Instytut Pamięci Narodowej

W czasach PRL w strukturach aparatu bezpieczeństwa funkcjonowała komórka odpowiedzialna za prowadzenie obserwacji operacyjnej, ustalenia oraz inwigilację zagranicznych placówek i dyplomatów przebywających w kraju. Jej działania stanowiły ważny element systemu kontroli i nadzoru, który obejmował zarówno cudzoziemców, jak i wybrane środowiska społeczne w PRL.

W swoim reportażu Tomasz Awłasewicz dotarł do kilku emerytowanych pracownic tego biura. W rozmowach opowiadają one o kulisach pracy przy prowadzeniu obserwacji, a także o werbowaniu do współpracy m.in. cinkciarzy. Ich relacje stanowią cenny materiał i ważny kontekst do badań nad funkcjonowaniem aparatu represji w realiach PRL.

W rozmowie z red. Rafałem Dudkiewiczem Tomasz Awłasewicz – dziennikarz, autor książki „Łowczynie szpiegów”, ekspert ds. służb specjalnych i popularyzator wiedzy o roli kontrwywiadu w systemie bezpieczeństwa państwa – opowiada o kulisach pracy nad reportażem oraz o mechanizmach działania służb w tamtym okresie.

Emisja 7 marca 2026 r., godz. 15.00 na kanale IPNtv.

* * *

Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak bardzo jesteśmy zakorzenieni w historii; nie dostrzegamy, że to, co wydarzyło się w niedawnej przeszłości, wciąż ma wpływ na nas i nasze otoczenie. Dla zrozumienia własnej tożsamości musimy wiedzieć – jako jednostki i wspólnota – skąd przychodzimy i jak jest nasza historia.

W ramach cyklu „Kulisy historii” szukamy odpowiedzi na pytanie, jak dzisiaj rzutuje na nas to, co stało się już przeszłością. Zajrzymy za kulisy wydarzeń, spróbujemy zrozumieć, jak działa machina historii i na ile decyzje jednostek zaważyły nad naszymi losami – pojedynczymi i zbiorowymi.