English version
W 1915 r. otrzymał powołanie do armii niemieckiej. Brał udział w walkach na froncie zachodnim. Został ranny pod Verdun. Komisja lekarska uznała go za niezdolnego do dalszej służby wojskowej. Po powrocie do domu przygotowywał się do matury i podjął pracę w aptece. Należał do Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego. 15 listopada 1918 r. trafił do więzienia za udział w próbie zdobycia Wojskowego Urzędu Umundurowania w Poznaniu. Brał czynny udział w Powstaniu Wielkopolskim. Walczył m.in. w Poznaniu na Chwaliszewie, Wildzie, pod Wolsztynem, Babimostem, Zbąszyniem i Miejską Górką. W czasie wojny polsko-bolszewickiej znalazł się na froncie litewsko-białoruskim.
W 1920 r. zdał egzamin maturalny. W latach 1921–1923 namalował 12 obrazów dotyczących Powstania Wielkopolskiego. Na obrazie przedstawiającym walki przy moście Chwaliszewskim uwiecznił swoją podobiznę. Obrazy powstały na podstawie szkiców i rysunków wykonanych podczas powstania. Namalował m.in. zdobycie Ławicy, przyjazd Ignacego Paderewskiego, czy historyczny moment – odmarsz niemieckiej i wkroczenie polskiej warty na Odwachu. Reprodukcje obrazów zostały umieszczone na pocztówkach. W 1927 r. w Poznaniu poślubił Irenę Masuth. Rok później ukończył studia na wydziale malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. Z małżeństwa urodziło się dwóch synów: Maciej i Wojciech. Prauziński tworzył ilustracje, grafiki i inicjały do czasopism i książek. Znalazły się m.in. w „Kurierze Poznańskim”, „Przewodniku Katolickim” oraz książkach „Ziemia gromadzi prochy”, „Poznaj Poznań”. Razem z Adamem Ulrichem był współautorem publikacji „W marszu i w bitwie”. W dziełach przedstawiał treści patriotyczne i swoją pasję, którą były konie. Za udział w Powstaniu Wielkopolskim i wojnie polsko-bolszewickiej został odznaczony Krzyżem Niepodległości i Krzyżem Walecznych.
We wrześniu 1939 r. nie objęto go mobilizacją. 1 listopada 1939 r. został aresztowany przez gestapo w Poznaniu i osadzony w Forcie VII. Niemcy widzieli w nim wroga III Rzeszy jako Powstańca Wielkopolskiego i autora prac o antyniemieckim charakterze, które zostały przez nich zniszczone. 6 stycznia 1940 r. został zamordowany. Oficjalną przyczyną zgonu podaną przez Niemców było zastrzelenie podczas próby ucieczki. Żonę wraz z dziećmi wywieziono do Generalnego Gubernatorstwa. Po wojnie osiedliła się w Jaszkowej Dolnej. We wniosku do sądu o uznanie męża za zmarłego napisała, że został rozstrzelany za rysunki antyniemieckie zamieszczone w książce Józefa Kisielewskiego „Ziemia gromadzi prochy”.
Paulina Borucka, Oddziałowe Archiwum IPN w Poznaniu
Dowiedz się więcej:
- Wystawa „Leon Prauziński”
- Pocztówki Leona Prauzińskiego ze zbiorów Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości
- Trzeci odcinek cyklu „Powstanie Wielkopolskie. Zwycięstwo”: „Powstaniec – artysta (Leon Prauziński)”
- Prapremiera filmu „Powstaniec. Historia Leona Prauzińskiego” – Poznań, 20 października 2024