English version
Historia Jasła sięga trzynastego wieku, wówczas o tej osadzie pojawiają się wzmianki w przywileju Bolesława Wstydliwego wydanego dla klasztoru cystersów w Koprzywnicy. Cystersi otrzymali pozwolenie na utworzenie tam gminy miejskiej, ale w tamtym okresie Żydzi nie mogli się w Jaśle osiedlać. Zmiany nastąpiły dopiero w kolejnym stuleciu, za panowania Kazimierza Wielkiego. Wiadomo, że w połowie piętnastego wieku w miasteczku mieszkała ludność żydowska. Historia relacji chrześcijańsko-żydowskich w Jaśle w okresie nowożytnym obfituje w szereg zakazów lub obostrzeń dotyczących możliwości osiedlania się ich w tym miejscu. Ze względów gospodarczych, głównie z obawy o konkurencję, niemal do czasu zaborów najczęściej zakazywano Żydom, poza wyjątkami, przebywania tam.
Od XIX w. nastąpił powolny przyrost osadnictwa ludności żydowskiej w mieście. Postępowała urbanizacja, rozwijał się handel i rzemiosło, co zapewniało im miejsca pracy. Do I wojny światowej w mieście żyła ok. dwuipółtysięczna społeczność żydowska. A wraz z nimi w Jaśle powstawały żydowskie instytucje i stowarzyszenia, zbudowano też potrzebną infrastrukturę – m.in. synagogę.
W okresie międzywojennym Żydzi stanowili ¼ mieszkańców Jasła. Według spisu z 1931 r., na nieco ponad 10 tys. obywateli miasta, ludność żydowska stanowiła ok. 2550 osób. Z kolei w całym powiecie jasielskim, na blisko 116 tys. mieszkańców, 5786 określało się jako osoby wyznania mojżeszowego. Żydzi jasielscy w większości zajmowali się handlem. Szacuje się, że na niemal 200 sklepów w mieście Żydzi posiadali około ¾ z nich. Ponadto byli też właścicielami szynków, tartaków, młynów i drobnych przedsiębiorstw oraz fabryk.
W mieście utworzono też potrzebną infrastrukturę, działały dwie synagogi, domy modlitwy, szkoły dla młodych chłopców (cheder), mykwy (łaźnie rytualne). Funkcjonowała też sekcja Bejt Jaakow, szkoły dla dziewcząt. W Jaśle działało również bractwo pogrzebowe (Chewra Kadisza), a także klub sportowy Makabi Jasło.
Pod niemiecką okupacją
8 września 1939 r. Jasło zostało zajęte przez wojska niemieckie. Po utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa (GG) w październiku 1939 r., miasto znalazło się w dystrykcie krakowskim. Dystrykt ten został wydzielony jako jedna z czterech jednostek administracyjnych GG. W tamtym okresie obejmował powierzchnię ponad 26 tys. km2 i składał się z dziewięciu powiatów (Kreishauptmannschaft): dębickiego, jarosławskiego, jasielskiego, krakowskiego, miechowskiego, nowotarskiego, nowosądeckiego, rzeszowskiego i tarnowskiego. Wydzielono jeszcze dwa powiaty grodzkie: Kraków i Przemyśl. Po ataku Rzeszy na Związek Sowiecki latem 1941 r. układ ten uległ pewnym zmianom. Z czasem powiększył się obszar dystryktu, do powierzchni niemal 30 tys. km2, zmieniła się także liczba powiatów. Od jesieni 1941 r. było tam dwanaście powiatów ziemskich i jeden powiat grodzki (krakowski). Szacuje się, że przed wiosną 1942 r. na terenie dystryktu krakowskiego mieszkało między 220 a 250 tys. Żydów. Do lata 1942 r. utworzono tam kilkadziesiąt gett.
Starostwo jasielskie obejmowało obszar trzech przedwojennych powiatów: gorlickiego, jasielskiego oraz części krośnieńskiego. Dr Ludwig Losacker jako pierwszy pełnił funkcję Kreishauptmanna (od końca 1939 r.). Po 14 stycznia 1941 r., a krótko (bo do początku lutego), sprawował ją Otto Bauer. Z kolei od 10 lutego 1941 r., zastąpił go dr Walter Gentz.