English version-
Od lewej: Urszula Sikorska „Czarna”, Jan Krzysztof Kelus, Julita Ewa Jezierska „Drobna”, Warszawa (prawdopodobnie ul. Krucza róg ul. Wspólnej), 10 IV 1968 r. (fot. z zasobu IPN)
W Archiwum IPN znajdują się fotografie z 1968 r. związane z działalnością opozycyjną Jana Krzysztofa Kelusa.
Na celowniku SB
Zdjęcia z kwietnia 1968 r., które tu prezentujemy, to dzieło funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa MSW. Wykonano je w toku działań realizowanych przez biura „B” i „C” MSW, a wymierzonych przeciwko opozycyjnej młodzieży zaangażowanej w protest z marca 1968 r.
Funkcjonariusze SB śledzili m.in. Jana Krzysztofa Kelusa, którego określili na własne potrzeby pseudonimem „Mały”. Śledzący starali się m.in. ustalić, skąd Kelus odbiera ulotki i z kim się kontaktuje.
Śledzono go głównie w ścisłym centrum Warszawy, ze względu na miejsce zamieszkania przy ul. Wspólnej oraz fakt, że zarówno on, jak i większość innych figurantów, a więc osób prześladowanych, była studentami Uniwersytetu Warszawskiego.
Portret nonkonformizmu
W trakcie inwigilacji wykonano zdjęcia Kelusa w towarzystwie m.in. jego przyszłej żony – Urszuli Sikorskiej, którą śledzący ją funkcjonariusze SB opisali jako figurantkę „Czarna”.
Zamieszczamy również jeden dokument z inwigilacji, pokazujący sposób, w jaki śledzono i identyfikowano osoby, które znalazły się na celowniku władzy.
Fotografie z 1968 r. stanowią ilustrację jednej z licznych represji, jakie spotkały Kelusa w PRL za jego nieugiętą postawę wobec systemu komunistycznego (m.in. w 1969 r. został aresztowany, a w 1982 r. internowany) – za nonkonformizm, z którego wyrastały zarówno pieśni poety, jak i jego działania, takie jak np. niesienie pomocy radomskim robotnikom represjonowanym po proteście z czerwca 1976 r.