesna prasa, na budowę cmentarza sprowadzono 18 wagonów doskonałej jakości śląskiego granitu. Kamień miał wcześniej posłużyć Niemcom do budowy monumentu sławiącego ich zwycięstwo i chwałę w I wojnie światowej. Ponieważ nie było czego sławić, surowiec wykorzystali Polacy. Lwy strzegące Orląt
-
W wigilię nocy świętojańskiej kaszubscy rybacy ścinali kanię – winną wszelkiemu złu. Obrzęd ten zapewniał rybakom dobrobyt i szczęście. Już wtedy, na przełomie XVIII i XIX wieku, panowała tradycja święta morza, która miała wówczas charakter ludowy. Magdalena Bałdyga: „Święto Morza to Święto całej Polski”
-
Do momentu, gdy na czele Ministerstwa Przemysłu i Handlu stanął inż. Eugeniusz Kwiatkowski, istniała tylko idea-postanowienie budowy niezależnego polskiego portu, lecz nie było jej propagatora. Małgorzata Sokołowska: Gdynia Eugeniusza Kwiatkowskiego – upartego wizjonera i genialnego praktyka
-
Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Szczecinie wraz z Instytutem Historycznym Uniwersytetu Szczecińskiego mają zaszczyt zaprosić do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej poświęconej przewrotowi majowemu. Międzynarodowa konferencja naukowa „Przewrót majowy 1926 r.” – Szczecin, 28-29 maja 2026
-
„Halo, halo, tu Polskie Radio Warszawa, fala 480” – tymi słowami Janina Sztompkówna powitała przy mikrofonie słuchaczy 18 kwietnia 1926 r., otwierając tym samym dzieje polskiej radiofonii. Na fali… Historia radia w II Rzeczypospolitej
-
25 lutego w Muzeum Niepodległości w Warszawie odbyła się druga część debaty historycznej pt. „O Wolną i Niepodległą!”. O Wolną i Niepodległą! – druga część debaty historycznej
-
3 listopada 2025 r. na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie, z udziałem Prezydenta RP Karola Nawrockiego, odbyły się centralne uroczystości upamiętniające 100. rocznicę złożenia do Grobu Nieznanego Żołnierza prochów bezimiennego obrońcy Ojczyzny. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski. Obchody 100-lecia Grobu Nieznanego Żołnierza
-
Obraz Rosji sowieckiej na łamach wybranych polskich czasopism konserwatywnych w latach 1929–1939
-
Od kaplicy w II RP do parafii w PRL. Historia misjonarzy Świętej Rodziny w Wielkim Klinczu 1938–1989
-
Przejścia. Exodus cywilów we Wrześniu ’39 w relacjach i we wspomnieniach
-
14 kwietnia 1924 roku prezydent RP Stanisław Wojciechowski wydał rozporządzenie o zmianie ustroju pieniężnego – złoty miał zastąpić markę polską. Reforma walutowa
-
W 1932 r. podczas prac pogłębiających koryto rzeki Gąsawki poziom wody w Jeziorze Biskupińskim obniżył się o kilkadziesiąt centymetrów, ujawniając rzędy ukośnych pali wbitych w brzeg półwyspu. Przez dłuższy czas wystające z wody pale nie wzbudzały niczyjej ciekawości. Wszystko zmieniło się 31 sierpnia 1933 roku za sprawą przypadkowego odkrycia, jakiego dokonał lokalny nauczyciel Walenty Szwajcer. Szwajcer uznał wystające z wody pale za pozostałości pradziejowego grodu, po czym poinformował o swoim niezwykłym znalezisku prof. Józefa Kostrzewskiego, archeologa z Uniwersytetu Poznańskiego. Rocznica odkrycia „Polskich Pompei”
-
W 1924 roku Polska obdarowana została jednym z najwspanialszych prezentów w dziejach. Otrzymała na własność jedną trzecią powierzchni Tatr. Darczyńcą był hrabia Władysław Zamoyski. Rocznica śmierci Władysława Zamoyskiego
-
11 marca 2025 roku w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107 w Warszawie odbyło się spotkanie „Elity II RP i walka z zagrożeniami wewnętrznymi”. Spotkanie „Elity II RP i walka z zagrożeniami wewnętrznymi” z cyklu „Oblicza historii”
-
Urodził się 15 marca 1869 roku w Kaliszu, w zubożałej rodzinie szlacheckiej. Podczas studiów na Uniwersytecie Warszawskim włączył się w działalność niepodległościową. Był członkiem tajnych, antyrosyjskich organizacji –m.in. Centralizacji Związku Młodzieży Polskiej „Zet”. Należał też do założycieli Polskiej Partii Socjalistycznej. Stanisław Wojciechowski – drugi prezydent RP
-
Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku, t. 1
-
Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku, t. 2
-
Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku, t. 3
-
Walery Sławek – jeden z najważniejszych reprezentantów tzw. pokolenia niepokornych i Polski niepodległej. Według jego najbliższych współpracowników, w karierze politycznej cechowały go bezinteresowność, skromność, odrzucenie sławy i pieniądza. Gdy proszono go po śmierci Marszałka Piłsudskiego o objęcie władzy w kraju, miał powiedzieć: „Prawo ma nami rządzić”. Upamiętniliśmy płk. Walerego Sławka
-
16 grudnia 2025 r. w Dniu Pamięci Prezydenta Gabriela Narutowicza zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma oddał hołd zamordowanemu prezydentowi. Uroczystość przy grobie Gabriela Narutowicza – Warszawa
-
W poniedziałek, 29 września 2025 r. w Warszawie, z udziałem Prezydenta RP Karola Nawrockiego, odbyła się ceremonia pogrzebowa Sergiusza Piaseckiego – uczestnika wojny polsko-bolszewickiej, agenta wywiadu, żołnierza Armii Krajowej, wybitnego pisarza. Uroczystości pogrzebowe Sergiusza Piaseckiego
-
W służbie Najjaśniejszej Rzeczypospolitej
-
„Nieznanemu – Rodacy. 1925–2025” – to tytuł wystawy przygotowanej przez Instytut Pamięci Narodowej z okazji 100. rocznicy powstania Grobu Nieznanego Żołnierza, którą uroczyście otwarto 24 listopada 2025 r. na Placu Piłsudskiego w Warszawie. W wydarzeniu uczestniczyli zastępcy prezesa IPN: dr hab. Karol Polejowski i dr Mateusz Szpytma. Wernisaż wystawy „Nieznanemu – Rodacy. 1925–2025”
-
Za nami poruszająca konferencja „MAŁE ofiary. Dzieci czasu wojny”, która skupiła się na niezwykle trudnym temacie – losie dzieci podczas II wojny światowej i długofalowym skutkom, jakie niosły ze sobą ich traumatyczne doświadczenia. Wydarzenie odbyło się 6 maja w Centralnym Przystanku Historia. Wystawa „Małe ofiary. Dzieci czasu wojny” – Centralny Przystanek Historia, 5–16 maja 2025
-
27 października 2024 roku w Wierzchosławicach koło Tarnowa odbyły się uroczystości poświęcone Wincentemu Witosowi – działaczowi ruchu ludowego i trzykrotnemu premierowi. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa. Zaduszki Witosowe w Wierzchosławicach
-
Jednym z głównych przejawów działalności wywiadowczo-dywersyjnej prowadzonej przez Rosją sowiecką na terytorium odrodzonej Rzeczypospolitej Polskiej były akty terroru. Ich inspiratorzy to dwie instytucje sowieckiego wywiadu (politycznego i wojskowego), które szkoliły i zaopatrywały w broń polskie bojówki terrorystyczne powiązane ze zdelegalizowaną w połowie 1919 r. Komunistyczną Partią Robotniczej Polski (od 1925 r. Komunistyczną Partią Polski). Najbardziej znanym i niewątpliwie najkrwawszym atakiem terrorystycznym w międzywojniu był zamach przeprowadzony 13 października 1923 r. w Cytadeli Warszawskiej. Zamach w Cytadeli Warszawskiej
-
Całą serię znajdziesz na Spotify. Wszystkie odcinki dostępne są bezpłatnie. Zapraszamy do posłuchania pięćdziesiątego drugiego odcinka podcastu z serii „Ekspres czytelniczy IPN” – 9 lutego 2026
-
Instytut Pamięci Narodowej zaprasza na program z cyklu „Kulisy historii” pt. „Konstytucja kwietniowa 1935 roku”. „Kulisy historii” , odc. 208 „Konstytucja kwietniowa 1935 roku” – 22 marca 2025
-
Instytut Pamięci Narodowej zaprasza na audycję „Zamach na Prezydenta Gabriela Narutowicza” z cyklu „Kulisy historii”. „Kulisy historii” odc. 195 „Zamach na Prezydenta Gabriela Narutowicza” – 14 grudnia 2024
-
Instytut Pamięci Narodowej zaprasza na program „Jak powstają legendy i stereotypy historyczne?”. „Kulisy historii” odc. 202 „Jak powstają legendy i stereotypy historyczne?”
-
Centralny Przystanek Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego zaprasza na odcinek „Stosunki polsko-sowieckie w II RP” w ramach cyklu „Kulisy historii”. „Kulisy historii” odc. 235 „Stosunki polsko-sowieckie w II RP” – 27 września 2025
English version