Instytut Pamięci Narodowej
-
21 lipca 1943 r. zreorganizowano Armię Polską na Wschodzie tworząc na terenie Iraku 2 Korpus Polski pod dowództwem gen. Władysława Andersa. Jej trzon stanowili obywatele polscy uwolnieni z sowieckich więzień po podpisaniu układu Sikorski-Majski. 2 Korpus Polski – z Bliskiego Wschodu na front włoski
-
Pierwsza bitwa o Monte Cassino rozpoczęła się 17 stycznia 1944 r. Gen. John P. Lucas nie zdołał przełamać oporu niemieckiego. Od 15 lutego 1944 r. wznowiono atak. Naloty amerykańskich bombowców spowodowały zniszczenie klasztoru. Góra Cassino stała się pustynią – spalone drzewa oraz ruiny straszyły wyglądem i wydawały się jeszcze bardziej niedostępne niż przed rozpoczęciem natarcia. Agnieszka Szajewska: Czerwone maki. Legenda bitwy o Monte Cassino
-
21 kwietnia 1945 r. oddziały 2. Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa zdobyły Bolonię. Andersowcy w Bolonii
-
Jednym z najważniejszych celów generała Władysława Andersa było ocalenie polskiej armii i ludności cywilnej, w tym tysięcy dzieci, sierot i półsierot, które straciły bliskich w sowieckiej Rosji. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: Szkoły Młodszych Ochotniczek (1942–1948)
-
Dywizja ta, sformowana na podstawie rozkazu z grudnia 1941 r., nie wzięła ostatecznie udziału w żadnych działaniach zbrojnych. Po ewakuacji na Bliski Wschód jej żołnierze zasilili szeregi 3. Dywizji Strzelców Karpackich. Jednak niewątpliwą zasługą tej krótko istniejącej jednostki jest to, że stanowiła dla tysięcy Polaków drogę ucieczki z sowieckiego piekła. Bartosz Janczak: Dywizja ratująca życie. 10. Dywizja Piechoty PSZ w ZSRS
-
24 marca 1942 r. rozpoczęła się ewakuacja Armii Polskiej pod dowództwem gen. Władysława Andersa ze Związku Sowieckiego. Do 5 kwietnia 1942. z terenu ZSRS do Iranu wjechało 33 000 żołnierzy i 11 000 osób cywilnych. Ewakuacja Armii Polskiej pod dowództwem gen. Władysława Andersa ze Związku Sowieckiego
-
Generał broni Władysław Anders 1892–1970. Czyny i pamięć
-
Wiosną i latem 1942 r. wraz z Armią Polską gen. Władysława Andersa ewakuowano z ZSRS ponad 41 tys. polskich cywilów mających za sobą doświadczenia deportacji i pobytu na „nieludzkiej ziemi”. Niemożliwe było utrzymanie takiej liczby ludzi na terenie Iranu, powstała więc kwestia ich rozmieszczenia. Jacek Wróbel: Polscy uchodźcy w Afryce wschodniej
-
„Nasz statek był przeładowany do granic możliwości (…). Podróż nie trwała długo, ale była ogromnie wyczerpująca. (…) na drugi dzień dotarliśmy do irańskiego brzegu. Nareszcie byliśmy wolni” – napisał we wspomnieniach Czesław Sawko – deportowany w 1940 r. wraz z rodziną na Syberię. Joanna Żelazko: „Mała Polska” na Antypodach
-
15 sierpnia 1946 r. w Mediolanie odbyła się defilada stacjonujących we Włoszech jednostek 2. Korpusu Polskiego. Wydarzenie odbywające się w ramach obchodów polskiego Święta Żołnierza wzbudziło duże zainteresowanie wśród mieszkańców miasta. Defiladę przyjmował dowódca korpusu gen. dyw. Władysław Anders. Konrad Ślusarski: Z ziemi włoskiej. Defilada 2. Korpusu Polskiego w Mediolanie
-
Pierwszy numer „Orła Białego” trafił do rąk żołnierzy Armii gen. Władysława Andersa 7 grudnia 1941 r. w Buzułuku. Tygodnik nosił kolejno podtytuły: „Polska walcząca na Wschodzie” oraz „Polska walcząca na ziemi włoskiej”. Małgorzata Ptasińska: Tygodnik „Orzeł Biały”. Oręż w walce o wolną Polskę
-
Monte Cassino 1944. Bitwa Dziesięciu Armii
-
Rozmowa z Janem Peszkiem, odtwórcą roli Tytusa Ceglarskiego w filmie „Hiszpanka". Można zejść z piedestału
-
Na szlakach pustynnego losu. Armia Polska na Wschodzie w latach 1942-1944
-
18 maja 2025 r. na Polskim Cmentarzu Wojennym na Monte Cassino odbyły się obchody 81. rocznicy jednej z najważniejszych bitew stoczonych przez żołnierzy 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem generała Władysława Andersa. Obchody 81. rocznicy bitwy o Monte Cassino
-
W związku z pogarszającą się sytuacją bytową Polaków i nieprzychylną postawą władz sowieckich wobec armii gen. Andersa, podjęto decyzję o ewakuacji z terytorium ZSRS. Razem z żołnierzami na Bliski Wschód wyprowadzono tysiące cywilów. Wśród nich były dzieci, w tym wiele sierot. Jedną z nich była Maria Bonikowska. Paweł Głuszek: Polskie dzieci tułacze
-
W połowie 1944 r. głównym zadaniem wojsk niemieckich we Włoszech było utrzymanie za wszelką cenę miasta i portu w Ankonie, aby nie zostały one zdobyte przez wojska alianckie. Do walki rzucony został 2. Korpus. 17 lipca 1944 r. rozpoczęła się jedna z chwalebniejszych bitew w jego historii. Ryszard Sodel: Bitwa o Ankonę
-
10 lutego 1940 r. władze sowieckie rozpoczęły masową deportację obywateli polskich do północnych obwodów Rosji i na zachodnią Syberię. W czasie transportu umierali z zimna, głodu i wyczerpania… Prezentujemy trzy wyjątkowe fragmenty historii z nieludzkiej ziemi. Po więcej wejdź na portal Archiwum Historii Mówionej IPN – Opowiedziane – zobacz relacje naocznych świadków tych dramatycznych wydarzeń. Sybiracy 1940. Świadectwa Niezwyciężonych na portalu IPN opowiedziane.ipn.gov.pl
-
Wokół wyjścia Armii Andersa ze Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich narosło sporo mitów i nieporozumień. Niekiedy nieświadomie powielane są narracje stworzone post factum z nieprzyjaznym wobec Polski zamysłem. Sławomir Kalbarczyk: Z „domu niewoli” do Iranu
-
Od 1940 r. na terytorium Syrii formowano wielką jednostkę Wojska Polskiego. Wzięła ona później udział w walkach w Afryce. Jednocześnie przebywało tam wielu oficerów, którzy przedostali się na Bliski Wschód po zakończeniu kampanii wrześniowej. Z części z nich sformowano Legię Oficerską, w której podporucznicy i porucznicy służyli w charakterze szeregowców. Reszta pozostawała bez przydziału. Teodor Gąsiorowski: Armia Polska na Bliskim i Środkowym Wschodzie
-
Władysław Anders przebył długą drogę od dowódcy brygady do Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Do historii przeszedł przede wszystkim jako zdobywca Monte Cassino. Teodor Gąsiorowski: Władysław Anders – bojowy szlak zdobywcy Monte Cassino
-
9 maja 1942 r. Naczelny Wódz, gen. Władysław Sikorski, zatwierdził nazwę 3. Dywizji Strzelców Karpackich (3. DSK). Sześć dni wcześniej wydał rozkaz o jej sformowaniu z dniem 3 maja 1942 r. Dowódcą nowej formacji został gen. bryg. Stanisław Kopański, stojący dotychczas na czele, wsławionej obroną Tobruku, Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich (SBSK). Tomasz Stempowski: Monte Cassino, Senio, Bolonia... O 3. Dywizji Strzelców Karpackich
-
Teodor Gąsiorowski: Władysław Anders W „Biuletynie IPN” o generale Władysławie Andersie
-
Generał Władysław Sikorski 13 listopada 1939 r. powołał Związek Walki Zbrojnej, który miał się stać jedyną konspiracyjną organizacją wojskową w okupowanym kraju. Przyjrzyjmy się, jak funkcjonował ZWZ na trzech szczeblach: centrali, obszaru i obwodu. Waldemar Grabowski: ZWZ z trzech perspektyw
-
18 marca 1942 r. odbyło się spotkanie Stalina z generałem Władysławem Andersem. Potrzeba jego organizacji wynikała z sowieckiej zapowiedzi zmniejszenia ilości racji żywnościowych, które otrzymywały polskie oddziały. Decyzja taka byłaby katastrofalna w skutkach – zarówno dla tworzącej się polskiej armii, jak i towarzyszących jej cywilów. Witold Wasilewski: Generał i zbrodniarz. Spotkanie Władysława Andersa z Józefem Stalinem
-
8 kwietnia 1945 r. polska 1. Dywizja Pancerna pod dowództwem gen. Maczka wzięła udział w ostatnim wielkim natarciu aliantów w północnym sektorze Frontu Zachodniego. Polska jednostka, która była częścią 21 Grupy Armii dołączonej do 1 Armii Kanadyjskiej, wyzwoliła północną część Holandii, przekraczając niemiecką granicę w Goch. 12 kwietnia 1945 r. Polacy brali udział w walkach w okolicach Borger. Wystawa „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” została otwarta w Borger w Holandii
-
„Z piekła ku wolności”. Losy obywateli polskich ewakuowanych z polską armią dowodzoną przez gen. Władysława Andersa ze Związku Sowieckiego w 1942 roku
English version