Nawigacja

Видання IPN укр

Historia z IPN

Ryszard Sodel: Generał Stanisław Sosabowski

Był działaczem niepodległościowym jeszcze przed I wojną światową. Wojskowy, twórca i dowódca polskiej 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Po wojnie pracował jako magazynier, utrzymując żonę i ociemniałego syna, który stracił wzrok w Powstaniu Warszawskim. Zmarł 25 września 1967 r. w Hillingdon (W. Brytania).

Wizyta gen. Kazimierza Sosnkowskiego w 1. Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej. Gen. Sosnkowski (w środku) rozmawia z jednym z oficerów Brygady. Rozmowie przysłuchuje się płk Stanisław Sosabowski. Fot. z zasobu IPN

Stanisław Franciszek Sosabowski urodził się 8 maja 1892 r. w Stanisławowie, na terenie ówczesnej monarchii austro-węgierskiej, w rodzinie kolejarskiej. Kiedy miał 11 lat zmarł jego ojciec.

W Stanisławowie działał w Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” i w Armii Polskiej. W 1910 r. zdał maturę i tego samego roku podjął studia w Krakowie w Akademii Handlowej. Po dwóch latach przerwał studia, wrócił do Stanisławowa i rozpoczął działalność w Polskich Drużynach Strzeleckich, pełniąc w nich funkcję drużynowego, a równocześnie działając w powstającym skautingu.

W 1914 r. został zmobilizowany w stopniu kaprala do austriackiego 58. Pułku Piechoty. Walczył na terenie Galicji, m.in. pod Gorlicami, i na Lubelszczyźnie.

15 czerwca 1915 r. w trakcie walk nad rzeką Leśną został ranny w kolano, co spowodowało wycofanie go z frontu w celu dalszego leczenia. W tym czasie awansował na stopień podporucznika.

Pełnił służbę na terenie Morawskiej Ostrawy, a później w Bozen (Bolzano we Włoszech).

Na początku 1918 r., na własną prośbę, został przeniesiony do Lublina, gdzie pełnił służbę w austriackim Generalnym Gubernatorstwie Wojskowym.

W polskim mundurze

W listopadzie 1918 r. został przyjęty do Wojska Polskiego, w którym pełnił funkcję oficera do specjalnych poruczeń w Ministerstwie Spraw Wojskowych. Z powodu ran odniesionych w trakcie I wojny światowej, pomimo własnych próśb, nie brał udziału w walkach w trakcie wojny polsko-bolszewickiej.

W 1922 r. podjął studia w Wyższej Szkole Wojennej. Po jej ukończeniu, w 1923 r., został skierowany do Oddziału IV Sztabu Generalnego WP. Następnie pełnił funkcje dowódcze w: 75. Pułku Piechoty, 3. Pułku Strzelców Podhalańskich, 9. Pułku Piechoty Legionów. Na początku 1939 r. objął dowództwo 21. Pułku Piechoty „Dzieci Warszawy”. W tym samym roku został awansowany na pułkownika.

Podczas kampanii polskiej 1939 r. brał udział w bitwie pod Mławą na czele 21. Pułku Piechoty, który jako jedyny z 8. DP nie został rozbity. Następnie, przez Modlin, wycofał się do Warszawy, gdzie dowodził obroną „Odcinka Grochów”. Za walki na tym odcinku został odznaczony przez gen. Juliusza Rómmla Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari.

Po kapitulacji stolicy uciekł z niewoli i przez Węgry udał się do Francji, gdzie objął dowództwo 4. DP, która z powodu braków w uzbrojeniu i wyposażeniu nie brała udziału w walkach w maju i czerwcu 1940 r.

Gen. Stanisław Sosabowski należał do tych oficerów, którzy kierowali ewakuacją żołnierzy 4. DP do Wielkiej Brytanii. Po przybyciu na Wyspy został dowódcą 4. Kadrowej Brygady Strzelców.

„Market Garden”

23 września 1941 r. w wyniku jego działań została sformowana 1. Samodzielna Brygada Spadochronowa, która według planów miała zostać drogą lotniczą przerzucona do kraju w celu walki z okupantem.

Od 17 do 24 września 1944 r. Brygada brała udział w operacji „Market Garden”, podczas której straciła ponad 40% stanu osobowego. Były to najwyższe straty wśród wojsk spadochronowych biorących udział w tej operacji.

Stanisław Sosabowski należał do nielicznego grona oficerów alianckich krytykujących plan Montgomery`ego z powodu jego niewykonalności ze względów operacyjnych i strategicznych. Bernard Law Montgomery oskarżał generała o niepowodzenie operacji „Market Garden”.

Czytaj całość na portalu przystanekhistoria.pl

do góry