Instytut Pamięci Narodowej
-
Władysław Anders przebył długą drogę od dowódcy brygady do Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Do historii przeszedł przede wszystkim jako zdobywca Monte Cassino. Teodor Gąsiorowski: Władysław Anders – bojowy szlak zdobywcy Monte Cassino
-
We wrześniu 1939 r. gen. Bernard Stanisław Mond dowodził krakowską 6. Dywizją Piechoty, z którą przeszedł szlak bojowy od Pszczyny po rejon Tomaszowa Lubelskiego. Dwadzieścia lat wcześniej bronił Lwowa przed Ukraińcami, a w wojnie polsko-bolszewickiej został ranny pod Kijowem. „Dzielny Żyd” – jak o nim pisał Józef Piłsudski. Teodor Gąsiorowski: „Dzielny Żyd” na czele dywizji. Gen. Bernard Mond (1887-1957)
-
W grudniu 1943 r. we włoskich portach zaczęli schodzić na ląd żołnierze II Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa. Pół roku później mieli stoczyć bitwę, która mocno zapisała się w historii polskiego oręża. Teodor Gąsiorowski: „Karpaty” pod Monte Cassino
-
Odradzająca się w listopadzie 1918 r. Polska natychmiast przystąpiła do tworzenia korpusu oficerskiego sił zbrojnych, w ogromnej większości składającego się z byłych oficerów państw zaborczych. W tej liczbie mniejszość stanowili wojskowi służący w armii kajzerowskiej. Tomasz Gałwiaczek: Kazimierz Raszewski – zapomniany generał
-
Potęga tkwi w masie i w liczbie – tak rozumowali dowódcy w czasach Wielkiej Wojny. Jeśli więc atak, to poprzedzony nawałą ogniową, gdy działa strzelając godzinami posyłają na pozycje nieprzyjaciela miliony pocisków, po której ruszają w bój dziesiątki tysięcy żołnierzy. Tomasz Panfil: Największy z poległych rycerzy. Opowieść o kapitanie Stefanie Pogonowskim, bohaterze spod Radzymina
-
W walkach o Wilno w 1920 r. dużą rolę odegrali harcerze, mający już cenne doświadczenie z wojny polsko-bolszewickiej. Tomasz Sikorski: Bunt generała Żeligowskiego. Harcerskie oddziały bojowe w wyprawie na Wilno
-
9 maja 1942 r. Naczelny Wódz, gen. Władysław Sikorski, zatwierdził nazwę 3. Dywizji Strzelców Karpackich (3. DSK). Sześć dni wcześniej wydał rozkaz o jej sformowaniu z dniem 3 maja 1942 r. Dowódcą nowej formacji został gen. bryg. Stanisław Kopański, stojący dotychczas na czele, wsławionej obroną Tobruku, Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich (SBSK). Tomasz Stempowski: Monte Cassino, Senio, Bolonia... O 3. Dywizji Strzelców Karpackich
-
Kapitan Józef Bandzo „Jastrząb” uczestniczył w wielu akcjach bojowych, m.in. zdobywał powiatowe miasto Nowe Troki i brał udział w ataku na Wilno w trakcie operacji „Ostra Brama”. W 1945 r. dołączył do 5. Wileńskiej Brygady AK mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, gdy walczyła na ziemi białostockiej. Tomasz Łabuszewski: Wielki szczęściarz. Józef Bandzo (1923–2016)
-
19 września 2024 roku w Kosakowie odbyły się uroczystości pogrzebowe szczątków śp. nieznanego Żołnierza Wojska Polskiego, który poległ we wrześniu 1939 roku, broniąc Kępy Oksywskiej przed niemieckim agresorem. Wydarzenie miało szczególne znaczenie, ponieważ przypadło w 85. rocznicę zakończenia bohaterskich walk o polskie Wybrzeże. Uroczystości pogrzebowe szczątków śp. nieznanego Żołnierza Wojska Polskiego, poległego w obronie Kępy Oksywskiej
-
W kościele pw. św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Marcinkańcach (okręg olicki, Litwa), odbyły się uroczystości pogrzebowe żołnierza Wojska Polskiego, którego szczątki zostały odnalezione podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na Litwie. Uroczystości pogrzebowe żołnierza Wojska Polskiego – Litwa, 13 września 2024
-
5 października 2024 r. w kościele św. Józefa Robotnika w Rytrze odbył się pogrzeb kpt. Jana Brzeskiego, żołnierza 24. Pułku Ułanów 1. Dywizji Pancernej, a wcześniej 24. Pułku Ułanów Jazłowieckich, ostatniego w Polsce żołnierza, który przeszedł cały szlak bojowy 1. Polskiej Dywizji Pancernej od francuskiej Normandii po Wilhelmshaven w Niemczech. W Rytrze pochowano kpt. Jana Brzeskiego, żołnierza 1. Polskiej Dywizji Pancernej
-
Uroczystość odsłonięcia tablicy poświęconej duszpasterzom Wojska Polskiego różnych wyznań i religii zamordowanych podczas Zbrodni Katyńskiej odbyła się 5 maja 2025 r. w kościele pw. bł. ks. kmdr por. Władysława Miegonia w Świnoujściu. W Świnoujściu odsłoniliśmy tablicę poświęconą kapelanom katyńskim
-
14 lutego 1942 r. do Warszawy z Londynu została nadana depesza zawierająca decyzje Naczelnego Wodza i Premiera RP gen. Władysława Sikorskiego. Waldemar Grabowski: Od ZWZ do Armii Krajowej
-
10 lipca 1940 roku, rozpoczęła się pierwsza faza Bitwy o Anglię, nazywana również fazą wstępną. Wiesław Kaczmarczyk: Bitwa o Anglię i polscy piloci RAF
-
Przełamując linie Gustawa i Hitlera, 2. Korpus Polski poniósł ciężkie straty. Zginęło 923 żołnierzy, w tym wielu wyższych oficerów, 2931 było rannych, a 94 zaginionych. Oczy świata na chwilę zwróciły się na Polaków, ale bitwa nie zmieniła losów sprawy polskiej. Wojciech Frazik: Cztery bitwy – jedna zwycięska
-
Żołnierz Legionów, dowódca 2. pułku ułanów w ramach Polskiego Korpusu Posiłkowego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. Jako działacz społeczny nigdy nie szczędził pieniędzy na cele publiczne. Podczas obrony Lwowa w 1939 r. trafił do niewoli sowieckiej. Ślad po nim urywa się w obozie w Kozielsku. Wojciech Frazik: Jan Dunin-Brzeziński. Kawalerzysta i burmistrz Myślenic
-
5 stycznia 1893 r. (część źródeł podaje: 21 grudnia 1892 r.) we Lwowie urodził się Michał Tokarzewski-Karaszewicz. Dzieciństwo i młodzieńcze lata spędził w Drohobyczu, gdzie w czerwcu 1911 r. zdał egzamin dojrzałości. Naukę kontynuował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, a następnie na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wojciech Kujawa: Generał Michał Tokarzewski-Karaszewicz
-
Pierwszą jednostką Polskich Sił Powietrznych, która wzięła udział w wyzwalaniu Europy spod niemieckiego panowania, startując z położonych na kontynencie lotnisk, był 318. Dywizjon Myśliwsko-Rozpoznawczy „Gdański”. Wojciech Zmyślony: Oczy nad frontem włoskim. 318. Dywizjon Myśliwsko-Rozpoznawczy „Gdański”
-
1 września 1939 r. poleciał nad Niemcy, w połowie września dotarł z Wołynia do oblężonej Warszawy i z powrotem, w Bitwie o Anglię zestrzelił niemiecki samolot w swoim pierwszym locie, a podczas inwazji w Normandii dowodził najlepszym skrzydłem myśliwskim aliantów. Wojtek Matusiak: Podpułkownik pilot Tadeusz Nowierski (1907–1983)
-
Wystawa elementarna „Mariusz Zaruski”
-
11 grudnia 1994 r. w Edynburgu zmarł gen. Stanisław Maczek, urodzony pod Lwowem wybitny oficer Wojska Polskiego, uczestnik wojen z Ukraińcami i bolszewikami o niepodległą Polskę oraz wojny obronnej 1939 r. (dowodził zmotoryzowaną 10. Brygadą Kawalerii). Od 1942 r. dowódca 1. Polskiej Dywizji Pancernej, która wsławiła się podczas inwazji aliantów w Normandii w 1944 r. (m.in. odgrywając bardzo ważną rolę w kluczowej bitwie pod Falaise) i wyzwoleniem wielu miejscowości w Belgii (np. Ypres) i Holandii (np. Bredy). Wystawa „Stanisław Maczek”
-
Wiosna Ludów zachwiała dwoma zaborczymi tronami, rozerwała łańcuch „świętego przymierza”, nie osłabiła jednak potęgi Rosji, nadal pozostającej więzieniem dla podbitych narodów. Carat, o czym świadczyła chociażby interwencja na rzecz Austrii w tłumieniu powstania węgierskiego, wziął na siebie, i to z powodzeniem, rolę żandarma Europy. Włodzimierz Suleja: Poszli nasi w bój bez broni…
-
12 maja 1948 roku w więzieniu mokotowskim w Warszawie został zamordowany Stanisław Kasznica. Nosił pseudonimy „Maszkowski”, „Przepona”, „Wąsal”, „Wąsowski”, „Stanisław”, „Stanisław Piotrowski”. Porucznik Wojska Polskiego, podpułkownik i komendant Narodowych Sił Zbrojnych, kawaler orderu Virtuti Militari V klasy i Krzyża Walecznych. Żołnierz Września i konspiracji, po wojnie w szeregach antykomunistycznego podziemia, działacz narodowy. Zamordowany, odnaleziony, zidentyfikowany. Stanisław Kasznica (1908-1948)
-
Świtem 1 września 1939 r. wyruszył przeciwko Niemcom jako podporucznik służby stałej, dowodząc na przedpolach Bydgoszczy kompanią przeciwpancerną 62. pp, a 1 marca 1951 r. zginął w komunistycznym więzieniu na warszawskim Mokotowie jako podpułkownik Wojska Polskiego, prezes IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” i jeden z depozytariuszy Testamentu Polski Podziemnej. Zbigniew K. Wójcik: Łukasz Ciepliński – między legendą a rzeczywistością
-
25 maja 1891 r. urodził się Zygmunt Podhorski, generał WP, komendant Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu, w czasie kampanii 1939 r. dowódca Dywizji Kawalerii „Zaza”, uczestnik bitwy pod Kockiem. Zygmunt Podhorski – generał brygady, inżynier
-
Józef Feliks Ostaszewski herbu Ostoja był synem Stanisława Ostaszewskiego oraz Anieli z Sękowskich herbu Prawdzic, właścicieli majątku w Klimkówce nieopodal Rymanowa. Urodził się 17 października 1904 r. Łukasz Chrobak: Józef Feliks Ostaszewski (1904–1989). Ziemianin, oficer, inżynier
English version