Instytut Pamięci Narodowej
-
Po sfałszowaniu Referendum z czerwca 1946 r. i wygraniu propagandowej batalii związanej z uznaniem jakichkolwiek faktów (przykładów) uznających dokonane fałszerstwa, władza komunistyczna przygotowywała się do wyborów w styczniu 1947 r. Był to kolejny cel w walce o przejęcie absolutnej władzy w Polsce. Rafał Drabik: Wybory do Sejmu ze stycznia 1947 r. Analiza działań Urzędu Bezpieczeństwa w powiecie lubelskim
-
Wciąż nie udało się ustalić miejsca, w którym komuniści ukryli zwłoki Zdzisława Badochy „Żelaznego”. Wiadomo jednak, że śmierć jednego z najzdolniejszych dowódców polowych V Brygady Wileńskiej AK była wynikiem przypadkowej akcji milicji. Robert Szcześniak: Śmierć „Żelaznego”
-
Rano, 7 maja 1977 r., na klatce schodowej kamienicy przy ul. Szewskiej 7 w Krakowie, znaleziono zwłoki nieznanego mężczyzny. Prowadzący na miejscu czynności śledcze funkcjonariusze MO ustalili, że było to ciało Stanisława Pyjasa, syna Stanisława, ur. 4 sierpnia 1953 r. w Krynkach, studenta polonistyki i filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Robert Szcześniak: Za późno na sprawiedliwość? Śledztwo w sprawie śmierci Stanisława Pyjasa
-
28 sierpnia 1946 r. wykonano wyrok śmierci na niespełna osiemnastoletniej Danucie Siedzikównie „Ince” – sanitariuszce V Wileńskiej Brygady AK dowodzonej przez mjr Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”. Rocznica wykonania wyroku śmierci na Danucie Siedzikównie „Ince"
-
Należał do najwybitniejszych tłumaczy literatury czeskiej swojego pokolenia – obok Andrzeja S. Jagodzińskiego, Zbigniewa Macheja czy Leszka Engelkinga, również urodzonych w latach pięćdziesiątych XX w. Sebastian Rosenbaum: Tłumacz na celowniku. Inwigilacja Jana Stachowskiego
-
Józef Franczak urodził się 17 marca 1918 r. w Kozicach Górnych na Lubelszczyźnie. W 1935 r. zgłosił się ochotniczo do służby w Wojsku Polskim, ukończył szkołę żandarmerii w Grudziądzu. Walczył w wojnie obronnej, został wzięty do niewoli przez Armię Czerwoną, ale udało mu się zbiec. Sierż. Józef Franczak „Lalek”
-
Spotkanie pt. „Milicja kontra pisarze. Teczka Rymkiewicza” odbyło się 29 października 2024 roku w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Wydarzenie rzuciło światło na nieznane dotąd aspekty inwigilacji intelektualistów w okresie PRL-u. Spotkanie „Milicja kontra pisarze. Teczka Rymkiewicza” – Warszawa, 29 października 2024
-
W zespole archiwalnym Instytutu Badawczego Radia Wolna Europa/Radia Swoboda zachował się raport informacyjny z lipca 1956 r. Zawiera on relację kobiety określonej jako „Mrs. F”, byłej więźniarki z Mokotowa, która opisała m.in. brutalne traktowanie Emilii Trębickiej, dowódcy oddziału łączności Lwowskiego Okręgu AK, przez śledczych z UB. Stefan Białek: Prześladowanie Emilii z Maleczyńskich Trębickiej w więzieniu mokotowskim. Relacja współwięźniarki
-
Izabella Trojanowska znana jest na Kaszubach i Pomorzu jako jedna z najwybitniejszych postaci w dziejach kaszubsko-pomorskiego ruchu regionalnego. Chociaż nie była rodowitą Kaszubką, to jednak z wielkim zaangażowaniem włączyła się w działanie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Na początku lat osiemdziesiątych minionego stulecia sprawowała nawet funkcję prezesa tejże organizacji. Sławomir Formella: Regionalizm pod specjalnym nadzorem. Izabella Trojanowska i jej działalność w aktach SB
-
W ciche, poniedziałkowe popołudnie 21 października 1963 roku rolnicy ze wsi Majdan Kozic Górnych jak zwykle pracowali w polu. Nad okolicą unosił się dym z palonych naci ziemniaczanych. Nagle ciszę rozdarły serie z karabinów maszynowych: rozpoczynała się ostatnia walka Józefa Franczaka „Lalusia”. Sławomir Poleszak: Ostatni. Józef Franczak „Laluś” (1918–1963)
-
Był oficerem od października 1938 r. Zasłużony żołnierz AK, miał doświadczenie w pracy wywiadowczej. Wrócił do niej pod koniec lat 40., współpracując z emigracyjnym Komitetem do Spraw Kraju. Jego aresztowanie w maju 1950 r. nie było wynikiem wpadki, a przypadku – Rotkiel padł ofiarą zakrojonych na szeroką skalę represji wobec przedwojennych wojskowych. Tomasz Krok: Powojenna działalność wywiadowcza Zbigniewa Rotkiela (1949–1950)
-
Według oficjalnej wersji komunistów niespełna 26-letni Jan Rodowicz zabił się 7 stycznia 1949 roku, wyskakując w chwili nieuwagi śledczego z okna MBP. Czy śmierć ta była upozorowanym samobójstwem, a „Anoda” został zakatowany w pokoju przesłuchań? Co wydarzyło się wtedy w Warszawie na Koszykowej? Waldemar Kowalski: Samobójstwo czy zbrodnia UB? Zagadka śmierci Jana Rodowicza „Anody”
-
28 maja 1983 r. Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego skazał Zdzisława Najdera na karę śmierci z równoczesnym orzeczeniem pozbawienia praw publicznych i konfiskaty mienia. Wyrok zapadł zaocznie, ale był drakoński nawet jak na warunki trwającego w PRL – choć ówcześnie już zwieszonego – stanu wojennego. Witold Wasilewski: Kara śmierci dla dyrektora Radia Wolna Europa
-
Ewa Stolarska uczestniczyła w Powstaniu Warszawskim, w czasie którego – 28 sierpnia w budynku Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej – zawarła związek małżeński z Jerzym Stolarskim „Wirem”. Po powrocie z niewoli oboje zostali aresztowani, Jerzy zmarł w więzieniu 30 lipca 1950 r. Wojciech Kujawa: Ewa i Jerzy Stolarscy
-
Była jednym z najważniejszych ludzi w wileńskiej Legalizacji, którą kierowała od marca 1947 r. Kilkukrotnie wyślizgiwała się z sowieckich i niemieckich rąk. Jej niepokorna postawa dała o sobie znać najmocniej, gdy w listopadzie 1948 r. została aresztowana przez UB. Wojciech Kujawa: Janina Kruk. Prosząc o wysoką szubienicę
-
W połowie lat siedemdziesiątych głębokie niedobory w zaopatrzeniu rynku krajowego w pasze oraz środki żywnościowe, zwłaszcza mięso i tłuszcze, były jedną z przyczyn faktu, że władze państwowe i partyjne zainteresowały się badaniami niewielkiego skorupiaka – kryla antarktycznego, a przede wszystkim jego połowami. Wojciech Kujawa: Konserwa z kryla, naukowcy i cenzura
-
„Była środa 2 lipca 1952 r., zaczęły się wakacje. Właśnie ukończyłem sesję egzaminacyjną po drugim roku studiów na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Zabrzu-Rokitnicy. Niestety, nie zaliczyłem wszystkich egzaminów, oblałem ten z chemii fizjologicznej i nie przystąpiłem do egzaminów z języków obcych – niemieckiego i rosyjskiego. Ale wakacje miałem przed sobą”. Wspomnienia z „1407 dni i nocy w więzieniu mokotowskim”
-
Centralny Przystanek Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego zaprasza na odcinek „Sprawa obiektowa »Ezoterycy«”– w ramach cyklu „Kulisy historii”. „Kulisy historii” odc. 251 „Sprawa obiektowa »Ezoterycy«”– 24 stycznia 2026
-
Centralny Przystanek Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego zaprasza na odcinek „Obserwacja” – w ramach cyklu „Kulisy historii”. „Kulisy historii” odc. 257 „Obserwacja” – 7 marca 2026
-
Centralny Przystanek Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego zaprasza na odcinek „Kim byli agenci celni? Przypadek Juliusza Garzteckiego” – w ramach cyklu „Kulisy historii”. „Kulisy historii” odc. 261 „Kim byli agenci celni? Przypadek Juliusza Garzteckiego” – 11 kwietnia 2026
English version