Instytut Pamięci Narodowej
-
26 i 27 listopada 2025 roku obchodziliśmy 30. rocznicę śmierci ppłk Grażyny Lipińskiej (1902–1995) – jednej z najbardziej niezwykłych Polek XX wieku: żołnierza Armii Krajowej, uczestniczki konspiracji wileńskiej, więźniarki sowieckich łagrów, pedagoga i harcmistrzyni. 30. rocznica śmierci Grażyny Lipińskiej – niezłomnej patriotki, bohaterki najnowszej historii Polski
-
Pomocnicza Służba Kobiet powstała w 1941 r. w Związku Sowieckim i została włączona do powstających tam Polskich Sił Zbrojnych. W 1942 r. ochotniczki, wraz z armią, zostały ewakuowane na Wschód. Część z nich znalazła się w Iraku, gdzie panowały zupełnie odmienne obyczaje niż w Europie – kobietom irackim nie wolno było samotnie przebywać w miejscach publicznych, odkrywać twarzy itp. Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk: Nie nosić przesadnej ilości biżuterii, nie upiększać się zbytnio szminką… Pomocnicza Służba Kobiet w Bagdadzie
-
„Równość ludzi i poczucie sprawiedliwości wymagają równouprawnienia kobiet. Ci, co tego nie rozumieją, potrzebują wychowania, nie dowodów” – mówił polski prawnik Leon Petrażycki w Dumie Rosyjskiej w 1906 r. Trzeba było jeszcze 12 lat, by kobiety polskie, już w Niepodległej, uzyskały prawa wyborcze. Cezary Brożek: Niepodległość i prawa wyborcze dla Polek
-
Gdy po kilkuminutowych procesach Trybunał Ludowy Rzeszy skazał Helenę Maćkowiak i Stefanię Przybył na gilotynę, przychylił się jedynie do prośby o zezwolenie obu siostrom na spędzenie nocy w jednej celi. Nikt z niemieckich oprawców nie mógł się jednak spodziewać, że będzie to wstęp do brawurowej ucieczki rodem z kadrów kina przygodowego. Dorota Grzechocińska: Ucieczka z Moabitu
-
Przeglądając różne opracowania i materiały dotyczące Powstania Wielkopolskiego 1918/1919 napotykamy na wzmianki o udziale kobiet w tych wydarzeniach. Nie walczyły z bronią w ręku, ale były często bardzo blisko pola walki – niosąc pomoc rannym, a także służąc jako łączniczki. Najwięcej kobiet występowało na bezpośrednim zapleczu, zajmując się głównie prowadzeniem kuchni dla powstańców, opieką nad rannymi w punktach sanitarnych i szpitalach oraz pracując w szwalniach. Wiele z nich jest niestety anonimowa, podobnie jak znaczna część szeregowych powstańców. Eugeniusz Śliwiński: Udział kobiet w Powstaniu Wielkopolskim 1918-1919 Na przykładzie frontu południowo-zachodniego
-
Generał Elżbieta Zawacka, jedna z dwóch Polek w stopniu generała brygady, jedyna kobieta wśród cichociemnych i legendarna kurierka Komendy Głównej Armii Krajowej urodziła się 19 marca 1909 roku. Generał brygady Elżbieta Zawacka „Zo”
-
Halina Konopacka urodziła się 26 lutego 1900 r. w Rawie Mazowieckiej jako trzecie dziecko Jakuba Konopackiego i Marii Florentyny Raszkiewicz. Dzieciństwo i młodość spędziła w Warszawie. Karierę sportową rozpoczęła od narciarstwa. Wiosną 1924 r. spróbowała swoich sił w konkurencjach lekkoatletycznych – spośród nich wszystkich największy talent wykazywała do rzutów. Halina Konopacka – kobieta renesansu swoich czasów
-
Krystyna Skarbek została zamordowana 15 czerwca 1952 r., w Londynie. W czasie II wojny światowej agentka brytyjskiego wywiadu wojskowego MI6 była nazywana „ulubionym szpiegiem Churchilla”. Biografka Skarbek, Clare Mulley, napisała o niej: była najlepszym agentem brytyjskim czasu wojny. Krystyna Skarbek – ulubiona agentka Churchilla
-
25 lutego 1942 r. Dowódca Armii Krajowej gen. Stefan Rowecki powołał Wojskową Służbę Kobiet. Na czele tej organizacji stanęła Maria Stanisława Wittek ps. „Mira” – kobieta niezwykła, dla której służba ojczyźnie była nie tylko obowiązkiem, ale prawdziwym powołaniem. Magdalena Mołczanowska: Generał Maria Stanisława Wittek – dwukrotna dama Virtuti Militari
-
Historia Franciszki Ramotowskiej „Iskry” to gotowy scenariusz na film. Od 1941 r. działała w ZWZ – AK, gdzie pełniła funkcje łączniczki i sanitariuszki. Los, który dzieliła z towarzyszami broni, obfitował w nieoczekiwane zmiany i brawurowe akcje. Na szczególną uwagę zasługuje odbicie jej z rąk UB. Magdalena Mołczanowska: Odbicie łączniczki
-
Chemiczka i fizyczka, współtwórczyni nauki o promieniotwórczości oraz dwukrotna laureatka Nagrody Nobla urodziła się 7 listopada 1867 w Warszawie. Maria Skłodowska-Curie – dwukrotna laureatka Nagrody Nobla
-
19 kwietnia 1997 roku w Warszawie zmarła gen. Maria Wittek, członkini Polskiej Organizacji Wojskowej, komendant Przysposobienia Wojskowego Kobiet i Wojskowej Służby Kobiet, pierwsza Polka mianowana na stopień generała Wojska Polskiego. Maria Wittek – pierwsza kobieta generał w Wojsku Polskim
-
Internując 1008 kobiet Czesław Kiszczak i Wojciech Jaruzelski stosowali nie tylko zasady swoiście pojmowanego „humanitaryzmu”, o którym zachodnim korespondentom chętnie opowiadał rzecznik rządu Jerzy Urban, ale również zasady równouprawnienia. Marta Marcinkiewicz: Internowanie kobiet w stanie wojennym
-
Janina Wasiłojć „Jachna” – sanitariuszka i łączniczka Armii Krajowej, była jedną z nielicznych kobiet skazanych w powojennej Polsce na karę śmierci. Służyła u „Kmicica”, „Ronina” i „Łupaszki”. To w partyzantce poznała swojego przyszłego męża ppor. Leona Smoleńskiego „Zeusa”. W styczniu 1947 r. wpadła w sidła Urzędu Bezpieczeństwa. Podczas śledztwa była bita, torturowana i poniżana, lecz nie dała się złamać. 8 marca 1949 roku, w Dniu Kobiet, usłyszała wyrok: dwukrotna kara śmierci. Skazana na śmierć... w Dniu Kobiet
-
14 listopada 2024 roku, w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 107, Instytut Pamięci Narodowej zaprezentował spektakl „BASIA. Opowieść o żonie Krzysztofa Baczyńskiego”. Spektakl „BASIA. Opowieść o żonie Krzysztofa Baczyńskiego” w Centralnym Przystanku Historia
-
Stanisława Leszczyńska nazywana przez współwięźniów Mateczką i Aniołem Życia urodziła się w Łodzi 8 maja 1896 r. Stanisława Leszczyńska – położna z Auschwitz
-
Wystawa „Łączniczki wileńskiej Armii Krajowej” w Warszawie
-
Zapraszamy na audycję „Polki na Igrzyskach Olimpijskich” – dwudziesty pierwszy odcinek cyklu „Jak Polki zadziwiały świat”. „Polki na Igrzyskach Olimpijskich” – dwudziesty pierwszy odcinek cyklu „Jak Polki zadziwiały świat” – 20 października 2024
English version