English versionRoman Dmowski dorastał w okresie prześladowań po powstaniu styczniowym i intensywnej rusyfikacji, co wpłynęło na jego poglądy polityczne. W młodości dołączył do patriotycznego Związku Młodzieży Polskiej i studiował biologię.
W 100. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja Rosjanie aresztowali Dmowskiego (za „przynależność do tajnej organizacji mającej na celu obalenie ustroju państwowego”) i zesłali na 3 lata do Mitawy (obecnie Jełgawa na Łotwie) – skąd niebawem uciekł do Lwowa. Tam stanął na czele Ligi Narodowej, a z czasem nowego ruchu politycznego, czyli Narodowej Demokracji.
W czasie I wojny światowej Dmowski i jego zwolennicy kładli nacisk na powiązanie sprawy polskiej ze zwycięstwem koalicji antyniemieckiej, nie zaś na walkę zbrojną, co czynił Piłsudski. W 1917 roku przywódca endecji działał w Paryżu na rzecz polskiej niepodległości; przewodniczył Komitetowi Narodowemu Polski.
Dwa lata później, wspólnie z Ignacym Paderewskim, podpisał Traktat Wersalski. Jako zręczny dyplomata przekonał wówczas premierów Anglii, Włoch i Francji, że „…utworzenie zjednoczonego i niepodległego Państwa Polskiego stanowi jeden z warunków trwałego i sprawiedliwego pokoju w Europie”.
Dmowski wsławił się także zorganizowaniem tzw. Błękitnej Armii, czyli polskiego wojska pod dowództwem gen. Józefa Hallera.
W 1920 roku powrócił do Warszawy. W czasie wojny polsko-bolszewickiej był członkiem Rady Obrony Państwa. W rządzie Wincentego Witosa pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych. Po przewrocie majowym nie odgrywał już tak wielkiej roli.
Polecamy: