Ryszard Sodel: Harcmistrz Florian Marciniak. Pierwszy naczelnik Szarych Szeregów

Prawdopodobnie 20 lutego 1944 r. w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen zamordowany został harcmistrz Florian Marciniak „Jerzy Nowak”, „Nowak”, „Krzemień”, „Szary”, „Flo”, pierwszy naczelnik Szarych Szeregów.

Florian Marciniak urodził się 4 maja 1915 r. we wsi Gorzyce w Wielkopolsce. Był szóstym z dziesięciorga dzieci Pawła i Wiktorii z d. Szajek.

Edukacja i działalność harcerska

W 1926 r. wyjechał do Poznania, gdzie rozpoczął naukę w Państwowym Gimnazjum im. św. Jana Kantego. Wówczas też wstąpił do harcerstwa, gdzie szybko awansował, zostając drużynowym 21. Poznańskiej Drużyny Harcerskiej im. Tadeusza Reytana.

Po zdaniu matury, w 1934 r., rozpoczął studia na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego. W trakcie studiów kontynuował działalność harcerską, pełnił funkcję wiceprezesa Akademickiego Koła Harcerskiego im. Adama Mickiewicza oraz kierownika Wydziału Młodzieży w Komendzie Chorągwi Wielkopolskiej.

Ponadto, w latach 1937-1938, był też instruktorem Centralnej Szkoły Instruktorskiej w Górkach Wielkich. W 1938 r. otrzymał stopień harcmistrza. Był najmłodszym harcmistrzem w historii ruchu harcerskiego.

W tym samym, 1938 r., ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego i rozpoczął pracę w Banku Związku Spółek Zarobkowych w Poznaniu. Lato 1939 r. spędził razem z harcerzami na wycieczce po Europie, powrócił z nimi do Polski trzy dni przed wybuchem wojny.

Szare Szeregi

Po wybuchu wojny zorganizował w Poznaniu Wojenne Pogotowie Harcerzy, które pomagało ludności cywilnej, uczestniczyło w gaszeniu pożarów, ochraniało budynki państwowe i brało czynny udział w patrolach łączności. W dniu 6 września 1939 r. wyjechał z Poznania razem z władzami cywilnymi i wojskiem do Warszawy. 8 września 1939 r. znalazł się w Warszawie, gdzie organizował Wojenne Pogotowie Harcerzy, które pełniło te same funkcje, co w stolicy Wielkopolski.

27 września 1939 r. Florian Marciniak został naczelnikiem Organizacji Harcerzy ZHP, noszącej konspiracyjną nazwę Szare Szeregi. W pracy konspiracyjnej posługiwał się kilkoma pseudonimami i przybranymi nazwiskami Jerzy Grzegorzewski i Mieczysław Kujawski.

Opracował (razem z Aleksandrem Kamińskim) statut, program, cele i kierunek działań Szarych Szeregów. Uregulował również stosunki pomiędzy AK i Szarymi Szeregami, które podlegały jej strukturom wojskowym, ale zachowały pełną niezależność na polu wychowawczym. Pozwolił również na działania w ramach Małego Sabotażu. Z jego inicjatywy, w listopadzie 1942 r., utworzono Grupy Szturmowe Szarych Szeregów, które zostały podporządkowane Kedywowi (Kierownictwu Dywersji AK).

Czytaj artykuł Ryszarda Sodla Harcmistrz Florian Marciniak. Pierwszy naczelnik Szarych Szeregów na portalu przystanekhistoria.pl

do góry